Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Repubblika ta' Malta Republic of Malta Republika Malty |
|||||
|
|||||
| Hymn: L-Innu Malti | |||||
 |
|||||
| Język urzędowy | maltański, angielski | ||||
| Język używany | maltański, angielski włoski, francuski |
||||
| Stolica | Valletta | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent George Abela |
||||
| Szef rządu | premier Lawrence Gonzi | ||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
186. na świecie 316 km² 0% |
||||
| Liczba ludności (2011) • całkowita • gęstość zaludnienia |
172. na świecie 408 333▲ 1292,2 osób/km² |
||||
| PKB (2008) • całkowite • na osobę |
8,6 mld USD▲ 20 744 USD▲ |
||||
| Jednostka monetarna | 1 euro = 100 eurocentów (EUR, €) | ||||
| Niepodległość | od Wielkiej Brytanii 21 września 1964 |
||||
| Strefa czasowa | UTC +1 – zima UTC +2 – lato |
||||
| Kod ISO 3166 | MT | ||||
| Domena internetowa | .mt | ||||
| Kod samochodowy | M | ||||
| Kod samolotowy | 9H | ||||
| Kod telefoniczny | +356 | ||||
 |
|||||
| 1 Dane szacunkowe na lipiec 2011, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (ang.) | |||||
Malta, Republika Malty (Repubblika ta' Malta, Republic of Malta) – państwo wyspiarskie położone w Europie Południowej, na Morzu Śródziemnym, na południe od Sycylii.
Spis treści |
Malta jest republiką z jednoizbowym parlamentem.
Po ostatnich wyborach, które odbyły się w 2008, w parlamencie zasiadają dwie partie:
Partie te dzielą między siebie mandaty w parlamencie nieprzerwanie od 1971. Oprócz nich istnieją też inne drobne partie m.in.:
Od 1 maja 2004 Malta jest członkiem Unii Europejskiej.
W 1993 roku został ustanowiony podział administracyjny Malty obejmujący Maltę (wyspę) i Gozo. Powstało 68 samorządów, 54 na Malcie i 14 na Gozo.
W skład archipelagu Wysp Maltańskich wchodzą wyspy: Malta, Gozo, Comino, Cominotto, Wyspy Św. Pawła (dwie wysepki obok siebie) i Filfla, będące wierzchołkami wapiennego masywu, pełnego głębokich zatok i dolin.
Malta leży w strefie klimatycznej śródziemnomorskiej. Nie występują tu ostre wiatry, mgły, śnieg czy mróz. Średnia temperatura waha się od +14,1°C w zimie (listopad–kwiecień) do +32,0°C latem (maj–październik). Nasłonecznienie odpowiednio 6,8 godz. zimą i 10,2 godz. latem. Opady, przeważnie deszcz, pojawiają się głównie w okresie zimy. Roczna suma opadów wynosi 578 mm.
Początki cywilizacji na Malcie sięgają aż 5200 lat p.n.e., gdy trafili tu z Sycylii pierwsi osadnicy. Około 3500 lat p.n.e. w miejscowości Ġgantija na wyspie Gozo została wzniesiona świątynia. Podobne budowle powstały później także w innych miejscach, zarówno na Gozo jak i na Malcie.
Malta, która jest dogodnym miejscem do kontrolowania centralnego i wschodniego basenu Morza Śródziemnego, często na przestrzeni dziejów przechodziła z rąk do rąk.
Około 800 p.n.e. założyli tu swoje osiedla Fenicjanie, a 300 lat później wyspę podbili Kartagińczycy. W 257 p.n.e. miał miejsce pierwszy atak Rzymian i w 218 p.n.e. Malta przeszła pod władanie Imperium Rzymskiego. W 60 n.e. na mieliźnie u brzegów wyspy rozbił się statek przewożący do Rzymu, jako więźnia, św. Pawła, który nawrócił Maltę na chrześcijaństwo. W 395 po podziale Imperium Rzymskiego wyspa znalazła się we władaniu Cesarstwa Wschodniego ze stolicą w Konstantynopolu. W 870 została zdobyta przez Arabów, a w 1090 przez Normanów i przyłączona do księstwa sycylijskiego, a następnie Królestwa Sycylii.
W 1530 cesarz Karol V Habsburg przekazał wyspę jako lenno wydalonemu z Rodos zakonowi joannitów (Kawalerów Maltańskich) za opłatą roczną w wysokości jednego sokoła maltańskiego[1]. 18 maja 1565 rozpoczął się atak liczącej około 40 tys.[2] żołnierzy armii tureckiej. Obrońcom, w skład których wchodziło kilkuset rycerzy zakonnych, 2 tys. żołnierzy hiszpańskich i około 6 tys. ludności cywilnej, udało się ten atak całkowicie odeprzeć prawie cztery miesiące później, 8 września (Wielkie Oblężenie Malty). Dla uczczenia zwycięstwa Wielki Mistrz Jean Parisot de la Valette wzniósł w 1566 miasto, nazwane od jego nazwiska Valletta. Miasto to stało się później stolicą Malty. W 1798 zdążająca do Egiptu flota francuska zaatakowała i zdobyła wyspę. Napoleon Bonaparte nakazał rycerzom zakonu w ciągu kilku dni opuścić Maltę. Po kilku miesiącach niezadowoleni z rządów francuskich mieszkańcy wyspy wzniecili powstanie i wspomagani przez Króla Sycylii i Brytyjczyków w 1800 zmusili wojska francuskie do poddania się. Malta przeszła pod protekcję Wielkiej Brytanii.
Trwający od 1814 do 1815 kongres wiedeński ustanowił Maltę kolonią brytyjską. Wyspa stała się brytyjskim "niezatapialnym lotniskowcem" i bazą okrętów podwodnych w czasie II wojny światowej, stwarzając poważne zagrożenie dla dostaw zaopatrzenia dla wojsk Osi w Afryce Północnej. Malta również wymagała dostaw. Wojska Osi „oblegały” wyspę, niszcząc konwoje z zaopatrzeniem płynące na Maltę, intensywnie ją bombardując oraz zastawiając minami. Spowodowało to czasową utratę przez aliantów możliwości podejmowania działań zaczepnych z Malty. Niemcy zrezygnowali jednak z planowanej inwazji koncentrując wysiłki na zdobyciu Egiptu. Po oblężeniu, kiedy przydział chleba dla cywilów spadł do niecałych 300 gramów, wyspa w 1942 została odznaczona Krzyżem Jerzego.
W 1947 Malta uzyskała autonomię wewnętrzną, a w 1963 proklamowane zostało powstanie Państwa Maltańskiego. Rok później Malta uzyskała całkowitą niepodległość jako członek brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Podpisany został też układ obronny z Wielką Brytanią, który zezwalał na utrzymanie na Malcie brytyjskich baz wojskowych. W 1967 układ ten został zerwany i dopiero po czterech latach udało się wynegocjować prowizoryczne porozumienie. 13 grudnia 1974 proklamowana została Republika Malty (Repubblika ta' Malta). 1 maja 2004 Malta przystąpiła do Unii Europejskiej.
W II połowie lat 80. XX wieku szybki rozwój gospodarczy kraju, do niedawna silnie związanego z Wielką Brytanią (brytyjskie bazy wojskowe, stocznie remontowe, przemysł metalowy). Po 1987 prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych, napływ kapitału zagranicznego i rozwój nowoczesnej gałęzi przemysłu. Wzrost produktu krajowego brutto o 1,4% (2005). Przemysł wytwarza 23% PKB, rolnictwo — 3%, pozostałą część — usługi 2003. PKB na 1 mieszkańca w 2005 wynosił w parytecie siły nabywczej 18800 dolarów amerykańskich. Główną gałęzią gospodarki Malty jest turystyka.
| 2003 r. | |
|---|---|
| Liczba ludności | 399 867 |
| Ludność według wieku | |
| 0 – 14 lat | 19,5% |
| 15 – 64 lat | 67,5% |
| ponad 64 lata | 13% |
| Wiek (mediana) | |
| W całej populacji | 37,2 lat |
| Mężczyzn | 35,6 lat |
| Kobiet | 38,8 lat |
| Przyrost naturalny | 0,73% |
| Współczynnik urodzeń | 12,75 urodzin/1000 mieszkańców |
| Współczynnik zgonów | 7,8 zgonów/1000 mieszkańców |
| Współczynnik migracji | 2,34 migrantów/1000 mieszkańców |
| Ludność według płci | |
| przy narodzeniu | 1,09 mężczyzn/kobiet |
| poniżej 15 lat | 1,08 mężczyzn/kobiet |
| 15 – 64 lat | 1,02 mężczyzn/kobiet |
| powyżej 64 lat | 0,72 mężczyzn/kobiet |
| Umieralność noworodków | |
| W całej populacji | 5,62 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci męskiej | 5,87 śmiertelnych/1000 żywych |
| płci żeńskiej | 5,34 śmiertelnych/1000 żywych |
| Oczekiwana długość życia | |
| W całej populacji | 78,43 lat |
| Mężczyzn | 75,94 lat |
| Kobiet | 81,14 lat |
| Rozrodczość | 1,91 urodzin/kobietę |
Malta jest uważana za najbardziej katolicki kraj w Europie (poza Watykanem). Około 98% Maltańczyków to katolicy. Praktykuje 52,6% wiernych (od 36% do aż 88%), co jest absolutnym ewenementem w skali Europy. Pozostałe to inne grupy chrześcijaństwo (w tym Protestantyzm - 0.5% i Świadkowie Jehowy – 0,2%) i mniejsze grupy imigrantów wyznające islam i inne religie. W stolicy istnieje niewielka społeczność żydowska.
Biblia podaje, że u wybrzeży Malty rozbił się statek, którym płynął Paweł. W czasie trzymiesięcznego pobytu na tej wyspie apostoł uzdrowił ojca Publiusza i wielu innych chorych[3].
| Data | Nazwa polska | Nazwa maltańska | Nazwa angielska |
|---|---|---|---|
| 31 marca | Dzień Wolności | Jum il-Ħelsien | Freedom Day |
| 7 czerwca | siódmy czerwca | Is-Sette Giugno | Sette Giugno |
| 8 września | Matki Boskiej Zwycięskiej | Jum Il-Vitorja | Our Lady of Victories |
| 21 września | Dzień Niepodległości | Jum I-Indipendenza | Independence Day |
| 13 grudnia | Dzień Republiki | Jum ir-Repubblika | Republic Day |
Na Malcie obowiązuje ruch lewostronny. Maksymalna prędkość w terenie zabudowanym wynosi 50 km/h, poza — 80 km/h.
|
||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
