Lee Teng-hui (chin. upr. 李登辉, chin. trad. 李登輝, pinyin Lǐ Dēnghuī; ur. 15 stycznia 1923, Sanzhi k. Tajpej) – polityk tajwański, sekretarz generalny KC Kuomintangu. Urodzony w rodzinie Hakka, wykształcony początkowo w języku japońskim (uczęszczał m.in. uniwersytet w Kioto). W czasie II wojny światowej służył w armii japońskiej. Przez całe życie utrzymał silne związki z Japonią, co prowokowało często krytykę ze strony zarówno przeciwników, jak i zwolenników politycznych.
Po wojnie skończył Uniwersytet Tajwański. W 1968 uzyskał doktorat na Cornell University; po powrocie na Tajwan, został w 1971 ministrem stanu gabinetu Chiang Ching-kuo. Od 1978 burmistrz Tajpej, od 1981 gubernator prowincji Tajwan. Od 1982 wiceprezydent Republiki Chińskiej i zastępca prezydenta Chiang Ching-kuo (najstarszego syna Czang Kaj-szeka). 1988-2000 przewodniczący Kuomintangu (KMT). Po śmierci Chiang Ching-kuo sprawował urząd prezydenta Republiki Chińskiej, następnie wybrany na ten urząd przez Zgromadzenie Narodowe (kadencja 1992-1996).
Podczas prezydentury doprowadził do zmian konstytucji, w wyniku których członkowie Zgromadzenia Narodowego wybrani w 1947 ustąpili i zostali zastąpieni przez wybranych lokalnie następców. Dalsze poprawki (1994) zastąpiły wybór prezydenta przez ZN wyborami powszechnymi. W następstwie zmian i dzięki swej popularności w 1996 jako pierwszy prezydent Republiki Chińskiej został wybrany w wyborach powszechnych. Zwolennik niezależności Tajwanu od Chińskiej Republiki Ludowej, która usiłowała zapobiec jego wyborowi urządzając ćwiczenia wojskowe u wybrzeży wyspy (tzw. Trzeci kryzys w Cieśninie Tajwańskiej). Był pierwszym Tajwańczykiem (benshengren) pełniącym urząd przewodniczącego KMT i Prezydenta Republiki Chińskiej.
W czasie prezydentury prowadził działania zmierzające do potwierdzenia niepodległości Tajwanu, a w polityce wewnętrznej - do dostosowania struktur politycznych Republik Chińskich do warunków Tajwanu (a nie całych Chin); pod koniec kadencji popadł w konflikt z Jamesem Soongiem, popularnym politykiem KMT i w wyborach prezydenckich oficjalnie poparł Lien Chana. W wyniku podziału głosów między Soonga (startował jako niezależny) i Liena, wybory wygrał pochodzący z Demokratyczna Partią Postępową (DPP) Chen Shui-bian.
Wydalony z KMT, założył Unię Solidarności Tajwanu, partię kontynuującą pro-niepodległościową linię DPP (która złagodziła swoje stanowisko w tej kwestii). Partia ta tworzy Zieloną Koalicję wraz z DPP.
|
||||||||||||||||||||
|
|||||||