Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka

Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika Литовская Советская Социалистическая Республика
← ← 1940-1941 1944-1990 → →
Flaga Litewskiej SRR Godło Litewskiej SRR
Dewiza: Visų šalių proletarai, vienykitės! (Proletariusze wszystkich krajów, łączcie się!)
Hymn: Hymn Litewskiej SRR
Państwo	ZSRR
Stolica	Wilno
Data utworzenia	21 lipca 1940
Data likwidacji	11 marca 1990
Powierzchnia	65 200 km²
Miejsce w ZSRR	11
Populacja • liczba ludności • gęstość	3 689 779 56,6 osób/km²

Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka (lit. Lietuvos Tarybų Socialistinė Respublika, rus. Литовская Советская Социалистическая Республика), LSRR - twór polityczny powstały w lipcu 1940 roku w wyniku aneksji Pierwszej Republiki Litewskiej przez ZSRR, rozwiązany ostatecznie we wrześniu 1991 roku, gdy kraje Zachodu uznały niepodległość Litwy i została ona przyjęta w poczet członków ONZ.

LSRR była także proklamowana w grudniu 1918, w lutym weszła w skład LitBiela i ostatecznie zlikwidowana przez polską ofensywę w sierpniu 1919. Plany bolszewików dotyczące inwazji Litwy w lecie 1920 i proklamowania LSRR zostały zniweczone przez porażkę w bitwie z Polakami pod Warszawą.

23 sierpnia 1939 roku III Rzesza i Związek Radziecki zawarły tajny układ (pakt Ribbentrop-Mołotow), który sytuował Litwę w niemieckiej strefie wpływów. Następnie w ramach rekompensaty Hitler oddał Litwę w radziecką strefę wpływów.

Dokonując licznych prowokacji granicznych w 1940 ZSRR wysunął wobec Litwinów ultimatum, żądając utworzenia baz sowieckich na terytorium republiki. 15 czerwca 1940 150 tysięczna armia radziecka rozpoczęła okupację Litwy. LSRR powstała 21 lipca 1940, a 3 sierpnia tego samego roku weszła w skład ZSRR. Kilkanaście dni przed wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej, rozpoczęto deportacje 35 tysięcy ludności na Syberię.

Po II wojnie światowej ponownie rozpoczęła się sowiecka okupacja Litwy, na tereny tego kraju przywieziono wtedy wielu Rosjan, którzy, w większości, pozostali tam do dziś.

Powstał Ruch Walki o Wolność Litwy. Partyzantka litewska działająca w latach 1944-1953 była ruchem niepodległościowym łączącym zbrojny i cywilny charakter, stawiającym sobie za cel sprzeciwienie się przyłączeniu Litwy do ZSRR i budowę demokratycznej, niepodległej Litwy.

W okresie walk partyzanckich zginęło ponad 30 tys. osób i ponad 350 tys. deportowani na Syberię.^{[potrzebne źródło]}

Litewska Socjalistyczna Republika Radziecka przestała istnieć faktycznie po 11 marca 1990 roku, gdy Rada Najwyższa LSRR wydała deklarację niepodległości, a pierwszym krajem, który ją wówczas uznał była Islandia. Aż do sierpnia 1991 roku – kiedy to niepodległość tego kraju uznały wszystkie kraje NATO i Unii Europejskiej – Litwa i inne kraje bałtyckie traktowane były przez władze radzieckie jako część ZSRR.

Polska uznała niepodległość Litwy 26 sierpnia 1991 roku.

Demografia LSRR

^{[potrzebne źródło]}

Spis	Narodowość	Populacja w tys.	% populacji
1959	Litwini	2,150	79,3
	Rosjanie	231	8,6
	Polacy	230	8,5
	Inni	100	3,6
1970	Litwini	2,507	80,1
	Rosjanie	268	8,6
	Polacy	240	7,7
	Inni	113	3,6

• Na podstawie: Ochmański Jerzy; Historia Litwy, Wrocław 1982.

Zobacz też

• Wybory parlamentarne na Litwie w 1940 roku
• Sejm Ludowy Litwy
• Operacja Wiosna
• Partyzantka litewska (1944-1953)