Maciej Nowicki (w USA znany jako Matthew Nowicki; ur. 26 czerwca 1910 w Czycie w Kraju Zabajkalskim na Syberii, zm. 31 sierpnia 1950 na Pustyni Libijskiej koło Wadi an-Natrun w Egipcie) - polski architekt i rysownik, zginął w katastrofie lotniczej samolotu Lockheed L-749A Constellation linii lotniczych TWA (lot rejsowy nr 903) wracając z Indii, gdzie projektował nowe miasto Czandigarh.
Autor nowatorskiej hali wystawowej znanej w Polsce jako Paraboleum (obecnie hala widowiskowo-sportowa J.S. Dorton Arena) w Raleigh zbudowanej po jego śmierci w 1952. Kierował wydziałem architektury North Carolina State University.
Spis treści |
Urodził się na Syberii w obecnym mieście obwodowym Czyta, jako syn szlacheckiej rodziny. Jego ojciec był konsulem II Rzeczypospolitej w Chicago w 1920. Wychował się w Krakowie i Warszawie.
Maciej Nowicki i jego przyszła żona (ślub w 1938), Stanisława Sandecka, byli szeroko uznani za rysunek podczas studiów na wydziale architektury Politechniki Warszawskiej w latach 1928-1936. Oboje byli uważani za czołowych rysowników przedwojennej Polski.
Po wygraniu paru konkursów architektonicznych, i stażu z architektem Le Corbusierem, zaprojektowali i wybudowali modernistyczny Dom Wycieczkowy w Augustowie (dzisiejszy Zajazd "Hetman"). Maciej Nowicki również stworzył centrum sportowe na warszawskiej Pradze.
Walczył w 1939 w obronie Polski i podczas okupacji w Armii Krajowej. Potajemnie wykładał architekturę i prowadził pracownię architekta (m.in. ucząc Małgorzatę Handzelewicz-Wacławek).
Po wyjeździe z Polski jesienią 1945 (Maciej Nowicki jako attaché kulturalny w polskim konsulacie w Chicago), osiedlili się w Nowym Jorku. Tam, Maciej Nowicki został wizytującym krytykiem (visiting critic) w Pratt Institute i uczestniczył w projektowaniu powstającego nowojorskiego centrum ONZ. Tam zetknął się ze znanym historykiem i krytykiem Lewisem Mumfordem, który polecił Polaka na stanowisko tymczasowego szefa Szkoły Projektowania (Acting Head of the School of Design) North Carolina State College w Raleigh (obecnie North Carolina State University), a jego żona, w USA znana jako Stanislawa Nowicki, została tamże profesor wizytującą (assistant visiting professor), przed podjęciem kariery naukowej trwającej aż do emerytury na University of Pennsylvania w Filadelfii.
W 1949 roku poznał i zaprzyjaźnił się z Eero Saarinenem. Razem wykonali szkice projektowe kampusu Univeristy of Brandeis[1].
Zginął 31 sierpnia 1950 roku w wypadku lotniczym lotu rejsowego TWA nr 903 na trasie Bombaj – Kair – Rzym – Nowy Jork. Samolot L-749A rozbił się na Pustyni Libijskiej koło Wadi Natrun w Egipcie podczas awaryjnego lądowania spowodowanego pożarem i odpadnięciem silnika nr 3. Było 55 ofiar (wszyscy na pokładzie: 7 członków załogi, 48 pasażerów).
Symboliczny grób Macieja Nowickiego znajduje się na warszawskim Cmentarzu Wawrzyszewskim na Bielanach. Jego grób jest w alei prowadzącej na wprost od bramy głównej przy ulicy Wólczyńskiej, 40 m od bramy, po prawej, w kwaterze 4A. Na grobie jest nieaktualny napis, że samolot, którego Nowicki był pasażerem, rozbił się w nieznanym miejscu. Katastrofa lotnicza miała miejsce na Pustyni Libijskiej koło Wadi an-Natrun w Egipcie; odnaleziono spalony wrak i zidentyfikowano 18 ciał.