Luminescencja

fluorescencja

fosforescencja

chemoluminescencja (luminol)

bioluminescencja

Luminescencja, tzw. zimne świecenie, jarzenie – zjawisko emisji fal świetlnych przez ciała (luminofory), wywołane inną przyczyną niż rozgrzanie ich do odpowiednio wysokiej temperatury, co oznacza, że luminescencja nie jest promieniowaniem cieplnym.

Typy

Ze względu na czynnik wzbudzający do świecenia, rozróżnia się następujące zjawiska:

• chemiluminescencja – wytworzona w trakcie niektórych reakcji chemicznych
• elektroluminescencja – świecenie pod wpływem stałego lub zmiennego prądu elektrycznego
• elektronoluminescencja (katodoluminescencja) – świecenie pod wpływem elektronów przyspieszanych napięciem między elektrodami (ten rodzaj wzbudzania ma liczne zastosowania w kineskopach, oscyloskopach, mikroskopach elektronowych itp.)
• fotoluminescencja – wywołana przez pochłonięcie promieniowania elektromagnetycznego z obszaru widzialnego, ultrafioletu lub podczerwieni. Pochłonięta energia jest następnie wyemitowana także w postaci światła, na ogół o energii mniejszej niż energia światła wzbudzającego. Ze względu na czas trwania fotoluminescencję dzieli się na:
  • fluorescencję – zjawisko trwające wyłącznie podczas działania czynnika wzbudzającego
  • fosforescencję – zjawisko trwające również przez pewien czas po ustąpieniu czynnika wzbudzającego; substancje zdolne do fosforescencji nazywane są zwyczajowo fosforami
• scyntylacja – emisja światła pod wpływem promieniowania jonizującego
  • rentgenoluminescencja – wywołana promieniowaniem rentgenowskim
  • radioluminescencja – świecenie pod wpływem promieniowania alfa α, beta β, gamma γ
• sonoluminescencja – wywołana ultradźwiękami
• termoluminescencja – wywołana podniesieniem temperatury, jednak do niższej wysokości niż początek żarzenia
• tryboluminescencja – wywołana czynnikiem mechanicznym, np. tarciem, zginaniem, ściskaniem

Wyróżnia się również bioluminescencję, czyli zjawiska emitowania w ciemności fal świetlnych przez organizmy żywe, które to zjawiska są jednak w rzeczywistości niektórymi z powyżej wymienionych form luminescencji (najczęściej jest to chemiluminescencja).

Zobacz też

• iryzacja
• opalescencja
• opalizacja
• schillerescencja
• właściwości fizyczne i chemiczne minerałów

Bibliografia

1. C. Kittel: Wstęp do fizyki ciała stałego. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 552. 
2. Chemia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1990, seria: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. ISBN 83-204-0697-8. 

Linki zewnętrzne

• Bakterie świecące