Loperamid

Loperamid
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny	C29H33ClN2O2
Masa molowa	477,037 g/mol
SMILES CN(C)C(=O)C(CCN1CCC(CC1)(C2=C C=C(C=C2)Cl)O)(C3=CC=CC=C3) C4=CC=CC=C4
Identyfikacja
Numer CAS	53179-11-6
PubChem	3955
DrugBank	APRD00275
Właściwości Temperatura topnienia 228 °C
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC	A07 DA03
Stosowanie w ciąży	kategoria B
Farmakokinetyka Okres półtrwania 9-14 godzin Wiązanie z białkami osocza i tkanek 97% Metabolizm wątrobowy Wydalanie głównie z żółcią
Uwagi terapeutyczne Drogi podawania doustnie

Loperamid (loperamide) – organiczny związek chemiczny, opioidowy lek przeciwbiegunkowy. Jest jedną z substancji opioidowych, jednak nie przechodzi w pełni przez barierę krew-mózg, a co za tym idzie nie ma typowego dla opioidów wpływu na układ nerwowy co umożliwiło jego swobodne stosowanie w medycynie bez konsekwencji uzależnienia. W medycynie najszerzej rozpowszechniany pod nazwą handlową – Laremid.

Mechanizm działania

Loperamid działa na receptory opioidowe w ścianie jelita, powodując zmniejszanie uwalniania prostaglandyn i acetylocholiny oraz zwiększenie resorpcji wody i elektrolitów przez komórki ściany jelita.
Hamuje perystaltykę przewodu pokarmowego, zwiększa napięcie zwieracza odbytu oraz zmniejsza utratę wody i elektrolitów do światła przewodu pokarmowego. Początek działania przeciwbiegunkowego obserwuje się w ciągu jednej godziny od podania pojedynczej dawki 4 mg. Kliniczne badania z zastosowaniem innych leków przeciwbiegunkowych potwierdziły, że działanie loperamidu zaczyna się wyjątkowo szybko.

Lek działa do 24 godzin.

Wskazania

• objawowe leczenie ostrej i przewlekłej biegunki
• u osób z przetoką jelita krętego (ileostomią), po kolektomiach lub rozległych resekcjach jelit zmniejsza ilość i objętość mas kałowych oraz powoduje ich bardziej zbitą konsystencję

Przeciwwskazania

• nadwrażliwość na lek
• nie stosować u dzieci w wieku poniżej 6 lat
• nie stosować u pacjentów z bakteryjnym zapaleniem jelita cienkiego i okrężnicy spowodowanym bakteriami z rodzaju Campylobacter, Shigella i Salmonella
• porażenna niedrożność jelit
• zaparcie
• wzdęcie brzucha u krańcowo odwodnionych dzieci
• biegunka w przebiegu czerwonki
• wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna – ciężki rzut
• rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego – związane z podawaniem antybiotyków o szerokim spektrum działania (może dojść do ostrego rozdęcia okrężnicy)
• jednoczesne stosowanie opioidowych leków przeciwbólowych – ryzyko ciężkiego zaparcia
• nie stosować u pacjentów w przypadkach, w których powinno się unikać zwolnienia perystaltyki jelit, z powodu możliwego ryzyka ciężkich powikłań (niedrożność jelit, okrężnica olbrzymia, toksyczne rozszerzenie okrężnicy).

Ostrożnie:

• ostra biegunka zakaźna / czerwonka bakteryjna z krwią w kale i temperaturą
• niewydolność wątroby – możliwość działania toksycznego na ośrodkowy układ nerwowy
• podczas stosowania leku u pacjentów z biegunką (szczególnie dzieci) należy uzupełniać niedobór wody i soli mineralnych (pić dużo płynów)
• należy przerwać leczenie loperamidem przy pierwszych objawach wzdęcia brzucha u pacjentów z AIDS
• należy przerwać leczenie loperamidem, jeśli w ciągu 48 godzin stosowania w biegunce ostrej nie nastąpiła poprawa (pacjent powinien skontaktować się z lekarzem).

Działania niepożądane

• reakcje uczuleniowe – osutka, wysypka skórna
• zaparcie
• bóle brzucha
• wzdęcia
• nudności i wymioty
• bóle i zawroty głowy
• uczucie zmęczenia i nadmiernej senności
• suchość błony śluzowej jamy ustnej
• utrata łaknienia

Lek wpływa na prowadzenie pojazdów jedynie wówczas kiedy występują takie objawy niepożądane jak senność czy zawroty głowy.

Wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Loperamid, mimo potencjalnego ryzyka neurotoksyczności (z objawami parkinsonizmu włącznie) wskutek możliwego tworzenia w neuronach dopaminergicznych silnie toksycznych metabolitów pirydynowych, nie ma szkodliwego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy. Jest to spowodowane ochronnym wpływem P-glikoproteiny, która zapobiega przedostawaniu się leku przez barierę krew-mózg. Innym sugerowanym mechanizmem jest inny metabolizm loperamidu (różny od MPTP czy haloperidolu, które mogą powodować owe działania niepożądane), który nie prowadzi do powstania neurotoksyn.

Dawkowanie

Podczas stosowania leku należy podawać pacjentowi odpowiednie ilości wody i soli mineralnych, hamowanie perystaltyki jelit może nasilać objawy odwodnienia. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 6 lat, poniżej 3 lat gwałtownie wzrasta ryzyko działań niepożądanych ze strony CUN.

Dzieci od 6 do 12 lat: 2 mg po każdym nieprawidłowym wypróżnieniu. W ciągu doby nie należy przekraczać dawki 4 mg u dzieci do 7 lat i 6 mg u dzieci do 10 lat.

Dorośli i dzieci powyżej 12 lat:

• ostra biegunka: pierwsza dawka 4 mg, następnie po 2 mg po każdym nieprawidłowym stolcu. Nie przekraczać dawki 16 mg na dobę. Poprawa następuje zwykle w ciągu 2 dni. W przypadku braku poprawy przez 48 godzin należy przerwać podawanie leku i skontaktować się z lekarzem.
• biegunka przewlekła: 2 mg dwa razy dziennie. Dawkę można zwiększyć do 8 mg, maksymalnie do 12 mg dziennie (po konsultacji z lekarzem). Nie stosować dłużej niż 10 dni.

Postępowanie przy przedawkowaniu

Objawy:

• zaparcie
• wzmożone napięcie mięśniowe
• senność / opadanie powiek
• zwolnienie oddechu

Można zastosować płukanie żołądka węglem aktywowanym.

Odtrutka: nalokson

Preparaty

Preparaty proste:

• Imodium
• Laremid
• Loperamid
• Stoperan

Preparaty złożone:

• Imodium Plus – chlorowodorek loperamidu + simetykon

Bibliografia

• Indeks leków Medycyny Praktycznej 2006. Kraków: Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2006, s. 400. ISBN 83-7430-060-4. 

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.