Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
| Kururo | |
| Spalacopus cyanus[1] | |
| (Molina, 1782) | |
 Kururo (Spalacopus cyanus) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | gryzonie |
| Podrząd | Hystricomorpha |
| Infrarząd | Hystricognathi |
| Nadrodzina | Octodontoidea |
| Rodzina | koszatniczkowate |
| Rodzaj | Spalacopus Wagler, 1832 |
| Gatunek | kururo |
| Synonimy | |
| Podgatunki[3] | |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Kururo (Spalacopus cyanus) — gatunek gryzonia z rodzaju Spalacopus z rodziny Octodontidae[2] (infrarząd: Hystricognathi)[3], zamieszkujący suche tereny Chile, na obszarach między 27° i 36°S[3], od regionu Coquimbo do regionu Maule – zarówno nadbrzeżne niziny jak i zbocza Andów do wysokości 3400 m n.p.m.
Spis treści |
Juan Ignacio Molina w wydanej w 1782 roku Historii natury w Chile dla kururo napotkanego w rejonie Valparaíso używał nazwy Mus cyanus. Na przestrzeni lat kururo było określane kilkoma równoległymi nazwami[2]. W 1832 Johann Georg Wagler opisywał napotkanego „u podnóży Andów” w centralnym Chile gryzonia jako Spalacopus poeppigii. W 1834 Georges Cuvier dla zwierzęcia z rejonu Coquimbo używał określenia Poephagomys ater. Eduard Poeppig w 1835 na wydmach koło Concón widział Psammomys noctivagus, a Oldfield Thomas napotykając kururo w południowym Chile używał określenia Spalacopus tabanus. Dopiero Wilfred Osgood użył w 1943 obecnej nazwy Spalacopus cyanus. Nie było jednak jasności, czy są to oddzielne gatunki lub podgatunki, czy też opisywano to samo zwierzę. Aktualny podział na trzy podgatunki pochodzi z lat 80 XX wieku (Tamayo i Frassinetti[5] 1980; Contreras[6] 1987) i obejmuje: S.cyanus cyanus, S.cyanus poeppigii i S.cyanus maulinus.
Nazwa rodzajowa Spalacopus pochodzi od greckich słów: spalax oznaczającego kreta oraz pous, znaczącego „stopa”[2] i w zamyśle miało podkreślać przystosowanie do życia w norach. Człon cyanus ma korzenie greckie (kyaneos = ciemnoniebieski) i prawdopodobnie odnosi się do połysku futra kururo[7]. Człon nazwy podgatunku S. cyanus poeppigii nawiązuje do nazwiska niemieckiego badacza Chile i zoologa Eduarda Poeppiga. Podgatunek S. cyanus maulinus zawiera w nazwie aluzję do chilijskiego regionu Maule, choć w rzeczywistości występuje w rejonie prowincji Ñuble.
Upowszechniona nazwa „kururo” – hiszp. cururo – ma dwa prawdopodobne znaczenia. Według jednej wersji jest to onomatopeja charakterystycznego „śpiewu” tych zwierząt, a w drugiej pochodzi od słowa curi lub curu co w języku plemienia Mapuczy oznacza kolor „czarny”[2], czyli – być może – wskazuje na ubarwienie kururo. Inna teoria mówi o podobieństwie używanych na południowych krańcach Chile słów: cuyu – określającego kururo – oraz cuyul – oznaczającego węgiel drzewny. Ta wersja również więc zawiera aluzję do barwy.
Luki w znanej lokalizacji – szczególnie pomiędzy 34°S a 36°S – wynikają raczej z braku udokumentowanego potwierdzenia występowania niż faktycznej nieobecności na tym obszarze[2].
Kururo to gryzonie wiodące życie w norach. Cechują się krępym ciałem z dużą głową i krótką szyją. Futro ma barwę ciemnobrązową lub czarną, na łapach przechodzi w ciemnoszare. Kururo ma stosunkowo krótki, gładki ogon. Oczy i uszy małe. Siekacze są długie, szerokie i – co jest wyjątkowe obrębie rodziny koszatniczkowatych – mocno zakrzywione do przodu[2]. Trzonowce mają charakterystyczny kształt na powierzchni żucia są ukształtowane w formie „ósemki”. Stąd w członie łacińskiej nazwy rodziny Octodontidae znajdujemy określenie „octo-”.
Kururo żyjące na terenach nizinnych są mniejsze od swoich krewniaków żyjących w wyższych partiach Andów[6].
| dane | S.cyanus cyanus Molina, 1782 | S.cyanus poeppigii Wagler, 1832 | S.cyanus maulinus Osgood, 1943 |
|---|---|---|---|
| samce – średnia długość ciała w mm | 176 | 188 | 172 |
| samice – średnia długość ciała w mm | 170 | 190 | 167 |
| samce – średnia długość ogona w mm | 41 | 47 | 39 |
| samice – średnia długość ogona w mm | 39 | 48 | 38 |
| samce – tylne łapy – średni wymiar w mm | 28 | 30 | 28 |
| samice – tylne łapy – średni wymiar w mm | 28 | 30 | 26 |
| samce – uszy w mm (przedział) | 8–12 | 10–12 | 9–11 |
| samice – uszy w mm (przedział) | 8–12 | 8–12 | 9–12 |
| samce – masa w g (średnia/przedział) | 81 (53–105) | 105 (69–151) | 87 (64–130) |
| samice – masa w g (średnia/przedział) | 73 (43–119) | 97 (60–163) | 84 (71–102) |
Kururo rozmnażają się dwa razy w roku. Samica rodzi 1–3 młode[2][8]. Małe kururo rodzą się czarne, nagie i ślepe. Oczy otwierają w 10–12 dni od narodzin[9]. Stwierdzono jednak przypadki narodzin kururo z otwartymi oczami i młodą sierścią[2]. Podczas badań prowadzonych na przestrzeni 10 lat w różnych lokalizacjach na populacji 224 osobników stwierdzono[10], że proporcja płci wynosi średnio 88 samców na 100 samic[2].
Kururo zamieszkują bardzo zróżnicowane tereny: od trawiastych terenów górskich w Andach, poprzez suche sawanny porośnięte Acacia caven, po wydmy i piaszczyste lasy na wybrzeżu Pacyfiku[2]. Kururo na wolności żyją w rozgałęzionych norach i rzadko wychodzą na powierzchnię. Obszar, na którym funkcjonuje pojedyncza kolonia, jest stosunkowo mały – wynosi średnio około 40,3 m³[2]. Podziemny kompleks, w którym żyją, składa się z nor połączonych tunelami zagłębionymi od 10 do 12 cm pod powierzchnią ziemi i mającymi średnicę od 5 do 7 cm. Tunele te spełniają funkcję „jadalni”, w których można się skryć i bezpiecznie zjadać przyniesione pożywienie[2]. Drugi, bardziej zagłębiony system korytarzy (40 do 60 cm pod powierzchnią ziemi) jest używany do dłuższych pobytów. Z tym systemem łączy się komora gniazda, wyłożona trawami, czasem zamieszkiwana przez chrząszcze kusakowate czy równonogi. Budowanie i naprawianie jest nieustannym, wspólnym zajęciem stada, które zazwyczaj składa się z kilkunastu osobników. Podczas prac ziemnych przy korytarzach jedna kolonia potrafi w ciągu roku wynieść na pryzmy ok. 2,5 m³ wydobytej z tuneli ziemi[2]. Systemy kompleksów poszczególnych stad mogą być ze sobą połączone. Kururo po wyczerpaniu zapasów żywności w okolicy podejmują decyzję o przeprowadzce i budowie nowych nor. Są aktywne w ciągu dnia[11], choć część zoologów uważa, że ich tryb życia jest raczej nocny[12].
Kururo żyją w koloniach nie przekraczających zazwyczaj 15 osobników[2], w skład których wchodzi „rodzina” składająca się z kilku par i ich potomstwa[11]. W codziennej komunikacji często jest stosowany kontakt dotykowy nos-w-nos. Badanie i komunikowanie węchowe obejmuje rejony narządów płciowych, biodra, uda i kark[13]. Poszczególne kolonie rywalizują ze sobą o prawo do władania danym terenem i są w tym zakresie agresywne[14]. Kururo używają moczu jako markera do znaczenia swojego terytorium[14], a podczas oznaczania przyjmują pozycję, w której podnoszą kończynę oddając mocz na zewnątrz[2]. Podczas niebezpieczeństwa S. cyanus używają charakterystycznych sygnałów dźwiękowych o częstotliwości 0,9–1,2 kHz. Kururo potrafią bez problemu przepłynąć w wodzie krótki dystans, większy zapał do pływania mają S. cyanus maulinus – kururo z populacji w południowej części Chile[2]. Przednie i tylne łapy podczas pływania wykonują dynamiczne ruchy, a nos, oczy i uszy utrzymywane są ponad powierzchnią wody[15].
Kururo są herbiworami – główne ich pożywienie stanowią bulwy i łodygi rodzimych roślin z rodziny kosaćcowatych: miecznica, Libertia, Alophia[11]. Na terenach nadmorskich zaobserwowano[12] pożywianie się łodygami i bulwami Leucocoryne ixioides. W norach kururo znaleziono także bulwy Rhodophiala[14] z rodziny amarylkowatych[2]. Kururo znoszą pożywienie do nor i tam w bezpiecznym miejscu je spożywają. Okazjonalne dożywianie się kururo poza norą odbywa się jedynie w odegłości nie większej od wejścia niż długość zwierzęcia. Podobnie jak niektóre Ctenomys kururo unikają oddalania się od nory. Robią zapasy na okresy zimowe[11][9] – szczególnie w rejonach, gdzie w okresach zimowych ziemia jest przykryta śniegiem.
Do głównych wrogów kururo należą[9]: ptaki z rodzaju Buteo i myszołowiec towarzyski z rodziny jastrzębiowatych, pustułka amerykańska z sokołowatych, puchacz wirginijski, Galictis cuja z łasicowatych i kot pampasowy. Na kururo pasożytują glisty Graphidioides yanesi[16] oraz pchły Ectinorus cocyti[2].
Główne źródło: Juan C. Torres-Mura. Spalacopus cyanus. „Mammalian Species”. 594, s. 1-5, 1998 (ang.).
