Krzyż Wojenny[1] (fr. Croix de Guerre) – francuskie odznaczenie wojenne.
Francuski Krzyż Wojenny ustanowiono 8 kwietnia 1915, był wręczany wojskowym za odwagę, zwłaszcza żołnierzom wyróżnionym w rozkazach jako odznaczającym się. Od początku przyznawany był również całym wyróżniającym się w walce jednostkom wojskowym. Kawalerowie Medalu Wojskowego oraz Legii Honorowej automatycznie otrzymywali Krzyż Wojenny. Krzyż mogą otrzymywać również cudzoziemcy oraz osoby cywilne. Za dalsze akty odwagi, kawalerowie orderu otrzymywali dodatkowe wyróżnienia – za bycie wymienionym w rozkazach otrzymywano:
Krzyż Wojenny był początkowo odznaczeniem nadawanym za I wojnę światową. Po wybuchu II wojny światowej, 26 września 1939 Krzyż Wojenny został ponownie ustanowiony, bazując na ostatniej wersji z lat 1914–1918, lecz z datą: "1939" na rewersie i nieco zmienioną wstążką. Następnie, rząd Vichy ustanowił własny Krzyż Wojenny dekretem z 28 marca 1941, mający na rewersie daty: "1939–1940" i wstążkę o odmiennych kolorach. 16 marca 1943 w Algierii generał Henri Giraud ustanowił Krzyż Wojenny odpowiadający wersji z lat 1914–1918, z datą na rewersie "1943". Ostateczna wersja Krzyża ustanowiona po wojnie, przyznawana za II wojnę światową, stanowiła powrót do wersji z 1939, lecz z datami na rewersie: "1939–1945".
Istniała również odmiana odznaczenia: Krzyż Wojenny Zamorskich Teatrów Operacyjnych (Croix de guerre des Théâtres d'opérations extérieures, Croix de guerre T.O.E.), ustanowiona 30 kwietnia 1921 i przyznawana żołnierzom francuskim walczącym we francuskich koloniach, posiadłościach zamorskich i innych strefach interesów, poza oboma wojnami światowymi. Odpowiadała ona wersji odznaczenia z lat 1914–1918. Po II wojnie światowej Krzyż Wojenny T.O.E. był w dalszym ciągu przyznawany za walki m.in. w Indochinach, na Madagaskarze, w Korei, inwazji na Egipt. Rozporządzeniem z 17 stycznia 1991 postanowiono o nadawaniu go za wojnę nad Zatoką Perską. Nadawano go także za służbę w Kosowie w 1999.
Istniało kilka odmian oznaki Krzyża Wojennego, zachowujących tę samą formę krzyża równoramiennego z rozszerzającymi się ramionami i okrągłą tarczą pośrodku. Pomiędzy ramionami krzyża są skrzyżowane dwa miecze, ostrzami do góry. Na awersie na środku tarczy znajduje się popiersie kobiety symbolizującej Republikę Francuską, z prawego profilu, w czapce frygijskiej. W otoku tarczy znajduje się napis: RÉPUBLIQUE FRANÇAISE ("Republika Francuska"). Na rewersie w tarczy znajdują się daty, zależnie od wersji Krzyża: 1914–1915, 1914–1916, 1914–1917, 1914–1918, 1939, 1939–1940, 1943, 1939–1945.
wstążka zielona z siedmioma czerwonymi paskami.
wstążka z brązową gwiazdą.
wstążka ze srebrną gwiazdą.
wstążka ze złotą gwiazdą.
wstążka z brązową palmą.
dwa pionowe szerokie paski czerwone na brzegach, cztery zielone paski przedzielone trzema wąskimi czerwonymi paskami pośrodku.
wstążka zielona z siedmioma czarnymi paskami, później szara z granatowymi paskami.
dwa pionowe szerokie paski czarne na brzegach, osiem zielonych pasków przedzielonych siedmioma wąskimi czarnymi paskami pośrodku.
środkowy pas niebieski szerokości 18 mm i dwa pasy czerwone na brzegach szerokości 9 mm.
Było dozwolone ozdabianie krzyży drogocennymi kamieniami (własnym sumptem posiadacza)[2].
|
|||||||