Krakowski Szybki Tramwaj

Krakowski Szybki Tramwaj
Podziemna stacja Politechnika
Lokalizacja	Polska, Kraków
Rodzaj transportu	szybki tramwaj
Data uruchomienia	12 grudnia 2008
Liczba linii	2
Właściciel	MPK Kraków
Operator	MPK Kraków

Podziemna stacja Dworzec Główny Tunel

Początek tunelu tramwajowego

Torowisko KST w kierunku Kurdwanowa.

Przebudowa torowiska w al. Powstania Warszawskiego pod kątem KST.

Zmodernizowana w 2007 roku pętla Krowodrza Górka z dworcem tramwajowo-autobusowym.

Krakowski Szybki Tramwaj (KST) – współczesna krakowska inwestycja w komunikację zbiorową mająca zapewnić miastu szybką i sprawną sieć transportu zbiorowego łączącą zalety klasycznego tramwaju oraz metra. W jej skład wchodzą bezkolizyjne torowiska tramwajowe lub wybrane torowiska wydzielone z zapewnionym bezwzględnym priorytetem na skrzyżowaniach. Budowa systemu rozpoczęła się oficjalnie w latach 90., natomiast uruchomienie pierwszego korytarza z osiedla Krowodrza Górka do Kurdwanowa nastąpiło 12 grudnia 2008 roku. System jest stale ulepszany oraz rozbudowywany.

Charakterystyka KST

Podstawowym wyróżnikiem systemów szybkiego tramwaju jest prędkość komunikacyjna, która nie może być niższa niż 24 km/h, licząc wraz z czasem postoju na przystankach. Krakowski Szybki Tramwaj dąży do spełnienia tego wymogu poprzez kombinację:

1. Odcinków torowisk bezkolizyjnych (obecnie przede wszystkim tunel tramwajowy).
2. Odcinków wydzielonych z zapewnionym bezwzględnym priorytetem na skrzyżowaniach.

Tworzą one korytarz, w którym przyspieszane są wszystkie kursujące nim linie tramwajowe niezależnie od typu taboru, mimo iż początkowo priorytet miał być zapewniony jedynie wybranym liniom. Krakowski Szybki Tramwaj wykorzystuje dwa systemy informatyczne:

1. Obszarowy System Sterowania Ruchu - sterowanie sygnalizacjami świetlnymi na skrzyżowaniach oraz zapewnianie priorytetu dla komunikacji szynowej.
2. System Nadzoru Ruchu Tramwajowego - bieżąca informacja pasażerska na przystankach o realnym czasie przyjazdu tramwaju oraz utrudnieniach w ruchu wykorzystująca elektroniczne tablice informacyjne oraz komputery zainstalowane we wszystkich pociągach tramwajowych.

Wykonawcą obu systemów jest firma Siemens.

Z fragmentów korytarzy KST mogą korzystać wszystkie linie tramwajowe. Oprócz tego, wraz z uruchomieniem systemu utworzono dodatkowe linie tramwajowe, które poruszają się wyłącznie w korytarzach KST i są obsługiwane przez tabor niskopodłogowy. Przeznaczono dla nich przedział numeracji 5x. Obecnie funkcjonują dwie takie linie:

• 50 - kursująca z pętli Krowodrza Górka do Kurdwanowa. Została uruchomiona 12 grudnia 2008.
• 51 - linia wspomagająca z osiedla Bieżanów Nowy do Dworca Towarowego, uruchomiona na początku marca 2009.

Historia

W 1974 roku rozpoczęto budowę podziemnego tunelu pierwszej linii metra w rejonie Dworca Głównego PKP. Do końca 1989 roku zdołano zrealizować jedynie 180-metrowy odcinek pod peronami dworca. Po zmianach ustrojowych dalsza budowa została na kilka lat wstrzymana. W 1994 roku uchwalono Plan Ogólnego Zagospodarowania Miasta Krakowa, w którym zrezygnowano z budowy metra na rzecz szybkiego tramwaju. Nowa inwestycja miała wykorzystywać wybudowany już odcinek tunelu, który miał być jednak dokończony dla komunikacji północ-południe zamiast wschód-zachód.

Między 1995 a 1999 rokiem wybudowano kolejne 605 metrów tunelu pod ulicą Lubomirskiego, a niedługo później rozpoczęto budowę trasy tramwajowej z ul. Wielickiej do osiedla Kurdwanów, gdzie miał kończyć się pierwszy korytarz KST łączący północ z południem miasta. Kolejne prace wykonuje się etapami:

Budowa Krakowskiego Szybkiego Tramwaju (północ-południe) została podzielona na kilka etapów:

• I etap (oddany 1 października 2000 r.) – wybudowanie linii tramwajowej z Kurdwanowa do ul. Wielickiej, w tym budowa pętli na Kurdwanowie, przebudowa skrzyżowania ul. Nowosądeckiej z ul. Wielicką oraz modernizacja fragmentu torowiska na ulicy Wielickiej;
• II etap (zakończony jesienią 2008 r. - oddano do użytku 11 grudnia 2008) – budowa linii tramwajowej z Ronda Grzegórzeckiego do Krowodrzy (w tym budowa tunelu na odcinku od Ronda Mogilskiego pod Dworcem Głównym i Galerią Krakowską do Politechniki Krakowskiej oraz modernizacja istniejącego odcinka Kamienna - Krowodrza Górka). W podziemnym odcinku szybkiego tramwaju znajdują się dwa przystanki: Politechnika (dwupoziomowy) i Dworzec Główny Tunel
• III etap – wybudowanie linii tramwajowej od Ronda Grzegórzeckiego do ul. Wielickiej poprzez Most Kotlarski z odnogą do osiedla Płaszów. W listopadzie 2010 została ukończona jako pierwsza część etapu trasa do pętli Mały Płaszów.
• IV etap - budowa linii tramwajowych na Górkę Narodową i Azory.

Szczegóły techniczne

Linia tramwajowa ma obecnie długość 14 kilometrów, jednak według projektów linia będzie wydłużana. Tory tramwajowe prowadzą przez pierwszy w Polsce tunel tramwajowy, w którym maszyny mają rozwijać maksymalną bezpieczną prędkość 60 km/h (obecnie obowiązuje ograniczenie do 30 km/h). Według założeń cały odcinek ma być pokonywany w trzydzieści minut.

Aby zapewnić właściwą szybkość przewozu pasażerów, tramwaj jadący po wydzielonym torowisku będzie miał na skrzyżowaniach pierwszeństwo przejazdu. W tym celu wdrażany jest projekt Obszarowego Sterowania Ruchem, realizowany przez firmę Siemens. System ten miał zacząć działać w 2007 r., jednak ze względu na opóźnienie w przebudowie Ronda Mogilskiego oddany został w listopadzie 2008 r. Obecnie trwa stopniowe uruchamianie systemu.

Tabor

Krakowski Szybki Tramwaj obsługiwany jest wyłącznie przez tabor niskopodłogowy, dlatego równolegle z postępującą budową linii krakowskie MPK dokonuje zakupów nowych wagonów. Wybór padł na tramwaje NGT6 kanadyjskiej firmy Bombardier Transportation oraz Düwag N8S-NF. Do tej pory zrealizowane zostały trzy dostawy:

• Rok 1999 - 14 pojazdów
• Rok 2003 - 12 pojazdów
• Lata 2007/2008 - 24 pojazdy

24 czerwca 2009 ogłoszono przetarg na kolejne 24 tramwaje niskopodłogowe o długości minimum 31 metrów. 9 marca 2010 MPK ogłosiło zwycięzcę przetargu, jest nim firma Bombardier, która na początku 2012 roku dostarczy pierwszy z 24 zamówionych tramwajów. Prawdopodobnie będą to pojazdy 8-osiowe, będące przedłużoną wersją eksploatowanych w Krakowie wagonów NGT6 z trzeciej dostawy.

Finansowanie inwestycji

Projekt jest finansowany z budżetu miasta Kraków. Od października 1998 roku inwestorem zastępczym miasta przy budowie KST jest Agencja Rozwoju Miasta Krakowa. Na wykonanie inwestycji zostały zaciągnięte kredyty w Europejskim Banku Odbudowy i Rozwoju oraz Europejskim Banku Inwestycyjnym.

Zobacz też

• Tramwaje w Krakowie
• Krakowskie Centrum Komunikacyjne
• Szybki tramwaj

Bibliografia

• ISSN 1898-9039. Kraków.pl Nr18, 12 listopada 2008. Strony 4-8
• Informacje o inwestycji na stronach Agencji Rozwoju Miasta
• Piotr Hamarnik: Szybki tramwaj zamiast metra (pol.). Gazeta Wyborcza Kraków, 2008-12-11. [dostęp 2008-12-12].