| Lida | |||
|
|||
| Państwo | |||
| obwód | grodzieński | ||
| burmistrz | Andrej Pawlowitsch Chudyk | ||
| Wysokość | 142 m n.p.m. | ||
| Ludność (2010) • liczba ludności |
97 600[1] |
||
| Nr kierunkowy | +375 (1561) | ||
| Kod pocztowy | 231300 | ||
| Miasta partnerskie | |||
| Na mapach: | |||
| Strona internetowa miasta | |||
Lida (biał. Ліда, lit. Lyda) – miasto na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, siedziba rejonu lidzkiego, do 1945 w Polsce, w województwie nowogródzkim, siedziba powiatu lidzkiego.
Niegdyś miasto powiatowe w granicach I Rzeczypospolitej.
W BSSR i Białorusi centrum rejonu lidzkiego. Przemysł maszynowy, obuwniczy, chemiczny, spożywczy; węzeł kolejowy.
Obecnie Lidę zamieszkują w 45% Białorusini, 40% – Polacy, a 15% – Rosjanie.
Spis treści |

Miasto założył w 1323 roku wielki książę litewski Giedymin. Lida była stolicą księstwa lidzkiego, którym władał książę Giedymin, a po jego śmierci syn Olgierd i jego synowie Jagiełło i Witold. Zamek był potężną twierdzą wielokrotnie szturmowaną przez Krzyżaków – tylko raz zdobyty w 1384 roku. Inne ataki były bezskuteczne aż do 1655 roku, gdy zajęli go kozacy Zołotarenki. Zamek został spalony przez Szwedów w czasie wojny północnej (1702 i 1710 rok). W okresie międzywojennym poddany renowacji. Zamek gościł dwukrotnie wygnanych z Ordy Tatarskiej chanów: Tochtamysza (1396-99), Hadżi I Gireja (1434-43).
W wiekach XIV-XVI Lida była jednym z pięciu największych miast Wielkiego Księstwa Litewskiego. W 1590 roku uzyskała prawa miejskie.
Jesienią 1918 roku w mieście powstała Samoobrona Ziemi Lidzkiej – polska organizacja wojskowa mająca na celu obronę Lidy przed bolszewikami. Jej organizatorem był ppor. Wacław Szukiewicz. Po opuszczeniu miasta przez wojska niemieckie na przełomie 1918 i 1919 roku Samoobrona przejęła władzę w Lidzie i podjęła walkę z nadchodzącą Armią Czerwoną[2]. W styczniu 1919 roku oddziały polskie wyszły z miasta na ratunek atakowanemu przez bolszewików Wilnu. W konsekwencji Lida została zajęta przez bolszewików bez walki. Odbita przez regularne Wojsko Polskie w czasie ciężkich walk 16–17 kwietnia 1919 roku.
7 czerwca 1919 roku miasto wraz z całym powiatem lidzkim weszło w skład okręgu wileńskiego Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich – tymczasowej polskiej jednostki administracyjnej[3]. Latem 1920 roku Lida została ponownie zajęta przez bolszewików, ponownie odbita przez Polaków 30 września 1920. W 1921 roku formalnie weszła w skład II Rzeczyspospolitej.
Przed 1939 rokiem w mieście stacjonował 77. Pułk Piechoty i 5. Pułk Lotniczy.
Za II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą wiejskiej gminy Lida oraz powiatu lidzkiego. 1 kwietnia 1938 roku włączono do miasta wieś Roślaki[4].
Do 1940 roku w Lidzie mieściła się jedna z największych w Europie żydowskich szkół rabinicznych.
W Lidzie działa organizacja TKPZL Towarzystwo Kultury Polskiej Ziemi Lidzkiej. Organizacja zajmuje się poszerzaniem kultury polskiej.
Rozgrywa się tam część akcji powieści Sergiusza Piaseckiego Zapiski oficera Armii Czerwonej.
|
|||||||
|
||||||||||||||