Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Luizjana | |||||
| State of Louisiana État de Louisiane |
|||||
|
|||||
| Przydomek: Stan pelikanów | |||||
| Dewiza: Union, justice, and confidence | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Baton Rouge | ||||
| Język urzędowy | de iure brak, de facto angielski i francuski | ||||
| Mieszkańcy | Louisianan, Louisianian, Cajun | ||||
| Gubernator | Bobby Jindal (R) | ||||
| Największe miasto | Nowy Orlean (w czasie ostatniego spisu ludności, lecz od czasu Huraganu Katrina prawdopodobnie Baton Rouge) | ||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 31. miejscu 134 382 km² |
||||
| Szerokość Długość |
210 km 610 km |
||||
| Szerokość geograficzna | 29°N – 33°N | ||||
| Długość geograficzna | 89°W – 94°W | ||||
| Populacja (2000) |
na 22. miejscu 4 468 976 |
||||
| Gęstość (2000) |
na 22. miejscu 39,61 os./km² |
||||
| Wejście do Unii • kolejność |
18 |
||||
| Strefa czasowa Czas letni |
UTC-6:00 UTC-5:00 |
||||
| ISO 3166-2 | US-LA | ||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Luizjana (ang. Louisiana)(wymowa:/luːˌiːziˈænə/) – stan na południu USA, nad Zatoką Meksykańską.
Luizjana graniczy na północy z Arkansas, na wschodzie z Missisipi, a na zachodzie z Teksasem.
Nad Zatoką Meksykańską rozpościerają się obszary nizinne. W części południowo-wschodniej duży obszar zajmuje delta Missisipi. Na wybrzeżu występują liczne jeziora i bagna.
Spis treści |
Przed przybyciem Europejczyków terytorium Luizjany było zamieszkane przez liczne plemiona Indian i do dzisiaj wiele miejscowości ma nazwy pochodzące od nazw indiańskich. Rejony dzisiejszej Luizjany były odwiedzane przez hiszpańskich poszukiwaczy El Dorado w pierwszej połowie XVI wieku, niedługo po odkryciu Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Po daremnych poszukiwaniach bogactw i rozwiniętych państw indiańskich, Hiszpania nie założyła stałych kolonii w rejonie. Po podboju dużo bogatszych terytoriów w Meksyku zagospodarowanych przez stosunkowo wysoko rozwiniętą cywilizację Azteków, Hiszpanie nie widzieli potrzeby osiedlenia się na dziewiczym terytorium nad północnymi wybrzeżami Zatoki Meksykańskiej.
Rejon pozostawał w dziewiczym stanie przez następne 200 lat, aż do końca XVII wieku, kiedy zainteresowała się nim Francja. W 1682 Robert de La Salle dotarł od północy do ujścia rzeki Missisipi i prawem odkrywcy objął ogromne tereny przylegające do niej we władanie Francji. Pierwszą stałą francuską kolonię założył w 1699 Pierre Le Moyne d'Iberville. Otrzymała ona nazwę Luizjana na cześć króla Francji Ludwik XIV (fr. Louis). Swoim zasięgiem obejmowała o wiele większy obszar niż terytorium dzisiejszego stanu, choć jej granice długo nie były jasno zdefiniowane, teoretycznie obejmując wszystkie ziemie leżące przy rzece Missisipi.
W Luizjanie w latach 1717–1720 przymusowo osadzano tzw. "fałszywych solarzy", osoby bezrobotne i bez stałego miejsca zamieszkania, kobiety lekkich obyczajów i "młodych libertynów"[1].
W 1718 niedaleko ujścia Missisipi założone zostało miasto Nowy Orlean, dokąd w 1722 przeniesiono stolicę kolonii.
Francuzi liczyli, że kolonia będzie rozwijać się szybko i w stosunkowo krótkim czasie zacznie przynosić znaczne korzyści dla Francji. Z wielu względów tak się jednak nie stało i rozwój kolonii był bardzo powolny. Niewielu Francuzów miało ochotę przenieść się do Luizjany i pracować w tamtejszym klimacie, tak więc francuscy właściciele plantacji zaczęli sprowadzać do kolonii niewolników z Afryki.
Po klęskach poniesionych z rąk Anglików podczas wojny siedmioletniej, w wyniku manewrów dyplomatycznych pod koniec wojny, Francja oddała Luizjanę pod panowanie Hiszpanii w 1763. Minęło jednak kilka lat zanim do kolonii dotarli hiszpańscy zarządcy, i przez ten czas rządy sprawowali tam starzy administratorzy francuscy. Nawet po przybyciu władzy hiszpańskiej język i kultura francuska dominowały w kolonii. Liczba ludności wzrosła w wyniku osiedlenia się w Luizjanie wielu Francuzów, którzy zostali wygnani z Akadii, czyli dzisiejszej atlantyckiej części Kanady (Nowa Szkocja i okolic).
Do końca XVIII wieku była ważnym centrum handlowym kontynentu, dzięki wykorzystaniu do transportu drogi wodnej Missisipi i Zatoki Meksykańskiej. Za Luizjanę w tym czasie uznawano 1/3 środkowej części dzisiejszego USA oraz część Kanady. Po rewolucji amerykańskiej i francuskiej niewolnicy murzyńscy z wyspy Haiti (dzisiejsze państwa Haiti i Dominikana) zbuntowali się, obalając władzę białych właścicieli niewolników. Napoleon utracił tym samym ważną bazę na kontynencie i stojąc przed wizją utraty całej Luizjany (której fizycznie nie był w stanie bronić) zdecydował się sprzedać ją USA. Kupno terenów otworzyło drogę do podboju zachodnich terenów dzisiejszego USA (Dziki Zachód).
Luizjanę zamieszkuje około 4,5 miliona ludzi. Jest to jeden z najbardziej zróżnicowanych kulturowo regionów USA, zamieszkały na południu głównie przez katolików, w znaczącym stopniu Kadyjczyków i Kreoli, na północy zaś przez niemal wyłącznie anglojęzycznych protestantów, bliższych obyczajowo do innych stanów południa.
|
|||||||||||||
