Kromieryż (czes. Kroměříž, wym. [ˈkromɲɛr̝iːʃ]; niem. Kremsier) – miasto w Czechach, na historycznych Morawach, w kraju zlińskim, nad Morawą. Około 29 tys. mieszkańców.
Pierwsze pisemne wzmianki o Kromieryżu, jako o osadzie handlowej z mostem, mytem i karczmami pochodzą z XII wieku. Po roku 1260 za kadencji biskupa Bruna z Schauenburku znaczenie osady wzrosło. Kromieryż uzyskał charakter ufortyfikowanego miasta, rozpoczęto budowę kościoła Św. Maurycego. W 1411 roku król Wacław IV zatwierdził i jednocześnie rozszerzył przywileje miejskie. Od początku XVI wieku pozycja Kromieryża jako administracyjnego centrum ołomunieckiego biskupstwa wzmocniła się. Jednak podczas wojny trzydziestoletniej rozwijające się miasto zostało niemal całkowicie zniszczone. Rozległa odbudowa Kromieryża była zasługą biskupa Karola Liechtenstein-Castelcorn (1664-1695). Dzięki niemu miasto stało się skarbcem sztuki barokowej.
W roku 1777 Kromieryż dzięki podniesieniu rangi biskupstwa w Ołomuńcu stał się rezydencją arcybiskupów. W roku 1885 w mieście doszło do spotkania rosyjskiego cara Aleksandra III z cesarzem Franciszkiem Józefem I. Temat ich rozmów jest okryty tajemnicą aż do dnia dzisiejszego.
Podczas Wiosny Ludów w latach 1848-1849 odbywały się tu obrady austriackiego parlamentu, przeniesione z ogarniętego walkami rewolucyjnymi Wiednia. W 1953 centrum miasta zostało ogłoszone Miejską spuścizną narodową. W 1997 miasto zwyciężyło w ogólnokrajowym konkursie "Historyczne Miasto Roku". A w 1998 ogrody i renesansowo-barokowy zamek biskupów ołomunieckich w Kromieryżu zostały zapisane na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
- Pałac Arcybiskupi - zabytek UNESCO, pierwotnie gotycko-renesansowy zamek został zniszczony podczas najazdu wojsk szwedzkich w 1643 roku. Za czasów biskupa Karola Liechtenstein została przeprowadzona wielka przebudowa zamku na rezydencję w stylu wczesnego baroku, kierowana przez architekta G.P. Tencalla. Pałac służył jako rezydencja biskupia i centrum administracyjne biskupstwa w Ołomuńcu. W pałacu znajdują się zabytkowe sale ze stylowymi wnętrzami, galeria obrazów (dzieła Tycjana i Lucasa Cranacha Starszego), cenne archiwum muzyczne, zabytkowa biblioteka oraz bogaty zbiór numizmatyczny
- Ogród Zamkowy - zabytek UNESCO, obecny charakter parku plenerowego o powierzchni 64ha uzyskał w pierwszej połowie XIX wieku, kiedy to został wzbogacony licznymi budowlami tj. Kolumnada Pompejska, Pawilon Chiński czy Dwór Maxa
- Ogród Kwiatowy - zabytek UNESCO, unikalny przykład ogrodu barokowego na terenie Czech. Powstał w latach 1666-1675 według projektu G. Luchese oraz G.P. Tencalla. W ogrodzie znajduje się kolumnada o długości 224 m z posągami przedstawiającymi postacie z mitologii greckiej. Pośrodku parku usytuowany został ośmioboczny pawilon (rotunda) ozdobiony zabytkowymi rzeźbami, freskami i mozaikami.
- Ratusz - pierwsze wzmianki o ratuszu pochodzą z 1574, wiadomo jednak że powstał już wcześniej. Obecny wygląd uzyskał około roku 1611 a pod koniec tego wieku był rekonstruowany. W hali wejściowej umieszczona została pamiątkowa tablica z herbem Karola Liechtenstein. Ratusz jest obecnie siedzibą Urzędu Miejskiego
- Muzeum regionu - znajduje się w wybudowanym w 1609, w stylu późnego renesansu domu, w latach 1636-1649 miał tutaj swoją siedzibę jezuicki internat
- Kościół św. Maurycego - gotycki kościół założony w 1260 roku przez biskupa Bruna z Shauenburka. W późniejszych latach ucierpiały na skutek pożarów i wojen kościół odrestaurowano. Obecny wygląd kościół zawdzięcza przebudowie w stylu nowogotyckim po pożarze w 1836 roku
- Kościół św. Jana Chrzciciela - powstał w latach 1737-1768 u schyłku baroku. Architektura świątyni jest połączeniem austriackich i czeskich koncepcji budowniczych. Jest to jeden z najcenniejszych zabytków barokowych na Morawach
- Kolumna Marii Panny - zbudowana w 1680 roku jako wyraz podziękowania za zakończenie morowej epidemii, kolumna jest zdobiona rzeźbami św. Wacława, św. Floriana, św. Rocha i św. Maurycego
- Winiarnie arcybiskupie - założone w 1266 roku przez biskupa Bruna z Shauenburka. W 1345 roku czeski król Karol IV przyznał winiarniom prawo do produkcji wina mszalnego, od tej pory produkuje się tu naturalne wina według norm watykańskich.
[edytuj] Znane postacie związane z Kromieryżem
- Karel Kryl (1944-1994) - czeski pieśniarz, urodzony w mieście;
- Viktor Lorenc (1843-1915) - inżynier, pierwszy wybitny czeski taternik, autor szeregu pierwszych wejść w Tatrach, urodzony w mieście;
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Czechy
zliński
Piekary Śląskie
Châteaudun
Nitra
Ramnicu Valcea
Krems an der Donau
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
