Vanini, wł.Giulio Cezare Vanini[1]. Używał także nazwiska: Pompeo Usciglio (prawdopodobnie tak powstało przypisane mu później imię: Lucilio)[2]. (ur. 1585 w Taurisano, zm. 9 lutego 1619 w Tuluzie) - włoski filozof i teolog. Krytyk religii i chrześcijaństwa . Propagator ateizmu. Prekursor ewolucjonizmu (a ściślej przedstawiciel protodarwinizmu). Wysunął tezę o mutacjach w gatunkach pewnych roślin i przechodzeniu jednych zwierząt w inne.
Vanini pomimo iż był przedstawicielem stanu duchownego, negował boskość Jezusa, stworzenie świata z niczego, nieśmiertelność duszy oraz przepowiadał upadek wszystkich religii. Z obawy przed inkwizycją ukrywał się wędrując po Europie[3]. Schwytany i postawiony przed parlamentem tuluskim w Tuluzie został skazany na śmierć przez spalenie na stosie[4] Na pytanie związane z istnieniem boga, odparł: "Nie ma ani boga ani diabła. Ale gdyby bóg istniał, modliłbym się do boga, żeby uderzył swoim piorunem w wasz niesprawiedliwy i nikczemny trybunał..." Po tej odpowiedzi, kat wyrwał mu język, i podpalił stos. Vanini zginął żywcem w płomieniach bez poprzedniego duszenia, a jego prochy rozsypano[3].
Dzieła