| Leszek Engelking | |
Leszek Engelking, Warszawa, 5 listopada 2004 |
|
| Imiona i nazwisko | Leszek Engelking |
| Data i miejsce urodzenia | 2 lutego 1955 Bytom |
| Narodowość | polska |
| Dziedzina sztuki | literatura |
| Ważne dzieła | "Autobus do hotelu Cytera", "Haiku własne i cudze", "Mistrzyni kaligrafii i inne wiersze", "Dom piąty", "I inne wiersze", "Szczęście i inne prozy", "Muzeum dzieciństwa" |
Leszek Engelking (ur. 2 lutego 1955 w Bytomiu) – polski poeta, nowelista, tłumacz, literaturoznawca i krytyk literacki.
Spis treści |
Dzieciństwo spędził na Górnym Śląsku (motywy bytomskie są w jego twórczości istotne, choć ich znalezienie nie jest rzeczą oczywistą). Szkołę podstawową ukończył w rodzinnym mieście. Studiował filologię polską (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Warszawskim, pracę magisterską obronił w 1979. Od 1984 do 1995 r. pracował jako redaktor w miesięczniku "Literatura na Świecie". W latach 1997-1998 wykładał historię literatury czeskiej oraz historię filmu czeskiego i słowackiego na Uniwersytecie Warszawskim. W roku akademickim 1997-1998 prowadził gościnnie wykłady z historii dwudziestowiecznej literatury polskiej na Uniwersytecie Františka Palackiego w Ołomuńcu. W 1998 r. został doktorantem Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 1998-2002 prowadził na tej uczelni zajęcia z teorii literatury oraz literatury porównawczej. Wygłaszał również pojedyncze wykłady na Uniwersytecie Iwana Franki we Lwowie (1998), uniwersytecie w Prešovie (Słowacja, 1999), Uniwersytecie Szczecińskim oraz Justus-Liebig-Universität w Giessen (Niemcy). W grudniu 2002 obronił dysertację doktorską pt. Codzienność i mit. Poetyka, programy i historia "Grupy 42" w kontekście dwudziestowiecznej awangardy i postawangardy (promotor: prof. dr hab. Grzegorz Gazda, recenzenci: prof. dr hab. Jacek Baluch, dr hab. Józef Zarek prof. UŚ, prof. Jiří Holý DrSc). W 2003 r. wykładał historię literatury światowej na Uniwersytecie Łódzkim oraz prowadził zajęcia z nauki przekładu artystycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim (Podyplomowe Studium Tłumaczenia, ponownie prowadził je tu w 2005 r.) oraz na Uniwersytecie Warszawskim (iberystyka, ponownie 2004). Od 2003 r. jest adiunktem w katedrze Teorii Literatury na Uniwersytecie Łódzkim. Od kilku lat jest edytorem nowego wyboru pism Vladimira Nabokova w warszawskim wydawnictwie "Muza SA".
Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Polskiego PEN Clubu, Societé Européenne de Culture oraz Stowarzyszenia Literackiego "Scriptus".
Od 1970 r. mieszka w Brwinowie pod Warszawą. Jego żona, Maja Chadryś-Engelking, jest animatorem kultury, instruktorem teatralnym i literackim (obecnie w warszawskim "Centrum ŁOWICKA"), teatrologiem, kuratorem wystaw literackich (m.in. o Władysławie Broniewskim).
W czasie studiów otrzymał nagrodę specjalną Sekretarza Naukowego Polskiej Akademii Nauk (nagroda imienia Wacława Borowego, 1978 r.). Otrzymał także: nagrodę translatorską miesięcznika “Literatura na Świecie” w kategorii książkowego debiutu translatorskiego (za przekład Poezji wybranych Ezry Pounda, 1989 r.), nagrodę Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich za najlepszy przekład w dziedzinie eseistyki w roku 1999 (za tłumaczenie Ducha romańskiego Ezry Pounda, 2000 r.), czeską nagrodę Premia Bohemica dla zagranicznego bohemisty (za dorobek translatorski i popularyzowanie literatury czeskiej za granicą, 2003 r.) oraz nagrodę "Literatury na Świecie" w kategorii przekładu prozy (za tłumaczenie Siostry Jáchyma Topola). W 2006 r. został uhonorowany odznaką "Zasłużony dla Kultury Polskiej". W 2009 otrzymał nagrodę "Literatury na Świecie" w kategorii przekładu poezji (za antologię Maść przeciw poezji oraz wybór utworów poetyckich Ivana Wernischa Pchli teatrzyk). Książkę Maść przeciw poezji wyróżniono również Piórem Fredry. W roku 2010 został laureatem nagrody polskiego PEN Clubu "za wybitne dokonania translatorskie ze szczególnym uwzględnieniem przekładów poezji i prozy z języków: angielskiego, rosyjskiego, czeskiego i słowackiego"[1].
Tłumaczy z angielskiego (m.in. Richard Aldington, Basil Bunting, Hilda Doolittle, T. S. Eliot, Langston Hughes, Kerry Shawn Keys, Amy Lowell, Tom Matthews, Paul Muldoon, Dudley Randall, William Carlos Williams, czeskiego (m.in. Konstantin Biebl, Otokar Březina, Miroslav Červenka, Jakub Deml, Ivan Diviš, Viktor Fischl, František Halas, Jan Hanč, Jiřina Hauková, Vladimír Holan, Ladislav Klíma, Pavel Kohout, Jiří Kratochvil, Ludvík Kundera, Milan Kundera, František Listopad, Karel Milota, Vítězslav Nezval, Martin Reiner, Jan Skácel, Jiří Šotola, Jaromír Typlt, Jaroslav Vrchlický, poezja surrealistyczna, poezja undergroundu), hiszpańskiego (m.in. Sor Juana Inés de la Cruz, Juan Tablada, Federico García Lorca, Octavio Paz, Jorge Luis Borges, Gerardo Beltrán, Abel Murcia, David Carrión), rosyjskiego (m.in. Wiaczesław Iwanow, Maryna Cwietajewa, Władysław Chodasiewicz, Ksenia Niekrasowa, Warłam Szałamow, Eduard Pustynin, Aleksandr Makarow-Krotkow, Siergiej Zawjałow), słowackiego (m.in. Pavol Országh Hviezdoslav, Dominik Tatarka, Hana Ponická, Milan Rúfus, František Lipka, Andrijan Turan, Taťjana Lehenová) i ukraińskiego (m.in. Pawło Tyczyna, Lina Kostenko, Iryna Żyłenko, Mykoła Worobjow, Ołeh Łyszeha).
Jako krytyk i literaturoznawca pisał o literaturze polskiej (m.in. Stanisław Wyspiański, Tadeusz Miciński, Bolesław Leśmian, Jerzy Stefan Stawiński, Krystyna Rodowska, Agnieszka Taborska, Jerzy Jarniewicz, Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, Tadeusz Chabrowski), amerykańskiej (m.in. John Barth, Ezra Pound, Charles Reznikoff, imagiści), angielskiej (m.in. Basil Bunting, Richard Caddel, E. M. Forster, Robert Nye, Graham Swift), czeskiej (m.in. Michal Ajvaz, Ivan Blatný, Egon Bondy, Jakub Deml, Viola Fischerová, Viktor Fischl (Avigdor Dagan), Jan Hanč, Daniela Hodrová, Vladimír Holan, Miroslav Holub, Bohumil Hrabal, Petra Hůlová, Ivan Klíma, Jiří Kolář, Milan Kundera, Jiří Kratochvil, Květa Legátová, Arnošt Lustig, Petr Mikeš, Oldřich Mikulášek, Ota Pavel, Přemysl Rut, Jaroslav Seifert, Josef Škvorecký, Miloslav Topinka, Jáchym Topol, Oldřich Wenzl, Michal Viewegh, Richard Weiner, Ivan Wernisch, poezja spirytualna, surrealizm, underground), irlandzkiej (William Butler Yeats), japońskiej (Tanizaki Jun'ichiro), kubańskiej (Zoe Valdés), meksykańskiej (min. Sor Juana Inés de la Cruz, Gerardo Beltrán), niemieckiej (Rainer Maria Rilke), szwedzkiej (Sven Delblanc, Torgny Lindgren, Ingmar Bergman), słowackiej (dwudziestowieczna nowelistyka, Karol Chmel, Ivan Kolenič, Oleg Pastier), ukraińskiej (Iryna Żyłenko, Jurij Andruchowycz), włoskiej (A. M. Ripellino), jak również o piśmiennictwie i literaturoznawstwie rosyjskim (M. Agiejew, Michaił Bachtin, Wiktor Jerofiejew, Vladimir Nabokov).
Jest też autorem tekstów o filmie, teatrze i plastyce. Swoje wiersze, opowiadania, przekłady, eseje, recenzje i artykuły publikował między innymi w czasopismach: "Akant", "Akcent", "bruLion", "Czas Kultury", "Dekada Literacka", "Dialog", "Ex Libris", "Fantastyka", "Gazeta Wyborcza", "Graffiti", "Krasnogruda", "Kresy", "Kwartalnik Artystyczny", "Lettre Internationale po polsku", "List Oceaniczny", "Literatura na Świecie", "Metafora", "Migotania, przejaśnienia", "Nowe Książki", "Nowy Nurt", "Nurt", "Odra", "Opcje", "Pamiętnik Literacki", "Poezja", "Pogranicza", "Polityka", "Przegląd Artystyczno-Literacki", "Przegląd Literacki", "Puls", "Res Publica", "Studio", "Studium", "Śląsk", "Świat Literacki", "Tak i nie", "Topos", "Twórczość", "Tygiel Kultury", "Tygodnik Literacki", "Tygodnik Powszechny", "Tytuł", "Verte", "W drodze", "Zeszyty Literackie", jak również w periodykach amerykańskich, brytyjskich, kanadyjskich, czeskich (m.in. "Listy", "Literární noviny", "Moravské noviny", "Neon", "Scriptum", "Světová literatura") i słowackich ("Fragment, "Mosty").
Jest polskim współpracownikiem amerykańskiego pisma poświęconego życiu i twórczości Ezry Pounda "Paideuma", członkiem międzynarodowego kręgu redakcyjnego czeskiego pisma slawistycznego "Slavia", jak również stałym współpracownikiem łódzkiego miesięcznika "Tygiel Kultury". W okresie ich istnienia był członkiem rady redakcyjnej czeskiego czasopisma literackiego "Scriptum" i stałym współpracownikiem toruńskiego miesięcznika "Przegląd Artystyczno-Literacki". Aktywnie współpracuje też z Polskim Radiem. Jego wiersze publikowane były w tłumaczeniach na język angielski, białoruski, chiński, francuski, górnołużycki, hiszpański, japoński, litewski, niemiecki, rosyjski, serbski, słowacki, słoweński i ukraiński, opowiadania – w tłumaczeniu na angielski, czeski i słowacki.
Jest też autorem haseł m.in. w Leksykonie pisarzy świata XX wieku (Fundacja "Literatura Światowa", Warszawa 1993, wydanie 2: 1997), w słowniku pt.: Literatury zachodniosłowiańskie czasu przełomów 1890-1990, t. I: Literatura łużycka i słowacka (Śląsk, Katowice 1994) i t. II: Literatura czeska (Śląsk, Katowice 1999) i Słowniku historycznym Europy Środkowo-Wschodniej, cz 1: Państwa Grupy Wyszehradzkiej, (Stowarzyszenie Wschód-Zachód, Warszawa 2006).
Wybory jego wierszy ukazały się w przekładzie na język ukraiński, czeski, słowacki i angielski:
Zbiorek jego wierszy ogłoszono w przekładzie na hiszpański:
Współtłumaczenia: