Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyKult jednostki − kult przywódcy w imperialnym, autorytarnym lub totalitarnym systemie władzy.
Spis treści |
Przywódca otaczany takim kultem jest przedstawiany przez państwową propagandę jako osoba nieprzeciętnie utalentowana, nieomylna, której cały naród jest winien wdzięczność. Jego wizerunek jest powielany w niezliczonych pomnikach, obrazach itd., a przypisywane mu myśli i wypowiedzi są nieustannie cytowane w książkach i innych mediach. Jakakolwiek próba kwestionowania geniuszu osoby otaczanej kultem bądź dewastowania jej wizerunków w totalitarnym państwie jest karana surowymi represjami.
Czasami kult przybiera formę parareligijną z "rytuałami" na część przywódcy, "modlitwami" do niego i "medytowaniem" jego wypowiedzi. Ciało przywódcy może zostać zabalsamowane i wystawione na widok publiczny w mauzoleum, np. Mauzoleum Lenina, Mauzoleum Mao Zedonga.
Termin kult jednostki pochodzi z rosyjskiego (культ личности) i został po raz pierwszy użyty przez Nikitę Chruszczowa na XX Zjeździe KPZR w 1956 r. W wygłoszonym tam referacie O kulcie jednostki i jego następstwach Chruszczow potępił Józefa Stalina za błędy w przywództwie, wypaczenie socjalizmu i otaczanie swojej osoby kultem.
W ZSRR kultem otaczano także Włodzimierza Lenina oraz Leonida Breżniewa.
Za przykładem Stalina, kult wokół własnej osoby budowali także inni przywódcy komunistyczni: Mao Zedong, Kim Ir Sen, Enver Hodża, Nicolae Ceausescu, Kim Dzong Il, jak również niekomunistyczni dyktatorzy tacy jak Saddam Husajn, Francisco Macías Nguema. Do dziś kultem cieszy się Fidel Castro, a próbowali lub próbują się do niego odwoływać także przywódcy postkomunistyczni, m.in. Saparmurat Nijazow (1940-2006) oraz Aleksander Łukaszenka.
W PRL kult jednostki próbowano budować wokół Bolesława Bieruta.
W państwach o ustrojach opartych na ideologii nazistowskiej oraz faszystowskiej kultem otaczano Adolfa Hitlera i Benito Mussoliniego.
Zdaniem Andrzeja Koraszewskiego, kult, którym otaczano w Polsce Jana Pawła II, szczególnie w ostatnim okresie jego pontyfikatu (gdy wznoszono liczne pomniki i jego imieniem nazywana wiele instytucji), nosił wiele znamion kultu jednostki[1].
