Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Krasnosielc | |||
|
|||
 XVIII wieczna kapliczka słupowa w Krasnosielcu |
|||
| Państwo |  Polska |
||
| Województwo | mazowieckie | ||
| Powiat | makowski | ||
| Gmina | Krasnosielc | ||
| Liczba ludności (2006) | 1300 | ||
| Strefa numeracyjna | (+48) 29 | ||
| Kod pocztowy | 06-212 | ||
| Tablice rejestracyjne | WMA | ||
|
Położenie na mapie Polski
  Krasnosielc
|
|||
| Na mapach: | |||
Krasnosielc – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie makowskim, w gminie Krasnosielc.
W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.
W miejscowości znajduje się kościół, który jest siedzibą parafii św. Jana Kantego. W strukturze kościoła rzymskokatolickiego parafia należy do metropolii białostockiej, diecezji łomżyńskiej, dekanatu Krasnosielc.
Spis treści |
Pierwotna nazwa osady to Siedlec, Sielc i została utworzona od apelatywu "sioło"[1]. Po przejęciu wsi przez Krasińskich utworzona została od nazwiska właścicieli nazwa Krasnosielc, znana od XVIII wieku[2].
Najstarsze zapisy o Krasnosielcu sięgają 1374 roku. Z listu komtura ostródzkiego, Henryka Holta z 15 lutego 1413 roku do wielkiego mistrza, Henryka von Plauena wiadomo, że odbywał się wówczas ujazd graniczny, mający doprowadzić do rozsądzenia sporów o granicę mazowiecko-krzyżacką. Brali w nim udział książę mazowiecki, Janusz I, a ze strony krzyżackiej, komtur ostródzki Burkhart von Mansfeld. Januszowi I towarzyszyły postacie związane z Krasnosielcem. Pierwsza to Paszko (Paweł) z Radzanowa, wymieniony przy erekcji kościoła parafialnego w Sielcu w 1386 roku jako właściciel wsi[3]. Drugą z osób był bartnik książęcy, Tomasz Michałowicz (Thomis Michalowicz), sołtys wsi Krasnosielc (starost czu Seelcz), spełniający rolę przewodnika w puszczy[4].
Znajdująca się od końca XVII do połowy XIX wieku w rękach Krasińskich osada przeżywała dynamiczny rozwój gospodarczy. W 1730 roku rozpoczęto budowę drewnianego kościoła, który ufundował Błażej Jan Krasiński. Świątynię pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła konsekrował sufragan płocki, Marcin Załuski 3 czerwca 1740 roku. Około 1800 roku kościół przeniesiono do Drążdżewa, a stamtąd w 2007 roku do Muzeum Wsi Mazowieckiej w Sierpcu. Obecny, murowany kościół parafialny pw. św. Jana Kantego został ufundowany pod koniec XVIII wieku przez biskupa chełmińskiego Jana Chryzostoma Krasińskiego i jego bratanka Kazimierza[5].
Dzięki przywilejowi króla Stanisława Augusta Poniatowskiego z 14 kwietnia 1781 roku w Krasnosielcu mogły odbywać się cotygodniowe targi i cztery jarmarki rocznie, a po pięciu latach nawet osiem[6].
13 marca 1794 roku przez Krasnosielc przemaszerował oddział generała Antoniego Madalińskiego, kierujący się przez Mławę do Krakowa, aby dołączyć do Tadeusza Kościuszki[7].
W latach 1824-1869 Krasnosielc posiadał prawa miejskie[8]. Miasto było ośrodkiem handlu i rzemiosła. W 1860 roku właściciel miejscowości, Karol Krasiński uruchomił fabrykę sukna, zatrudniającą 34 osoby. Ponadto działało tu 10 małych zakładów sukienniczych[9].
W planie opracowanym przez Zygmunta Padlewskiego na potrzeby Powstania Styczniowego Krasnosielc i jego okolice miały być miejscem przeznaczonym dla schronienia młodzieży przed branką. Aby ułatwić przeprowadzenie poboru naczelnik Okręgu Wojennego w Płocku, gen. Siemeka wydał rozkaz w ramach którego w Krasnosielcu znalazło się 200 strzelców z 3 kompanii niżegrodzkiego pułku piechoty. W okolicach Krasnosielca formułowały się oddziały partyzanckie, tworzone z inspiracji wychowanka Polskiej Szkoły Wojskowej w Cuneo, Roberta Skowrońskiego. W rejonie Krasnosielca oddział partyzancki w początkach 1863 roku stworzyli także bracia Wacław i Tytus Szteinkellerowie. W bitwie pod Podosiem w lutym 1863 roku grupa powstańców przegrała z Rosjanami, a wśród zabitych był również Tytus Szteinkeller[10]. Prawa miejskie utracił Krasnosielc w 1869 roku, czego powodem była pomoc dla powstańców styczniowych[11].
Nadanie miejscowości praw miejskich spowodowało wzrost liczby Żydów. W 1781 roku otrzymali oni pozwolenie na budowę synagogi i założenie kirkutu. Samodzielna gmina żydowska powstała w 1842 roku na mocy decyzji płockiego rządu gubernialnego, która spowodowała uniezależnienie się Żydów krasnosieleckich od gminy wyznaniowej w Przasnyszu[12]. Żydzi zajmowali tereny przy ulicach: Wodnej, Zduńskiej i Nadrzecznej, a zmiana tych miejsc zamieszkania była prawnie zakazana[13]. W latach 80. XIX wieku działała garbarnia Frajmana Motela. W 1883 roku ukończono budowę murowanej synagogi, która zastąpiła drewnianą[14]. W 1827 roku na 981 mieszkańców było 604 Żydów (61,6%). W 1857 roku liczebność ludności Krasnosielca wynosiła 1842, w tym 926 Żydów (50%)[15].
W Krasnosielcu urodził się Szmul (Samuel Louis) Warner, ojciec współzałożycieli wytwórni filmowej Warner Bros., braci: Harry'ego, Alberta i Sama, którzy także (pod koniec XIX wieku) urodzili się w Krasnosielcu[8][16].
Dnia 8 września 1939 roku doszło do masakry Żydów w Krasnosielcu. W okrutny sposób zostało zamordowanych 41 tutejszych Żydów[17]
W Krasnosielcu odbyła się znana akcja żołnierzy NSZ.
|
|||||||||||
|
||||||||||||||
