Krosno Odrzańskie plan miasta z 1721, orientacja południowa
Krosno Odrzańskie - widok ze skarpy na zabudowania zamku
Krosno Odrzańskie - most na
Odrze
Krosno Odrzańskie (niem. Crossen an der Oder) – miasto powiatowe w województwie lubuskim, w Dolinie Środkowej Odry, nad Odrą u ujścia Bobru. Znajdują się tu siedziby Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej, komend powiatowych straży pożarnej, policji i szpitala powiatowego. W mieście zlokalizowany jest garnizon wojskowy.
Laureaci Statuetki "Gmina Fair Play" 2007 w kategorii: miasteczko i małe miasto[2]. Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 11 881 mieszkańców.
Pierwsze wzmianki pisemne o mieście w 1005 r. w kronice biskupa Thietmara z Merseburga, miejsce walk Bolesława Chrobrego z cesarzem Henrykiem II w roku 1005 i 1015 – bitwa pod Krosnem Odrzańskim. Przed 1226 r. pierwsza inicjatywa lokacyjna na prawie niemieckim Henryka Brodatego[3]. Do 1482 r. w granicach księstwa głogowskiego, później we władaniu Brandenburgii. Miasto mocno zniszczone w czasie wojny 30-letniej i III wojny śląskiej.
Ludność polskojęzyczna utrzymała się w okolicach miejscowości jednak dość długo skoro Hieronymus Megiser, który był autorem wielojęzycznego słownika opracowanego w roku 1603 podał w nim także informacje o polskiej gwarze ówczesnych mieszkańców okolic Krosna Odrzańskiego.
Rozwój miasta w XIX wieku: powstanie zakładów przemysłowych; budowa stacji kolejowej i linii kolejowych: w 1870 z Gubina do Czerwieńska, gdzie uzyskano połączenie z linią do Poznania przez Zbąszynek, oraz z linią do Legnicy przez Zieloną Górę, a w 1913 poprowadzenie kolei do Lubska (obecnie częściowo rozebrana).
W czasie I wojny światowej na obrzeżach miasta duży obóz jeniecki. Duże zniszczenia (60-70% zabudowy) w 1945 r., miasto spalone przez oddziały sowieckie. Od 1945 do 1948 miasto nosiło nazwę Krosno nad Odrą.
Na południe od miasta rozpoczyna się łańcuch średniowiecznych, legendarnych budowli ziemnych, o historycznym, prawdopodobnym znaczeniu graniczno-obronnym - tzw. Wały Śląskie, określane również jako Wały Chrobrego, ciągnące się od Krosna w kierunku południowo-wschodnim, aż po mokradła w okolicy wsi Wierzbowa w Borach Dolnośląskich (zachował się tam, w relatywnie dobrym stanie 7,5 kilometrowy ich fragment). Ta łańcuchowa budowla jest uznawana za najdłuższy zabytek archeologiczny w Europie środkowej, i jednocześnie jest ona także obiektem o bardzo enigmatycznej przeszłości (pomimo wielu prób, dotychczas nie udało się ustalić miarodajnych opinii i faktów w tym zakresie i ich ewentualnej roli w bitwie pod Krosnem Odrzańskim)[4].
[edytuj] Kalendarium od 1005 do 1482
- 1005 – pierwsza pisemna wzmianka o mieście
- 1015 – bitwa pod Krosnem Odrzańskim
- 1138 – po śmierci Bolesława Krzywoustego Krosno wchodzi w skład dzielnicy śląskiej
- przed 1226 – domniemana data pierwszej lokacji[3]
- 1238 – na zamku w Krośnie umiera Henryk I Brodaty
- 1241 – pod Legnicą ginie Henryk II Pobożny, podział księstwa między jego synów
- XIII-XV wiek – przynależność miasta do księstwa głogowskiego
- 1317 – z rąk margrabiów brandenburskich Krosno otrzymuje pełne prawo magdeburskie[5]
- XIV wiek – działa w mieście mennica książęca
- 1476 – umiera ostatni książę głogowski Henryk XI
- 1476–1482 – Wojna o sukcesję głogowską
- 1477 – oblężenie miasta przez księcia Jana II Szalonego
- 1478 – krośnianie biorą udział w wyprawie po stronie Brandenburczyków, pokonani pod Leśniowem Wielkim
- 1482 – układ w Kamieńcu Ząbkowickim, miasto przechodzi pod władanie Brandenburgii
[edytuj] Kalendarium od 1483 do 2005
- XVI wiek – w mieście zwycięża protestantyzm
- 1618–1648 – Wojna XXX-letnia, miasto zajmowane na przemian przez Szwedów i wojska cesarskie, miasto uczynione twierdzą
- 1699 – W Krośnie wyszły drukiem "Bajki Ezopa" Kazimierza Niemirycza, poety, arianina wówczas mieszkającego w Czarnowie.
- 1701 – Krosno w Królestwie Prus
- 1756–1763 – wojna siedmioletnia, po bitwie pod Kijami
- 23 czerwca 1759 – miasto zajmują i rabują Rosjanie
- 1806 – miasto zajmują oddziały francuskie
- 1813 – przez miasto przeciąga pochód ze zwłokami księcia Józefa Poniatowskiego, mieszczanie oddają księciu hołd
- XIX wiek – początki przemysłu
- 1870 – powstaje pierwsza linia kolejowa
- 1871 – Krosno w granicach Cesarstwa Niemiec
- 1897 – w mieście wprowadzone zostaje oświetlenie gazowe
- 1914 – w czasie I wojny światowej w mieście powstaje obóz jeniecki
- 1919 – w obozie przebywają jeńcy – powstańcy wielkopolscy
- 20 lutego 1945 – miasto zajmują oddziały sowieckie, zniszczenia 60-70%
- maj 1945 – miasto przejmuje administracja polska
- od 1945 – do miasta przybywają m.in. przymusowo wysiedleni Polacy z Kresów Wschodnich
- 2005 – miasto obchodzi symboliczne tysiąclecie istnienia grodu
[edytuj] Zabytki i atrakcje
- ruiny zamku piastowskiego: zbudowany prawdopodobnie w pocz. XIII w. przez Henryka I Brodatego, miejsce jego śmierci w 1238 r., miejsce schronienia jego żony Jadwigi i synowej Anny podczas najazdu tatarskiego w 1241 r. Od XVI w. siedziba wdów po elektorach brandenburskich, później koszary; niszczony licznymi wojnami, spalony w 1945 r., w odbudowanej części bramnej muzeum regionalne i punkt informacji turystycznej.
- kościół parafialny pod wezwaniem Świętej Jadwigi Śląskiej z XVIII w.
- kościół pod wezwaniem Świętego Andrzeja – neogotycki (XIX w.), projekt Ferdinanda Martiusa poprawiony przez Karla Friedricha Schinkla
- fragment dawnych murów miejskich z prostokątną czatownią
- kamienice mieszczańskie z XVIII i XIX w.
- SP nr 1 ul. Bohaterów Wojska Polskiego
- SP nr 2 ul. St. Moniuszki
- SP nr 3 ul. K. Pułaskiego 3
- Gimnazjum im. Henryka I Brodatego ul. K. Pułaskiego 3
- Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Władysława Broniewskiego ul. Szkolna 1
- Zespół Szkół Specjalnych ul. Poznańska 88
Od 1945 roku w Krośnie Odrzańskim funkcjonuje klub piłkarski MKS Tęcza Krosno Odrzańskie. Klub obecnie rozgrywa mecze na Stadionie OSiR[6].
[edytuj] Współpraca międzynarodowa
Miasta partnerskie[7]
Miasta współpracujące[8]
[edytuj] Osoby związane z Krosnem Odrzańskim
[edytuj] Urodzeni w Krośnie Odrzańskim
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.), GUS, 2011, Warszawa.
- ↑ Strona konkursu "Gmina Fair Play"
- ↑ 3,0 3,1 Maria Bogucka, Henryk Samsonowicz, Dzieje miast i mieszczaństwa w Polsce przedrozbiorowej, Ossolineum 1986, ISBN 83-04-01701-6, s. 84-88
- ↑ Szlakiem książąt piastowskich... (w tym: Wał Chrobrego Krosno Odrz. - Wierzbowa)
- ↑ Miasta polskie w Tysiącleciu, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, t. II, s. 639
- ↑ 90minut.pl: Miejski Klub Sportowy Tęcza Krosno Odrzańskie (pol.). [dostęp 9 października 2010].
- ↑ krosnoodrzanskie.pl: Charakterystyka miast partnerskich (pol.). [dostęp 8 lutego 2012].
- ↑ krosnoodrzanskie.pl: Miasta współpracujące (pol.). [dostęp 8 lutego 2012].
[edytuj] Bibliografia
- O Krośnie Odrzańskim... (pol.). W: Urząd Miasta w Krośnie Odrzańskim [on-line]. [dostęp 26-05-2010].
- Beata Halicka, Krosno Odrzańskie / Crossen an der Oder 1005 - 2005. Wspólne dziedzictwo kultury / Das gemeinsame Kulturerbe. Wydawnictwo Instytutowe, Skórzyn 2005.
[edytuj] Linki zewnętrzne
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Polska
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło Krosno Odrzańskie w Wikisłowniku
1.jpg&filetimestamp=20071109123549)
_COA.svg&filetimestamp=20071013160605)
