Krytyka literacka

Literaturoznawstwo

Historia literatury

Teoria literatury

Metodologie badań

Poetyka

Genologia

Stylistyka

Wersyfikacja

Krytyka literacka

Krytyka literacka – działalność intelektualna polegająca na dyskusji, ocenianiu i interpretacji dzieł literackich i ogólnie literatury. Krytyka literacka z założenia nie jest wyrazem metody naukowo-badawczej, lecz przekonań ideowo-artystycznych. Za prekursora krytyki literackiej uważa się Arystarcha z Samotraki.

W Polsce o początkach krytyki literackiej można mówić po roku 1811, kiedy Stanisław Kostka Potocki wydał Rozprawę o zasadach krytyki i o potrzebie wprowadzenia jej u nas.

Znani polscy krytycy

• Artur Górski (1870-1959)
• Karol Irzykowski (1873-1944)
• Wisława Szymborska (1923-2012)
• Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1941)
• Stanisław Brzozowski (1878-1911)
• Stanisław Baczyński (1890-1939)
• Maria Czapska (1894-1981)
• Kazimierz Wyka (1910-1975)
• Artur Sandauer (1913-1989)
• Jan Kott (1914-2001)
• Maria Żmigrodzka (1922-2001)
• Henryk Bereza (1926-)
• Maria Janion (1926-)
• Andrzej Kijowski (1928-1985)
• Ryszard Przybylski (1928-)
• Ludwik Flaszen (1930-)
• Jan Błoński (1931-2009)
• Jacek Łukasiewicz (1934-)
• Jarosław Marek Rymkiewicz (1935-)
• Edward Balcerzan (1937-)
• Tomasz Burek (1938-)
• Stanisław Barańczak (1946-)
• Julian Kornhauser (1946-)
• Marian Stala (1952-)
• Kinga Dunin (1954-)
• Andrzej Tadeusz Kijowski (1954-)
• Janusz Drzewucki (1958-)
• Tomasz Bocheński (1959-)
• Karol Maliszewski (1960-)
• Przemysław Czapliński (1962-)
• Piotr Śliwiński (1962-)
• Piotr Kępiński (1964-)
• Tomasz Sobieraj (1964-)
• Konrad Kęder (1965-)
• Dariusz Nowacki (1965-)
• Kazimiera Szczuka (1966-)
• Krzysztof Uniłowski (1967-)
• Marta Mizuro (1970-)
• Maria Cyranowicz (1974-)
• Igor Stokfiszewski (1979-)
• Marcin Orliński (1980-)

Ważne pojęcia zw. z krytyką literacką

Nowa krytyka (nouvelle critique, new criticism) – Rosyjska szkoła formalna – Czytelnik (reader-oriented theories) – Strukturalizm – Marksizm – Feminizm – Poststrukturalizm – Psychoanaliza – Dekonstrukcja – Postmodernizm – Postkolonializm – Queer theory – metakrytyka

Zobacz też

• krytyka teatralna