Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Kraków Główny | |
 Kraków Główny – Budynek Dworcowy |
|
| Państwo |  Polska |
| Miejscowość | Kraków |
| Dzielnica/osiedle | Stare Miasto |
| Oznaczenie stacji | Kurs'90: 85 |
| Status | Dworzec kolejowy |
| Data otwarcia | 1846/1847 |
| Poprzednie nazwy | Krakau Hauptbahnhof |
| Informacje kolejowe | |
| Liczba peronów | 5 |
| Liczba krawędzi peronowych |
10 |
| Kasy | czynne |
| Przejścia nadziemne | jest, z przejścia jest dojście do postoju taksówek, do parkingu oraz do Galerii Krakowskiej |
| Przejścia podziemne | cztery przejścia podziemne, z czego dwa łączą się z Galerią Krakowską, jedno wychodzi w stronę budynku dworcowego, a ostatnie łączy okolice Politechniki Krakowskiej z ul. Wita Stwosza – dodatkowo posiada ono wydzielony pas drogi rowerowej |
| Linie kolejowe | |
|
|
|
Położenie na mapie Krakowa
  Kraków Główny
|
|
| Na mapach: | |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Budynek dworca PKP w Krakowie | |
 nr rej. A-704 |
|
| Miejsce | Kraków |
| Wpisany do rej. zabytków |
12 lipca 1986 |
Kraków Główny – dworzec kolejowy w Krakowie, obsługujący pociągi pasażerskie wszystkich rodzajów. Według kategoryzacji PKP ma najwyższą kategorię A.
Ruch na stacji kierowany jest z jednej nastawni dysponującej "KG", wyposażonej w urządzenia przekaźnikowe typu "E". W związku z posadowieniem obiektu dworca na filarach, kierowane są na niego tylko pociągi pasażerskie. Wszystkie pociągi towarowe omijają centrum miasta tzw. małą obwodnicą przez stację towarową Kraków Olsza.
Budynek dworca stanowi jeden z obiektów na trasie Krakowskiego Szlaku Techniki utworzonego 6 kwietnia 2006 r.
Spis treści |
Pierwotny dworzec kolejowy w Krakowie powstał w latach 1844-1847 według neogotyckiego projektu wrocławskiego architekta Petera Rosenbauma, jako stacja końcowa Kolei Krakowsko-Górnośląskiej.
Początkowo planowano wybudowanie dworca w okolicach Łobzowa lub w rejonie wulotu ul. Długiej, ostatecznie wybór padł jednak na obszerną realność Józefa Brodowicza, leżącą w dzielnicy Wesoła, między Ogrodem Strzeleckim, ul. Lubicz i ul. Pawią. Tereny te nabyto za 200 tys. złp. w połowie roku 1844, zakupując też nowy, usytuowany tam pałacyk, w którym umieszczono przeniesione z położonej w Rynku Głównym kamienicy Treutlera biura kolejowe. Dn. 12 października 1844 r. o godz. 12:00 poświęcono kamień węgielny pod mający powstać budynek dworca. W uroczystości wzięli udział rezydenci Rosji i Prus, przedstawiciele władz Wolnego Miasta Krakowa, delegaci władz ze Śląska, goście z Prus i Królestwa Polskiego, członkowie Towarzystwa Kolei Krakowsko-Górnośląskiej oraz licznie zgromadzeni krakowianie. Uroczyste otwarcie dworca i uruchomienie linii kolejowej z Krakowa do Mysłowic nastąpiło 13 października 1847 roku. Budynek nowego dworca wzniesiono w modnym w poł. XIX w. stylu neogotyckim, znamiennym dla pruskiego budownictwa kolejowego (budowniczy był inżynierem kolei górnośląskich z Wrocławia). Fasada zachodnia posiadała trzy ryzality, z których środkowy był bardziej wysunięty, wyższy i szerszy od pozostałych, usytuowanych na skrzydłach gmachu. W ryzalitach tych umieszczono wejścia do poczekalni, kas i biur kolejowych. Fasady południowa i północna miały wyższe części środkowe, ozdobione po bokach wielkimi oknami, między którymi znajdowały się cztery wysokie kolumny zakończone sklepionymi łukami. Pod każdym z trzech łuków biegły tory kolejowe umożliwiające wjazd pociągów do krytej hali, gdzie umieszczono perony. Hala peronowa nakryta była szklanym dachem, który umocowano na żelaznych wiązaniach podtrzymywanych przez żelazne filary. Rozplanowanie gmachu dworca dostosowane zostało do planowanego w przyszłości przelotowego ruchu kolejowego z zachodu na wschód. Tory przebiegały przez całą długość hali dworcowej, kończąc się na skraju ul. Lubicz, gdzie znajdowała się tarcza obrotowa służąca do kierowania parowozów na inne tory lub do ich zawracania. Pierwotny dworzec krakowski oddalony był od ul. Lubicz o ok. 50 metrów. Przed budynkiem od strony zachodniej umieszczono podjazd dla powozów i dorożek oraz zieleniec. Od strony północnej wznosiły się magazyny, warsztaty i inne zabudowania kolejowe[1].
Przedłużenie linii w kierunku wschodnim (1856) i dalsza rozbudowa węzła kolejowego spowodowała konieczność znacznej rozbudowy dworca, której dokonano w latach 1869–1871, przy zachowaniu nowoczesnego jak na tę epokę układu funkcjonalnego. Po likwidacji ogrodów przydworcowych, budynek dworca został wówczas powiększony niemal dwukrotnie, do obszaru zajmowanego obecnie, nadano mu też nieco nowocześniejszą formę architektoniczną. Kolejne modernizacje miały miejsce w latach 1892–1893 (budowa żelbetonowego tunelu pod peronami) i 1920 (rozbudowa). Równocześnie powstawały elementy infrastruktury przydworcowej, jak m.in. hala peronowa (ok. 1870, zastąpiona przez nową halę ok. 1895), parowozownia z warsztatami, osiedle dla pracowników kolei (realizowane etapami 1869–1925), wiadukt nad ul. Lubicz (1898, autorstwa Teodora Talowskiego), wieża wodna (najnowsza ok. 1925) czy drukarnia kolejowa (1927). W latach 30., w związku m.in. z budową linii kolejowej do Kielc i Warszawy, całkowicie przebudowano układ torowy dworca, burząc halę dworcową i zwiększając liczbę peronów. W tej, z grubsza biorąc, postaci dworzec przetrwał przez kolejne kilkadziesiąt lat.
W minionym stuleciu kilkakrotnie rozważano likwidację dworca w dotychczasowej lokalizacji. Plan rozbudowy Krakowa z 1934 zakładał realizację nowego budynku w odległości ok. 300 metrów na północ od dotychczasowego, który zamierzano rozebrać. W okresie Generalnego Gubernatorstwa niemieccy okupanci rozważali likwidację średnicowej linii kolejowej (w jej miejscu miałaby powstać aleja miejska) i budowę nowej po zachodniej stronie miasta, wraz z nowym dworcem kolejowym w planowanej monumentalnej dzielnicy rządowej na Dębnikach. Podobne zamierzenia sformułowały władze PRL w związku z budową w latach 50. Nowej Huty, z tym że nowa linia średnicowa miała przebiegać na wschód od dotychczasowej, a nowy dworzec powstałby w okolicach Ronda Mogilskiego. Wszystkie te plany nie wyszły poza fazę wstępnych projektów.
Obecnie dworzec znajduje się w ostatnim stadium prac modernizacyjnych, które pozwolą go w przyszłości nazwać najnowocześniejszym tego typu obiektem w kraju. Ponieważ budowa Krakowskiego Centrum Komunikacyjnego nadal nie została zakończona, kasy i zaplecze gastronomiczne pozostają nadal w zabytkowym budynku starego dworca przy ul. Lubicz. Wybudowano nowe perony, których zadaszenie pełni równocześnie rolę parkingu dla samochodów osobowych, jak również zlokalizowano tam stanowisko taksówek. Wiosną 2012 roku (w czerwcu[2]) planowane jest ukończenie budowy podziemnej hali[3], która ze względu na nieporozumiemie między spółkami PKP zostanie udostępniona pasażerom dopiero na przełomie sierpnia i września[4].
W odległości 100 metrów od dworca (skrzyżowanie ulic Basztowej i Westerplatte) przebiegają główne linie tramwajowe, wiodące do wszystkich części miasta. Obok znajduje się dworzec autobusowy. Pod dworcem przebiega linia Krakowskiego Szybkiego Tramwaju
Przystanki komunikacji miejskiej znajdujące się w pobliżu dworca kolejowego:
| Kraków Główny Osobowy | ||
| Linia 8 Warszawa Zachodnia – Kraków Główny (km linii: 319,745) | ||
|
odległość: 2,319 km
Kraków Batowice  |
 |
|
| Linia 91 Kraków Główny Osobowy – Medyka (km linii: 0,001) | ||
|
odległość: 2,159 km
|
|
| Linia 133 Dąbrowa Górnicza Ząbkowice – Kraków Główny Osobowy (km linii: 70,779) | ||
|
odległość: 3,237 km
Kraków Łobzów |
|
|
| Linia 948 Kraków Główny Towarowy – Kraków Główny Osobowy (km linii: 1,584) | ||
|
odległość: 1,437 km
Kraków Główny Towarowy |
|
|
| Linia 949 Kraków Główny Towarowy – Kraków Główny Osobowy (km linii: 0,606) | ||
|
odległość: 0,605 km
Kraków Główny Towarowy |
|
|
| Linia Kraków Główny Osobowy – Kraków Czyżyny (km linii: 0,0) | ||
|
odległość: 1,9 km
|
|
| Linia Kraków Główny Osobowy – Kraków Bonarka | ||
|
odległość: 5,233 km
|
|
