Magno et acerbo

Magno et acerbo (łac. wielki i gorzki) - list apostolski papieża Piusa VII do arcybiskupa Mohylewa Stanisława Bohusza Siestrzeńcewicza z dnia 3 września 1816 roku, potępiający rozpowszechnianie przekładów Biblii w językach narodowych na terenach podległych arcybiskupowi.

Tło historyczne

W 1804 roku powstało Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne, które postawiło sobie za cel publikację Biblii w językach narodowych. Chociaż Towarzystwo to zostało założone przez protestantów, publikowało także Biblie w przekładach katolickich, a od 1813 roku rozpowszechniano także Biblie w przekładach katolickich razem z księgami deuterokanonicznymi (w nazewnictwie protestanckim apokryfami).

W październiku 1810 roku Biblie w języku polskim wydrukowało Towarzystwo Biblijne w Berlinie. Rozpowszechnianie tych Biblii powierzono Komitetowi Towarzystwa w Królewcu, który starał się zaopatrzyć w Biblie i Nowe Testamenty możliwie jak najwięcej polskich szkół. Pomimo trudnej sytuacji politycznej (okres wojen napoleońskich) i ograniczonych funduszy, w ciągu kilku lat udało się rozprowadzić łącznie 15 000 Biblii polskich i czeskich.

W 1814 roku podjęto pierwsze próby założenia Polskiego Towarzystwa Biblijnego w Warszawie, jednak sprzeciwiał się temu zdecydowanie arcybiskup gnieźnieński i poinformował o tych planach papieża.

29 czerwca 1816 papież Pius VII skierował do arcybiskupa Gniezna list apostolski, w którym potępił te plany jako "zgubną zarazę, która podważa fundamenty religii".

Jednak agenci Brytyjskiego i Zagranicznego Towarzystwa Biblijnego nie ustawali w wysiłkach utworzenia Towarzystwa Biblijnego w Polsce, starając się przekonać do tych planów wpływowe osobistości z kręgów arystokracji oraz otoczenia cara.

Pius VII podejmował dalsze działania w celu niedopuszczenia do powstania Towarzystwa Biblijnego w Polsce i w tym celu 3 września 1816 roku skierował list apostolski do arcybiskupa Mohylewa (po rozbiorze Polski archidiecezji mohylewskiej, erygowanej przez Piusa VI w dniu 15 kwietnia 1783 roku, podporządkowane były diecezje leżące na terenach dawnej wschodniej Polski).

Treść listu (fragment)

• [Dz 1602] Opanował nas wielki i gorzki smutek, kiedy dowiedzieliśmy się o podejmowanym nie pierwszy już raz zgubnym planie rozpowszechniania we wszystkich miejscach najświętszych ksiąg Biblii w języku każdego narodu. Wbrew zdrowym zasadom Kościoła [dokonywane są] nowe przekłady, w których sprytnie przekręcają ich znaczenie. W przedstawionym nam tego rodzaju przekładzie zauważyliśmy, że takie niebezpieczeństwo występuje przeciwko świętości czystej doktryny, aby wierni mogli swobodnie pić śmiertelną truciznę z tych źródeł, z których winny płynąć „wody zbawczej mądrości”. [...]

• [Dz 1603] Powinieneś mieć w pamięci ostrzeżenia wydawane ustawicznie przez naszych poprzedników, mianowicie, że jeśli zezwala się wszędzie na [publikowanie] świętych ksiąg w językach narodowych, to więcej z tego jest szkód, niż korzyści. Ponadto Kościół rzymski, który zgodnie z dobrze znanym nakazem Soboru Trydenckiego uznaje jedynie Wulgatę, nie zezwala na korzystanie z innych przekładów na języki [narodowe] i pozwala korzystać jedynie z takich edycji, które zawierają wyjaśnienia, starannie dobrane z pism Ojców i Doktorów katolickich, aby nie narażać tak wielkiego skarbu na błędy nowinek i aby Kościół, który jest na całym świecie, mówił „jednakowym językiem i jednakową mową”.

Powyższe fragmenty zostały ujęte w Enchiridion Symbolorum Heinricha Denzingera jako teksty źródłowe dogmatyki Kościoła rzymskokatolickiego.

Reakcja

List ten nie przyniósł spodziewanych efektów w Rosji, ponieważ wskutek interwencji cara w październiku 1816 roku powstało Towarzystwo Biblijne w Polsce, a jego pierwszym prezesem został książę Adam Jerzy Czartoryski.

Kiedy po kilku miesiącach w Mohylewie powstało Białoruskie Towarzystwo Biblijne, przy jego inauguracji obecni byli hierarchowie Kościoła rzymskokatolickiego (w randze biskupa i kanonika), którzy zachęcali wiernych do wspierania pobożnej pracy Towarzystw Biblijnych, cytując breve Piusa VI do arcybiskupa Florencji - Martini, w którym papież pochwalał indywidualną lekturę Biblii.

Jednak w XIX wieku wielokrotnie wznawiano oficjalne potępienia Towarzystw Biblijnych przez Kościół rzymskokatolicki.

Bibliografia

• Canton, William. The Story of the Biblie Society. Londyn, 1904.
• Denzinger Heinrich, Enchiridion Symbolorum - The Sources of Catholic Dogma, ed. XXX; tr. Roy J. Deferrari, The Catholic University of America, B. Herder Book Co., St. Louis, Mo, USA, 1957.

Zobacz też

• Kościół katolicki a Biblia