| Ludwik III Wittelsbach König von Bayern, Herzog von Franken, Herzog in Schwaben und Pfalzgraf bei Rhein. |
|
| król Bawarii | |
| Okres panowania | od 5 listopada 1913 do 7 listopada 1918 |
| Poprzednik | Otto Wittelsbach |
| Następca | - |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Wittelsbachowie |
| Urodzony | 7 stycznia 1845 |
| Zmarł | 18 października 1921 |
| Ojciec | Luitpold Wittelsbach |
| Matka | Augusta Ferdynanda Habsburg-Lotaryńska |
| Żona | Maria Teresa Habsburg-Este |
Ludwik Leopold Józef Maria Alojzy Alfred Wittelsbach (ur. 7 stycznia 1845 w Monachium; zm. 18 października 1921 w Sárvár, Węgry) – ostatni król Bawarii, panował w latach 1913-1918.
Ludwik urodził się w Monachium jako najstarszy syn księcia Luitpolda, regenta Bawarii oraz jego żony Augusty Ferdynandy, arcyksiężniczki austriackiej (córki Wielkiego Księcia Toskanii, Leopolda II). Miał troje rodzeństwa: Leopolda, Teresę oraz Arnulfa. Ludwik odziedziczył imię po swoim dziadku, królu Bawarii Ludwiku I.
Spis treści |
Pierwsze lata swojego życia Ludwik spędził w rezydencji w Monachium, w Pałacu Wittelsbachów. Kiedy skończył dziesięć lat, wraz z rodziną przeniósł się do pałacu Leuchtenberg. W 1861 roku szesnastoletni książę rozpoczął swoją karierę wojskową, kiedy jego wuj Maksymilian II, mianował go porucznikiem i dał mu własny batalion. Rok później Ludwik wstąpił na Uniwersytet Ludwika Maksymiliana w Monachium, gdzie studiował filozofię, historię, prawo i ekonomię. Dnia 23 czerwca 1863 r. został członkiem Reichstagu. Uczestniczył w wojnie z Prusami. Pod rozkazami swojego ojca brał udział w kampanii nad Menem w ramach wojny austriacko-pruskiej. W sumie jednak był przeciwny wszelkim akcjom militarnym.
W 1868 r. objął honorową prezydenturę w Centralnym Komitecie Związku Rolniczego. Jako członek Reichstagu głosował w 1870 r. za objęciem akceptacją traktatów federalnych. W 1871 r. kandydował po raz pierwszy w wyborach do Reichstagu z ramienia Bawarskiej Partii Patriotycznej, ale bez sukcesu. W 1875 r. kupił pałac Leutstetten w Starnbergu i stworzył tam wzorowe gospodarstwo rolne. W 1906 r. optował się za reformą prawa wyborczego.
Jeszcze jako książę, ale także jako król lubił Ludwik nierozważnie spacerować po Monachium i spotykał się ze swoimi miejskimi przyjaciółmi w lokalu na Türkenstrasse. Znana dobrze pasja króla do rolnictwa rozwinęła się po objęciu tronu, tak że ludzie na wsi mówili o "militarnym farmerstwie". Liczne żarty związane z tymi określeniami Ludwik traktował z humorem. Czynnie uczestniczył w rozbudowie kanału na Menie. Podczas I wojny światowej postulował przyłączenie Alzacji oraz części Belgii z Antwerpią do Bawarii, aby południowe Niemcy uzyskały dostęp do morza i większy udział w światowym handlu. Powyższe żądania nie były wyłącznie jego własnym pomysłem, gdyż część partii Centrum miała takie plany. Powodem takich planów były m.in. obawy o nadmierny wzrost potęgi Prus.
20 lutego 1868 roku w wiedeńskim kościele świętego Augustyna Ludwik ożenił się z Marią Teresą Habsburg-Este, jedyną córką arcyksięcia Ferdynanda Karola (syna Franciszka IV, księcia Modeny). Leopold i Maria Teresa doczekali się trzynaściorga dzieci:
Ojciec Ludwika zmarł 12 grudnia 1912 roku. Na mocy konstytucji Ludwik przejął tron po królu Ottonie, który cierpiał na chorobę psychiczną. Gdy 6 listopada parlament przystał na zmianę króla, Ludwik złożył przysięgę. Osobiście Ludwik przyjął tytuł niechętnie. 7 listopada 1918 roku poprzez proklamowanie przez Kurta Eisnera Monachium wolnym miastem. Ludwik III został zmuszony do abdykacji. Był pierwszym niemieckim monarchą, którego spotkał ten los. Mimo kryzysu i narastających wokół problemów nie był do tego przygotowany. O wybuchu rewolucji dowiedział się podczas codziennego popołudniowego spaceru od przechodnia. Po powrocie do pałacu zorientował się, że służba i straż opuściły go, a reszta dworu uciekła do Austrii, gdzie w końcu i królewska para na zamku Anif pod Salzburgiem znalazła swój azyl. 13 listopada 1918 roku zwolnił urzędników, oficerów i żołnierzy z ich obowiązku dochowywania wierności tronowi.
Krótkie panowanie Ludwika III cechował konserwatyzm i katolicyzm. Jego polityka socjalna zdeterminowana był silnie encykliką Rerum Novarum ogłoszoną w 1891 roku przez papieża Leona XIII. Za aprobatą Watykanu ustanowił dzień 14 maja 1916 dniem patronalnym Bawarii - w kolejnych latach nie we wszystkich diecezjach bawarskich jednak obchodzonym. Na konferencji biskupów w 1970 roku zmieniono termin tego święta na 1 maja. W sumie Ludwika III uznano za najbardziej niedocenionego władcę w historii, gdyż na czas jego panowania przypadły przełomowe wydarzenia, przez co jego dokonania pozostały w tle i przeszły niezauważone.
Król Bawarii Ludwik III zmarł 18 października 1921 roku na emigracji w Sárvár na Węgrzech na zamku Nádasdy, właścicielami którego Wittelsbachowie byli od 1875 roku do nacjonalizacji. Wraz z żoną został pochowany w katedrze w Monachium.
| Prapradziadkowie |
Fryderyk Michał Wittelsbach |
Jerzy Wilhelm Hessen-Darmstadt |
Ernest Fryderyk III Wettyn |
wielki książę |
cesarz rzymski |
król Obojga Sycylii |
elektor Saksonii |
Ferdynand I Burbon-Parmeński |
| Pradziadkowie |
król Bawarii |
Fryderyk Wettyn |
Ferdynand III Habsburg-Lotaryński |
Maksymilian Wettyn |
||||
| Dziadkowie |
król Bawarii |
Leopold II Habsburg-Lotaryński |
||||||
| Rodzice |
Luitpold Wittelsbach |
|||||||
|
Ludwik III Wittelsbach (1845-1921), król Bawarii |
||||||||
| Poprzednik Otto |
Król Bawarii 1913-1918 |
Następca republika |
| Poprzednik - |
Pretendent do tronu Bawarii 1918-1921 |
Następca Rupprecht |