Lidia Wysocka (ur. 24 czerwca 1916 w Rogaczewie, zm. 2 stycznia 2006 w Warszawie) – polska aktorka, piosenkarka, a także reżyser teatralny i projektantka kostiumów[1]. Założycielka, reżyser, kierownik artystyczny i artystka Kabaretu Wagabunda (1956-1968).
W 1935 zadebiutowała na srebrnym ekranie główną rolą w filmie Kochaj tylko mnie u boku Witolda Zacharewicza i Kazimierza Junoszy-Stępowskiego. Rok później (1936) ukończyła studia w warszawskim Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej. Jej debiut sceniczny nastąpił w Teatrze Polskim w Warszawie w 1936. Z powodzeniem występowała w filmie, teatrze i w radiu, zarówno przedwojennym jak i powojennym - w szerokim wachlarzu tematycznym: od dramatu po farsę.
W czasie drugiej wojny światowej więziona przez Gestapo na Pawiaku[2] jako zakładniczka w ramach hitlerowskiej akcji odwetowej za likwidację przez polskie podziemie agenta niemieckiego wywiadu, Igo Syma (który partnerował jej w Złotej masce). Podobnie jak jej koledzy i koleżanki bojkotowała kontrolowany przez Niemców teatr, pracowała jako kelnerka (w kawiarni "Na antresoli"); odmówiła propozycji niemieckich filmowców z UFA[3][4].
Aktorkę sportretowała w 1939 Maja Berezowska.
[edytuj] Odznaczenia i nagrody
Otrzymała bardzo wiele odznaczeń i nagród:
[edytuj] Filmografia
- Kochaj tylko mnie (1935), jako Hanka, córka Żarskiego
- Papa się żeni (1936) jako Lili, córka Miry Stelli
- Gehenna (1938), jako Ania Tarłówna
- Ostatnia brygada (1938) jako Marta Rzecka
- Serce matki (1938) jako Lusia
- Wrzos (1938) jako Dębska
- Doktór Murek (1939) jako Tunka Czabranówna
- Złota Maska (1939) jako Magda Nieczajówna
- Irena do domu! (1955), jako Irena Majewska
- Sprawa pilota Maresza (1955), jako Mary Godzicka
- Nikodem Dyzma (1956), jako piosenkarka rewiowa śpiewająca piosenkę o Dyzmie
- Rozstanie (1960), jako Magdalena
- Sekret (1973), jako Lena Nurkiewicz, przyjaciółka Lewickiej
- Zaczarowane podwórko (1974), jako królowa Anna Jagiellonka
- W obronie własnej (1981), jako matka Marii
Dziewiątym filmem aktorki był Szczęście przychodzi kiedy chce (1939) w reżyserii Mieczysława Krawicza (na podstawie powieści Kamila Nordena o tym samym tytule), nie ukończony jednak z powodu wybuchu wojny[6]. Jej ostatnim filmem miał być debiut fabularny Jacka Bławuta traktujący o aktorach - weteranach pt. Lili[7], jednakże na skutek opóźnień (niedostatek środków finansowych, przeróbki scenariusza) został on zrealizowany dopiero w 2008 (jako Jeszcze nie wieczór), już po jej śmierci.
Wybrane przedstawienia teatralne (daty dzienne odnoszą się do premier):
- 1936.IX.26 – Klub Pickwicka Karola Dickensa – Marysia, Teatr Polski w Warszawie
- 1936.XII.31 – Wesele Figara Pierre-Augustina Caron de Beaumarchais'go - Franusia, Teatr Polski w Warszawie
- 1937.VI.16 – Damy i huzary Aleksandra Fredry – Fruzia, Teatr Polski w Warszawie
- 1937.VII.8 – Papa, Gaston Arman de Caillavet – Janka Aubrin, Teatr Polski w Warszawie
- 1937.XI.9 – Gałązka rozmarynu Zygmunta Nowakowskiego – panna Mania, Teatr Polski w Warszawie
- 1938.XII.14 – Temperamenty Antoniego Cwojdzińskiego – Stefcia, Teatr Mały w Warszawie
- 1938.V.20 – Nowa Dalila Ferenca Molnára, Teatr Mały w Warszawie
- 1939.III.28 – Brat marnotrawny Oskara Wilde'a, Teatr Mały w Warszawie
- 1944.V.27 – Szkarłatne róże Aldo De Benedettiego – Maria Verani, Teatr Małych Form Miniatury, Warszawa
- 1946.II.12 – Freuda teoria snów Antoniego Cwojdzińskiego – Ona, Teatr Mały (Miejskie Teatry Dramatyczne), Warszawa
- 1946.VII.2 – Po co daleko szukać George'a Bernarda Shawa, Teatr Mały (Miejskie Teatry Dramatyczne), Warszawa
- 1947.V.24 – Wiele hałasu o nic Williama Szekspira – Beatrycze, Teatr Mały (Miejskie Teatry Dramatyczne), Warszawa
- 1948.I.13 – Mąż i żona Aleksandra Fredry – Justysia, Teatr Miniatury (Miejskie Teatry Dramatyczne), Warszawa
- 1948.V.26 – Jadzia wdowa Ryszarda Ruszkowskiego – Jadwiga, Teatr Nowy, Warszawa
- 1949.I.22 – Wiele hałasu o nic Williama Szekspira – Beatrycze, Teatr Polski w Szczecinie
- 1949.III.9 – Wiosna w Norwegii Stuarta Engstranda, Teatr Polski w Szczecinie – reżyseria
- 1949.IV.18 – Jadzia wdowa Ryszarda Ruszkowskiego – Jadwiga, Teatr Polski w Szczecinie – projekty kostiumów
- 1949.VIII.16 – Seans Noela Cowarda, Teatr Polski w Szczecinie – projekty kostiumów
- 1949.X.27 – Bajka Michaiła Swietłowa – Katia, Teatr Polski w Szczecinie
- 1950.I.16 – Niemcy Leona Kruczkowskiego, Teatr Współczesny w Szczecinie (Teatry Dramatyczne) – projekty kostiumów
- 1951.I.6 – Zielony Gil, Tirso de Molina – Donna Diana, Państwowy Teatr Nowy (Scena Komediowo–Muzyczna), Warszawa
- 1951.VII.28 – Ojciec debiutantki, D. Leński, Ludowy Teatr Muzyczny, Warszawa – reżyseria
- 1951.X.8 – Zielony Gil, Tirso de Molina, Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku – reżyseria
- 1952.IX.17 – Biuro docinków, Teatr Satyryków, Warszawa
- 1959.I.11 – Mąż i żona Aleksandra Fredry – Justysia – reżyseria (przedstawienie impresaryjne przygotowane na występy w Londynie)
- 1961.II.15 – Łowcy głów, Max Régnier – Irena, Teatr Komedia w Warszawie
- 1977.IV.24 – Będziemy obrażać!, Teatr Syrena, Warszawa
- 1979.I.17 – Wielki Dodek Witolda Fillera i Jonasza Kofty – Panna Stefania, Teatr Syrena, Warszawa
- 1980.VII.5 – Warto byś wpadł Ryszarda Marka Grońskiego i Antoniego Marianowicza, Teatr Syrena, Warszawa
- 1981.II.27 – Dobry wojak Szwejk, Jaroslav Hašek – Mamon, Teatr Syrena, Warszawa
- 1981.VII.16 – Wizyta młodszej pani Ryszarda Marka Grońskiego i Michała Komara – Pani Loda, Teatr Syrena, Warszawa
[edytuj] Piosenkarka
Już w 1936 ukazało się jej pierwsze nagranie na płytach Syrena Rekord[8]. W swych filmach wykonywała piosenki, m.in.:
- Kochaj tylko mnie! oraz Mnie wystarczy słówko (Kochaj tylko mnie, 1935 - płyta Syrena Electro 9562)
- Co ja zrobię, że mnie się podobasz w duecie ze Zbigniewem Rakowieckim (Papa się żeni, 1936)
- To nic oraz Królowa pereł (Złota maska, 1939)
- piosenka o Dyzmie (Nikodem Dyzma, 1956)
- Retmanie, coś narobił! (Zaczarowane podwórko, 1974).
Specjalizowała się w piosence aktorskiej, upodobała sobie piosenkę francuską i styl fin de siècle[9]. Zaśpiewała m.in.: Piosenka o Wiśle, a także polskie wersje popularnych zagranicznych przebojów, jak Człowiek, którego kocham, Rapsodia, Tak nam się zdawało, Zacna Kasia[10].
Jeszcze przed wojną wzięła udział w adaptacji powieści na antenie Polskiego Radia (słuchowiska Teatr Wyobraźni). Po wojnie brała udział w Podwieczorkach przy mikrofonie, audycjach Satyrycy przed mikrofonem, koncertach radiowych i estradowych, grała w Teatrze Polskiego Radia - wystąpiła m.in. w radiowej wersji serialu telewizyjnego Polskie drogi pt. Lekcja poloneza (1976), w słuchowisku Henryka Bardijewskiego pt. Umowa, w adaptacji Tristana 1946 Marii Kuncewiczowej (1996). Na przełomie lat 1980/1990 występowała na antenie Programu I z felietonami własnego autorstwa Rozmowy o piosence, w których poruszała aktualne tematy kulturalne.
Przypisy
- ↑ Witold Sadowy: Lidia Wysocka. Pożegnanie. Gazeta Wyborcza - Lublin, nr 13, 16/01/2006. [dostęp 02/05/2010].
- ↑ Więźniowie Pawiaka, lista imienna. Więźniowie Pawiaka 1939-1944, 2006. [dostęp 02/05/2010].
- ↑ Bogusław Kunach: Być tym, co słynie. Igo Sym. Gazeta Wyborcza, 01/12/2003. [dostęp 02/05/2010].
- ↑ "". Piotr Sławiński, Leszek Wasiuta, Krzysztof Gostkowski. Dzieje Warszawy w latach 1920-1939. Telewizja Polska. 2008.
- ↑ Rejestr Nagrodzonych Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy 1996-2010. Biuletyn Informacji Publicznej m.st. Warszawy. [dostęp 27/04/2010].
- ↑ Leon Bukowiecki. Lidia Wysocka. „Video Club”, s. 14, 10/1997.
- ↑ "Lili". Szaflarska w debiucie Bławuta. stopklatka.pl, 17/12/2004. [dostęp 02/05/2010].
- ↑ Tomasz Lerski: Syrena Record - pierwsza polska wytwórnia fonograficzna - Poland's first recording company - 1904 - 1939. New York, Warszawa: Karin, 2004, s. 510, 796. ISBN 978-83-917189-0-2.
- ↑ Piotr Nowakowski: Lidia Wysocka. culture.pl, 01/2006. [dostęp 02/05/2010].
- ↑ Lidia Wysocka. Biblioteka Polskiej Piosenki. [dostęp 02/05/2010].
[edytuj] Bibliografia
- okładka i notka w tygodniku „Kino”, 1935 nr 28, str. 2,12 , 14/07/1935
- okładka i wywiad w tygodniku „Kino”, 1938 nr 10, str. 7, 06/03/1938
- okładka i notka w tygodniku „Kino”, 1938 nr 38
- okładka tygodnika „Radio i świat”, nr 9 (81), 3-9/03/1947
- Roman Burzyński, wywiad pt. Wieczór u Lidii Wysockiej, "Film", nr 7, 1957, str. 10-11
- pictorial, "Film", nr 41, 1960, str. 7
- W obronie własnej, "Filmowy serwis prasowy", nr 21, 1981, str. 5-7
- Roman Włodek. Złota maska - scenariusz dopisało życie. „Kino”, s. 48-52, 09/2001. ISSN 0023-1673.
- Ryszard Marek Groński: Od Siedmiu Kotów do Owcy. Kabaret 1946-1968. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1971, s. 127-156.
- Henryk Czerwiński: Leksykon Sztuki Filmowej (1895-2000). Warszawa: 2000. [dostęp 28-07-2010].
[edytuj] Linki zewnętrzne
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Lidia Wysocka w Wikicytatach
