Księga Przymierza (skrót B od niem. Bundesbuch) – nazwa nadana przez krytyków biblijnych z trzech wielkich, obok Kodeksu Deuteronomicznego i Kodeksu Świętości, zbiorów prawnych Starego Testamentu. Obejmuje fragment Wj 20,22-23,19(33).
Spis treści |
Zwolennicy Mojżeszowego autorstwa Pięcioksięgu powołują się na H. Gazellesa, który po porównaniu Kodeksu Przymierza z innymi prawami II tysiąclecia, opowiedział się za tak wczesnym datowaniem[1]. Generalnie bibliści sądzą jednak, że proces powstania zbioru był złożony i został on wtórnie wpleciony w relację o przymierzu na Synaju. Księga Przymierza zakłada osiadły tryb życia (Wj 22,4n), z drugiej jednak strony brak w niej śladów istnienia królestwa. W.H. Schmidt uważa, że trzon księgi pochodzi z czasów sędziów lub wczesnego królestwa. Niekiedy zbiór przypisywany jest Elohiście (por. teoria źródeł)[2]. W każdym razie Księga Przymierza uznawana jest za najstarszy zbiór prawny Starego Testamentu.
W.H. Schmidt przedstawia następujący schemat Księgi Przymierza:
| A | Ramy narracyjne | Wj 20,(18-)22 |
| B | Ramy teologiczne | Wj 20,23-26 |
| C | Trzon prawa | Wj 21,1-23,9 |
| B' | Ramy teologiczne | Wj 23,10-19 |
| Dodatek (mowa Jahwe) | Wj 23,20-33 | |
| A' | Ramy narracyjne | Wj 24,3-8 |
Ramy teologiczne, mające na celu odgrodzenie Izraela od religii kananejskiej, zawierają zakaz wizerunków, przepisy dotyczące ołtarza, świąt, szabatów i roku szabatowego. Wykazują podobieństwo do dekalogu kultowego (Wj 34,10nn).
Trzon prawa w swej pierwszej części (Wj 21,2-22,16) zawiera kazuistyczne regulacje prawne. Druga część (Wj 22,17-23,9) jest bardziej różnorodna – znajdują się w niej zakazy i parenetyczne uzasadnienia.