Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Księstwo Warmińskie | |||
|
|||
 Księstwo Warmińskie na mapie I Rzeczypospolitej |
|||
| Nazwa łacińska | Episcopatus Warmiensis | ||
| Istniało | 1466–1772 | ||
| Prowincja | Wielkopolska | ||
| Stolica | Lidzbark Warmiński | ||
| Sejmik | Lidzbark Warmiński | ||
| Wojewoda | zobacz: wojewodowie malborscy | ||
| Powierzchnia | 4 249 km² | ||
| Liczba powiatów | 10 komornictw | ||
| Liczba senatorów | 1 | ||
Księstwo Warmińskie – księstwo duchowne, istniejące na terytorium dominium biskupstwa warmińskiego.
Wraz z województwami: pomorskim, malborskim i chełmińskim wchodziło w skład Prus Królewskich Korony Królestwa Polskiego I Rzeczypospolitej.
Władzę absolutną w księstwie sprawowali biskupi warmińscy, którzy będąc zależni bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej jako książęta Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (łac. Sacri Romani Imperii Principes) jako prezydenci senatu Prus Królewskich przewodniczyli obradom sejmów stanów pruskich (sejmików generalnych Prus Królewskich).
Status Księstwa Warmińskiego był na tle podziału terytorialnego I Rzeczypospolitej podobny do Księstwa Siewierskiego. Władzę lokalną w księstwie sprawowali bowiem biskupi warmińscy, a terytorium dominium warmińskiego wchodziło od 1466 na statusie zależnym w skład Korony Królestwa Polskiego. Król Polski zachował pewne wpływy lenne (personalna obsada biskupstwa warmińskiego, zaprzysiężenia wierności państwu polskiemu itd.).
Zależność ta była jednak wielokrotnie kwestionowana, dopiero po zwycięskiej dla Polski wojnie popiej, zawarto w 1479 tzw. układ piotrkowski, w którym potwierdzono wcielenie Księstwa Warmińskiego do Korony, przyznano biskupowi warmińskiemu tytuł radcy królewskiego, przyznano też jego poddanym prawo do oporu, w przypadku, gdyby władca duchowny odmówił zaprzysiężenia wierności państwu polskiemu. Zastrzeżono, że kapituła warmińska wybierze osobę miłą królowi polskiemu. W 1512 (drugi układ piotrkowski) dodatkowo wzmocniono polską kontrolę nad księstwem, wprowadzając zapis o wyborze biskupa spośród czterech kanoników przedstawionych królowi przez kapitułę. W rzeczywistości władca sam wskazywał swojego kandydata, którego kapituła musiała kreować na swojego kanonika, który zazwyczaj znajdował się potem na pierwszym miejscu listy czterech.
Biskupi warmińscy jako władcy świeccy w Księstwie Warmińskim mieli m.in. prawo do posiadania własnych sił zbrojnych i bicia własnej monety. Administrację cywilną sprawowali za pośrednictwem burgrabiów, stojących na czele 7 komornictw biskupich i 3 będących w posiadaniu kapituły warmińskiej. Przynależną sobie władzę wojskowa sprawowali na terytorium księstwa wojewodowie malborscy.
Spis treści |
Biskupi zwoływali sejmiki warmińskie do Lidzbarka Warmińskiego, do których kompetencji należało zatwierdzanie uchwał podatkowych zapadłych na generale pruskim. Ich obrady poprzedzały zwołane przez burgrabiów zjazdy w komornictwach, na które przybywała warmińska szlachta i wolni chłopi. W 1718 wprowadzono w księstwie stałe podatki na wojsko Rzeczypospolitej i od tego czasu coraz rzadziej zwoływano sejmiki.
W 1766 wprowadzono nową Ordynację Krajową (niem. Landesordnung), która regulowała ustrój polityczno-gospodarczy Warmii.
|
||||||||||
|
||||||||||||||||
