Krzyżacy – polski film historyczny z 1960 r. oparty na powieści Henryka Sienkiewicza pod tym samym tytułem.
Oficjalna premiera filmu odbyła się 2 września 1960, mimo że jego pierwszy publiczny pokaz miał miejsce 15 lipca 1960 (w 550 rocznicę bitwy pod Grunwaldem) w łódzkiej Hali Sportowej, zaś oficjalna prapremiera odbyła się 22 lipca 1960 w Olsztynie.
Wbrew powszechnemu poglądowi nie jest to pierwszy polski film kolorowy. Pierwsza była Przygoda na Mariensztacie z 1953 roku.
Akcja filmu toczy się na przełomie XIV i XV wieku. Główne wątki opowieści to:
- wątek polityczno-historyczny – konflikt polsko-krzyżacki i wielka wojna w 1410 roku z Krzyżakami.
- wątek miłosny – miłość Danusi, córki Juranda i Zbyszka z Bogdańca oraz miłość Jagienki Zychówny do tego samego mężczyzny
- historia Juranda ze Spychowa
Za najsłynniejszą scenę filmu uważa się bitwę pod Grunwaldem – wielki obraz batalistyczny w finale.
[edytuj] Informacje dodatkowe
- Pierwsze ujęcia zarejestrowano w dniu 3 sierpnia 1959. Była to scena nocnego polowania Zbyszka z Bogdańca na niedźwiedzia. Ostatnim nagranym ujęciem była scena wyginania topora podczas przyjęcia na zamku u Wielkiego Mistrza Krzyżackiego.
- Podczas realizacji filmu Mieczysław Kalenik złamał sobie nogę, ale aby nie zakłócać harmonogramu zdjęciowego, uczestniczył w zdjęciach z nogą w gipsie, co skrzętnie maskowano.
- W filmie występuje postać, której nie ma w powieści Sienkiewicza. Jest to brat królewski, książę Lingwen-Semen Olgierdowicz, książę mścisławski i przejściowo Nowogrodu Wielkiego, a pod Grunwaldem dowodzący także słynnymi pułkami smoleńskimi. Sienkiewicz nie pisał o nim, ponieważ w XIX wieku nie wiedziano w ogóle, że Lingwen brał udział w słynnej bitwie.
- W scenie przed bitwą, gdy król naradza się z innymi w namiocie, ma na sobie złoty pas w wieże. Po wyjściu z namiotu już go nie ma, lecz gdy do niego wraca, ma go z powrotem.
- Po bitwie, gdy rycerze rzucają pod nogi króla sztandary, dwóch rycerzy kładzie przed nim ciało Ulricha von Jungingena na noszach, on mówi: "Oto jest ten, który jeszcze dziś rano, mienił się być wyższym nad wszystkie mocarze". Po tych słowach Jungingena już nie ma, bo sekwencja rzucania sztandarów została powtórzona.
- W słynnej scenie, w której posłowie krzyżaccy ofiarują Jagielle dwa nagie miecze, król krzyżuje je siedząc w rzeczywistości na "koźle" wypożyczonym z sali gimnastycznej jednej z pobliskich szkół. Pierwotnie Emil Karewicz miał siedzieć w tej scenie na koniu, lecz szczęk krzyżowanych mieczy sprawiał, że zwierzę się płoszyło. Dzięki temu, że postać króla trzeba było w tej sytuacji filmować od dołu, powstał jeden z najbardziej pamiętnych obrazów z tego filmu.
- Leon Niemczyk, aktor grający Fulko de Lorcha wspomniał że w scenie wyginania topora podczas przyjęcia na zamku Wielkiego Mistrza Krzyżackiego, przy którymś z kolei dublu gumowy topór zastąpiono (dla żartu) prawdziwym. Aktor, który wyginał topór, tak długo się męczył, aż powiedział do reżysera: "Nie dam już rady".
- W jednym ze skeczy Monty Pythona o chorobie Henry'ego Thripshawa wykorzystano sceny z "Krzyżaków", choć napis na początku jednej ze scen głosi "Syria 1203"[2].
- Na potrzeby filmu uszyto w Łodzi sześćdziesiąt chorągwi i flag według zachowanych opisów historycznych. Cztery z nich zaginęły, bądź zostały skradzione, w czasie transportu na plan filmowy.
- Kierownik produkcji, Zygmunt Król zasugerował reżyserowi, żeby topory używane w filmie wykonać z gumy, tak aby podczas kręcenia żaden z aktorów nie zrobił sobie nimi krzywdy.[3]
[edytuj] Film a rzeczywistość historyczna
Obraz bitwy pod Grunwaldem przedstawiony w filmie w kilku kwestiach odbiega od faktycznego przebiegu wydarzeń historycznych[4]:
- Zastosowanie przez Krzyżaków wilczych dołów jest mało prawdopodobne. Obie armie przybyły na pole bitwy dopiero rankiem 15 lipca 1410 i dla obu stron spotkanie z siłami przeciwnika było zaskoczeniem. Krzyżacy nie mieli po prostu dość czasu na przygotowanie tego rodzaju zasadzki[5].
- Film sugeruje, iż armię krzyżacką wspierała znaczna ilość "gości zakonu", czyli rycerzy przybyłych z Europy Zachodniej. Tymczasem pod Grunwald na pomoc Zakonowi przybyło znacznie mniej takich rycerzy niż w poprzednich latach (np. wyprawach na Litwę przed przyjęciem przez nią chrztu) i było to rycerstwo głównie, choć nie jedynie, z krajów niemieckojęzycznych[5].
- W składzie wojsk Unii Jagiellońskiej nie było oddziałów piechoty sformowanych jako odrębnych jednostek taktycznych i organizacyjnych[5].
- Wielka chorągiew Ziemi Krakowskiej upadła wprawdzie w pewnym momencie bitwy na ziemię, lecz nie ma dowodów, że, jak to przedstawiono w filmie, znalazła się na dłuższy czas w rękach Krzyżaków[5].
- W filmie widać kilku rycerzy noszących trzewiki (element zbroi ochraniający stopy). W rzeczywistości elementy te nie były znane w Europie na początku XV wieku.
- W 2000 roku swoje zdanie wyraził także Szymon Kobyliński, niedoszły konsultant przy realizacji filmu Krzyżacy Jarosława Żamojdy (który ostatecznie nie powstał). Stwierdził on:
|
"Przy "Krzyżakach" Forda popełniono potworne błędy. Przede wszystkim to, że rycerze ubrani byli w jednakowe mundury. To nieprawda. Nie było żadnych uniformów, nie było żadnych mundurów zaprojektowanych dla całego wojska. Dotyczyło to również zbroi. Każdy rycerz wyglądał inaczej i dlatego też musieli nosić na sobie i umieszczać na swoich koniach herby, znaki. Poza tym nietypowa, rzadka zbroja była kopiowana i wykorzystana przez wielu rycerzy. To brak wyczucia. U Forda Maćko z Bogdańca wystąpił w stroju kupca weneckiego, bo akurat był ładny kostium... itd. Trzeba wiedzieć co jest charakterystyczne, co mówi o stylu danej epoki. W tamtych "Krzyżakach" chodziło też o to, aby pokazać jak się biło Niemców. Tymczasem Zakon Krzyżacki, co zresztą bardzo podkreśla Sienkiewicz, był zakonem w dużym stopniu międzynarodowym. Słusznie określił to pan Żamojda, że tamci "Krzyżacy" to coś w rodzaju bajkowej Historii żółtej ciżemki"[6].
|
Film ten miał największą widownię w historii polskiej kinematografii – 32 315 695 widzów, czyli więcej niż liczba ludności Polski w 1960 roku (29 776 000).
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
Filmy w reżyserii Aleksandra Forda |
|
| Lata 30. |
|
|
| Lata 40. |
|
|
| Lata 50. |
|
|
| Lata 60. |
|
|
| Lata 70. |
|
|
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Polska
