Liga Europejska UEFA

Liga Europejska UEFA
Puchar Ligi Europa UEFA
Dyscyplina	piłka nożna
Organizator rozgrywek	UEFA
Data założenia	2009 (1971)
Poprzednia nazwa	Puchar UEFA
Rozgrywki
Liczba drużyn	194
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca	Atlético Madryt
Obecny zwycięzca	Atlético Madryt
Najwięcej zwycięstw	Inter Mediolan Juventus F.C. Liverpool F.C. (trzykrotnie)
Oficjalna strona internetowa

Liga Europejska UEFA (ang. UEFA Europa League, wym. /juːˈeɪfə jʊˈroʊpə ˈliːg/) – międzynarodowy klubowy turniej piłki nożnej, organizowany przez Unię Europejskich Federacji Piłkarskch, w którym biorą udział zespoły zajmujące czołowe lokaty w narodowych rozgrywkach najwyższego szczebla, z wyłączeniem drużyn biorących udział w Lidze Mistrzów. Utworzony został w 2009 roku jako kontynuacja Pucharu UEFA (ang. UEFA Cup, wym. /juːˈeɪfə ˈkʌp/) (1971–2009).

Historia turnieju

O Puchar UEFA rywalizowano po raz pierwszy w sezonie 1971/1972. Powszechnie uważa się, że jest on kontynuacją Pucharu Miast Targowych. UEFA nie uznaje jednak tego drugiego za jej oficjalny turniej.

Obowiązująca początkowo reguła "jedno miasto, jeden klub", pochodząca jeszcze z Pucharu Miast Targowych, została zniesiona w sezonie 1975/1976, kiedy w rozgrywkach wzięły udział dwie drużyny z Liverpoolu – Liverpool F.C. i Everton F.C. Po reformach rozgrywek pucharowych w połowie lat 90 XX w. w Pucharze UEFA występowali także mistrzowie nisko notowanych federacji europejskich oraz dołączane są drużyny wyeliminowane z eliminacji i rozgrywek grupowych Ligi Mistrzów, a po likwidacji Pucharu Zdobywców Pucharów także zwycięzcy krajowych rozgrywek pucharowych (w Polsce – Puchar Polski).

W sezonie 2009/2010 puchar został przekształcony w Ligę Europa UEFA.

System turnieju

Puchar UEFA 1971–2004

Od pierwszego sezonu Pucharu UEFA kolejne rundy były rozgrywane systemem play-off w dwumeczach. W sezonie 1997/1998 po raz pierwszy dwumecz finałowy zastąpiono pojedynczym spotkaniem. Od sezonu 1994/1995 rozgrywano rundę kwalifikacyjną. W sezonie 1996/1997 po raz pierwszy w rozgrywkach brały udział drużyny, które odpadły w rundzie kwalifikacyjnej Ligi Mistrzów UEFA tego samego roku, od sezonu 1999/2000 do turniejów o Puchar UEFA dołączały zespoły zajmujące 3 miejsce w rundzie grupowej Ligi Mistrzów w tym samym sezonie.

Puchar UEFA 2004–2009

Od sezonu 2004/2005 rozgrywki o Puchar UEFA przeprowadzane były systemem pucharowo-grupowym. Eliminacje, pierwsza oraz trzecia i każda kolejna runda rozgrywano w dwumeczach, których zwycięzcy awansowali dalej. Drugą rundą były rozgrywki grupowe, w których brało udział 40 zespołów podzielonych na 8 pięciozespołowych grup. Każda drużyna grała po jednym meczu z przeciwnymi drużynami; w sumie 2 mecze u siebie i 2 na wyjeździe. Do następnej rundy awansowały 32 zespoły:

• 24 zespoły z drugiej rundy – po 3 z każdej grupy;
• 8 zespołów, które zajęły 3 miejsca w grupach pierwszej rundy Ligi Mistrzów.

Rywalizowały one w dwumeczach (przegrywający odpada) – po każdej z nich pozostawało: 16, 8, 4 i 2 drużyny, które rozgrywają mecz finałowy na stadionie wybranym przed rozpoczęciem sezonu przez UEFA.

Liga Europa UEFA

W 2008 roku zostały ustalone zasady przeprowadzania rozgrywek Ligi Europa UEFA, które obowiązują od sezonu 2009/2010. Turniej składa się z fazy kwalifikacyjnej, grupowej i pucharowej.

Faza kwalifikacyjna

Kwalifikacje do Ligi Europa UEFA podzielone są na cztery rundy. Drużyny w nich startujące rozgrywają mecze w parach, na zasadach dwumeczu. Ogółem w fazie kwalifikacyjnej mogą wziąć udział 174 drużyny.

W pierwszej rundzie bierze udział 50 drużyn:

• 2 zdobywców pucharów z Andory i San Marino
• 16 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 35–51 w rankingu UEFA,
• 29 trzecich drużyn z krajów zajmujących miejsca 22–51 w rankingu UEFA,
• 3 drużyny, które zwyciężyły rankingi fair-play w 3 pierwszych krajach rankingu fair-play UEFA.

W drugiej rundzie bierze udział 80 drużyn:

• 25 zwycięzców dwumeczów pierwszej rundy,
• 24 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 28–51 w rankingu UEFA,
• 16 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 19–34 w rankingu UEFA,
• 6 trzecich drużyn z krajów zajmujących miejsca 16–21 w rankingu UEFA,
• 6 czwartych drużyn z krajów zajmujących miejsca 10–15 w rankingu UEFA,
• 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA.

W trzeciej rundzie bierze udział 70 drużyn:

• 40 zwycięzców dwumeczów drugiej rundy,
• 12 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 16–27 w rankingu UEFA,
• 3 wicemistrzów krajów zajmujących miejsca 16–18 w rankingu UEFA,
• 6 trzecich drużyn krajów zajmujących miejsca 10–15 w rankingu UEFA,
• 3 czwarte drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA,
• 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 4–6 w rankingu UEFA,
• 3 szóste drużyny krajów zajmujących miejsca 1–3 w rankingu UEFA.

Ligi Europa UEFA

W rundzie play-off (czwartej rundzie) biorą udział 74 drużyny:

• 35 zwycięzców dwumeczów trzeciej rundy,
• 15 zdobywców pucharów krajów zajmujących miejsca 1–15 w rankingu UEFA,
• 3 trzecie drużyny krajów zajmujących miejsca 7–9 w rankingu UEFA,
• 3 czwarte drużyny krajów zajmujących miejsca 4–6 w rankingu UEFA,
• 3 piąte drużyny krajów zajmujących miejsca 1–3 w rankingu UEFA,
• 15 drużyn, które odpadły w trzeciej rundzie kwalifikacyjnej Ligi Mistrzów UEFA.

Faza grupowa

W rundzie grupowej bierze udział 48 drużyn:

• 37 zwycięzców dwumeczów rundy play-off,
• 10 drużyn, które odpadły w rundzie play-off kwalifikacji Ligi Mistrzów UEFA,
• obrońca tytułu - zwycięzca Ligi Europa UEFA.

Są one dzielone na 12 grup po 4 drużyny, w których wszystkie zespoły rozgrywają między sobą po dwa mecze.

• od sezonu 2012/2013 decyzja Komitetu Centralnego UEFA zdobywcy krajowych pucharów 6 najsilniejszych federacji (o ile nie zapewnili sobie udziału w Lidze Mistrzów UEFA) kwalifikują się do fazy grupowej bez eliminacji. (Decyzja Komitetu Centralnego podczas posiedzenia w Mińsku 5 października 2010 roku).

Faza pucharowa

W pierwszej rundzie pucharowej biorą udział 32 drużyny:

• 24 zdobywców dwóch pierwszych miejsc w każdej z grup fazy grupowej Ligi Europa UEFA,
• 8 zdobywców trzecich miejsc w każdej z grup fazy grupowej Ligi Mistrzów UEFA.

Są one dzielone na 16 par, w których drużyny rozgrywają między sobą dwumecze. Zwycięzcy awansują do kolejnej rundy i konsekwentnie – przez ćwierćfinały i półfinały – do finału, rozgrywanego na wybranym przez UEFA stadionie.

Mecze finałowe

Puchar UEFA

• 1971/1972 Tottenham Hotspur F.C. – Wolverhampton Wanderers F.C. 2:1 (0:0), 1:1 (1:1)
• 1972/1973 Liverpool F.C. – Borussia Mönchengladbach 0:0, 3:0 (2:0), 0:2 (0:2) (pierwszy mecz finałowy przerwany po 27 minutach z powodu ulewy i powtórzony następnego dnia)
• 1973/1974 Feyenoord Rotterdam – Tottenham Hotspur F.C. 2:2 (1:1), 2:0 (1:0)
• 1974/1975 Borussia Mönchengladbach – Twente Enschede 0:0, 5:1 (2:0)
• 1975/1976 Liverpool F.C. – Club Brugge 3:2 (0:2), 1:1 (1:1)
• 1976/1977 Juventus F.C. – Athletic Bilbao 1:0 (1:0), 1:2 (1:1) (zwycięstwo Juventusu dzięki bramce zdobytej na wyjeździe)
• 1977/1978 PSV Eindhoven – SEC Bastia 0:0, 3:0 (1:0)
• 1978/1979 Borussia Mönchengladbach – FK Crvena zvezda Belgrad 1:1 (0:1), 1:0 (1:0)
• 1979/1980 Eintracht Frankfurt – Borussia Mönchengladbach 2:3 (1:1), 1:0 (0:0) (zwycięstwo Eintrachtu dzięki bramkom zdobytym na wyjeździe)
• 1980/1981 Ipswich Town F.C. – AZ 67 Alkmaar 3:0 (1:0), 2:4 (2:3)
• 1981/1982 IFK Göteborg – Hamburger SV 1:0 (0:0), 3:0 (1:0)
• 1982/1983 RSC Anderlecht – SL Benfica 1:0 (1:0), 1:1 (1:1)
• 1983/1984 Tottenham Hotspur F.C. – RSC Anderlecht 1:1 (0:0), 1:1 (1:1, 1:1, 0:0), po dogrywce, karne 4:3
• 1984/1985 Real Madryt – Videoton Székesfehérvár 3:0 (1:0), 0:1 (0:0)
• 1985/1986 Real Madryt – 1. FC Köln 5:1 (2:1), 0:2 (0:1)
• 1986/1987 IFK Göteborg – Dundee United 1:0 (1:0), 1:1 (1:0)
• 1987/1988 Bayer Leverkusen – Espanyol Barcelona 0:3 (0:1), 3:0 (0:0, 3:0, 3:0), po dogrywce, karne 3:2
• 1988/1989 SSC Napoli – VfB Stuttgart 2:1 (0:1), 3:3 (2:1)
• 1989/1990 Juventus F.C. – Fiorentina 3:1 (1:1), 0:0
• 1990/1991 Inter Mediolan – AS Roma 2:0 (0:0), 0:1 (0:0)
• 1991/1992 Ajax Amsterdam – Torino Calcio 2:2 (1:0), 0:0 (zwycięstwo Ajaxu dzięki bramkom zdobytym na wyjeździe)
• 1992/1993 Juventus F.C. – Borussia Dortmund 3:1 (2:1), 3:0 (2:0)
• 1993/1994 Inter Mediolan – Austria Casino Salzburg 1:0 (1:0), 1:0 (0:0)
• 1994/1995 AC Parma – Juventus F.C. 1:0 (1:0), 1:1 (1:0)
• 1995/1996 Bayern Monachium – Girondins Bordeaux 2:0 (1:0), 3:1 (0:0)
• 1996/1997 Schalke 04 Gelsenkirchen – Inter Mediolan 1:0 (0:0), 0:1 (0:0, 0:1, 0:1),po dogrywce, karne 4:1
• 1997/1998 Inter Mediolan – Lazio Rzym 3:0 (1:0) (od 1998 jeden mecz finałowy)
• 1998/1999 AC Parma – Olympique Marsylia 3:0 (2:0)
• 1999/2000 Galatasaray SK – Arsenal Londyn 0:0, po dogrywce, karne 4:1
• 2000/2001 Liverpool F.C. – Deportivo Alavés Vitoria 5:4 (3:1, 4:4, 4:4), po dogrywce, złoty gol
• 2001/2002 Feyenoord Rotterdam – Borussia Dortmund 3:2 (2:0)
• 2002/2003 FC Porto – Celtic F.C. 3:2 (1:0, 2:2, 3:2), po dogrywce, srebrny gol
• 2003/2004 Valencia CF – Olympique Marsylia 2:0 (1:0)
• 2004/2005 CSKA Moskwa – Sporting CP 3:1 (0:1)
• 2005/2006 Sevilla FC – Middlesbrough F.C. 4:0 (1:0)
• 2006/2007 Sevilla FC - Espanyol Barcelona 2:2 (1:1) karne 3:1
• 2007/2008 Zenit Sankt Petersburg – Glasgow Rangers 2:0 (0:0)
• 2008/2009 Szachtar Donieck – Werder Brema 2:1 (1:1, 1:1, 2:1), po dogrywce

Liga Europa

• 2009/2010 Atlético Madryt – Fulham F.C. 2:1 (1:1, 1:1, 1:1), po dogrywce
• 2010/2011 FC Porto – SC Braga 1:0 (1:0)
• 2011/2012 Atlético Madryt - Athletic Bilbao 3:0 (2:0)

Bibliografia

• Encyklopedia piłkarska FUJI, Katowice 1996-2003 (tom 18 Puchar UEFA; tom 23 Europejskie finały; tomy 26, 27, 29, 30 – Roczniki piłkarskie)

Zobacz też

• Puchar UEFA 2008/2009
• Liga Mistrzów UEFA
• Superpuchar Europy UEFA
• Puchar Miast Targowych
• Puchar Interkontynentalny
• Puchar Zdobywców Pucharów

Linki zewnętrzne

• UEFA-COEFFICIENTS.COM Country Ranking and Europa League Statistics
• Puchar UEFA na oficjalnych stronach Europejskiej Federacji Piłkarskiej
• Wszystkie mecze w historii PEMK, PEZP i PUEFA
• Statystyki polskich klubów w Pucharze UEFA