Księga Przysłów

Księga Przysłów [Prz], Księga Przypowieści Salomona [Przyp] – jedna z ksiąg dydaktycznych (mądrościowych) Starego Testamentu. Nie jest ona dziełem jednego autora, lecz pracą zbiorową złożoną z rozmaitych tekstów, które zebrał nieznany autor w V w. p.n.e. i napisał być może część wstępną, na którą składają się ogólne napomnienia upersonifikowanej Mądrości. Poza tym w skład księgi wchodzą dwa zbiory przysłów Salomona, dwa zbiory Nauk Mędrców, nauki Agura, zbiór bezimienny, nauki Lemuela i poemat o dzielnej niewieście.

Nazwa hebrajska Meszalim ma szersze znaczenie, określając pouczania religijne lub moralne wyrażone językiem sugestywnym, obrazowym, który wymaga od czytelnika pewnego wmyślenia się w jej treść, które są podane w formie poetyckiej.

Część wstępna

• Tytuł i cel księgi; ogólne napomnienia mądrości (rozdz. 1-9)
  • Unikanie złego towarzystwa, wezwanie mądrości, zyski płynące z szukania mądrości i roznania, trzymanie się Boga (wezwanie, ufność w Bogu, bojaźń i służba Boża), wartość mądrości, pouczenia społeczne, zachęta do nabycia mądrości, cudzołóstwo a wierność, cztery przestrogi (poręczenie, lenistwo, przewrotność, przedmiot odrazy Jahwe), siedem rzeczy obrzydliwych (wyniosłe oczy, kłamliwy język, ręcę przelewające niewinną krew, serce knujące złe plany, nogi spieszące do złego, świadek fałszywy, kłótliwość), niebezpieczeństwo cudzołóstwa, przebiegłość nierządnicy-uwodzicielki (przestroga, niebezpieczeństwo, zasadzka, pokusa, upadek, upomnienie), mądrość (bojażń Boża i biesiada głupoty)

Pierwszy zbiór nauk mądrości

• Szczegółowe zasady postępowania (rozdz. 10-24)
  • Mądrość syna raduje ojca, język prawego, bogobojność doda sił, wielu doradców, żona - koroną, mądre używanie języka, ojcowskie karcenie, wspólna narada, karcenie, głupstwo gniewnu, łagodne odpowiedzi, mądrość rozsiewa wiedzę, poufna rozmowa, kierownictwo Boże, pycha jest przed upadkiem, siwizna koroną życia, Jahwe bada serce, unikanie kłótliwości, imię Jahwe
• Szczegółowe pouczenia mędrców (wstęp, różne przestrogi, nowe przepisy)
• Drugi zbiór nauk mędrców
  • Sprawiedliwość w sądzie, lenistwo

Drugi zbiór przysłów Salomona

• Rozdziały 25-29
  • Stroń od buntowników, nie odpłacaj złem, poufność, odpowiadanie głupiemu, kłótnia, nieskazitelność lepsza od bogactwa, szczodrość

Nauki Agura

• Rozdział 30:1-14
  • Świadomość niewiedzy, wielkość Boga, złoty środek, rodzaj niewierny, sidło strachu przed człowiekiem

Zbiór bezimienny

• Rozdział 30:14-24
  • Różne nauki, rzeczy nienasycone

Nauki Lemuela

• Rozdział 31:1-9
  • Czystość, umiarkowanie, sprawiedliwość

Poemat o dzielnej kobiecie

• Rozdział 31:10-31

Zobacz też

• Napomnienia Amenemopeta - utwór egipskiej literatury mądrościowej epoki Nowego Państwa.

Linki zewnętrzne

• Księga Przysłów w przekładzie Biblii Tysiąclecia
• Księga Przypowieści Salomona w przekładzie Biblii Warszawskiej (audio)
• Opracowanie dotyczące Księgi Przysłów