Mapa (z łac. mappa – obrus) – uogólniony obraz powierzchni Ziemi lub jej części (także nieba lub planety czy innego ciała niebieskiego), wykonywany na płaszczyźnie, w skali, według zasad odwzorowania kartograficznego, przy użyciu umownych znaków graficznych. Mapa stanowi podstawowe narzędzie badań i prezentacji wyników w historii, geografii i geodezji. Najstarszą znaną mapą jest mapa na ścianie w anatolijskiej osadzie Çatalhöyük.
Przeniesienie powierzchni ze sfery (Ziemia nie jest idealną kulą, ma nieregularny kształt geoidy, ale przy sporządzaniu mapy przyjmuje się założenie o jej kulistości, lub że jest elipsoidą obrotową) na płaską powierzchnię mapy wymaga:
Nauka o mapach to kartografia, zaś znaki kartograficzne to symbole, za pomocą których wyraża się treść mapy.
[edytuj] Elementy mapy
- obraz kartograficzny – główna część mapy, przedstawiająca informacje o obiektach i zjawiskach oraz ich rozmieszczeniu. Wiadomości te tworzą treść mapy;
- osnowa matematyczna – przyjęte odwzorowanie kartograficzne i związana z nim siatka kartograficzna, skala oraz sieć punktów osnowy geodezyjnej. Ten ostatni element to przeniesione na mapę punkty na Ziemi mające precyzyjnie określoną pozycje i wysokość;
- elementy pomocnicze – ułatwiają korzystanie z mapy. To głównie legenda, czyli opis umowny znaków użytych na mapie. Czasami są to wykresy do pomiarów na mapach;
- dane uzupełniające – to przekroje, diagramy, tabele. Ten element nie jest konieczny, ale bardzo wzbogaca mapę i ułatwia korzystanie z niej.
[edytuj] Podział map
Przykład mapy przeglądowej
Przykład mapy tematycznej
[edytuj] Ze względu na treść
Klasyfikację map ogólnogeograficznych i tematycznych opracowywanych przez państwową służbę geodezyjną i kartograficzną do celów gospodarczych i społecznych został wprowadzony w Polsce geodezyjną instrukcją O-2[1].
Ogólny podział map ze względu na treść:
[edytuj] Podział map społeczno-gospodarczych
- gospodarcze, m.in.:
- społeczne, m.in.:
[edytuj] Podział map przyrodniczych
- fizjograficzne, m.in.:
- sozologiczne
- zagrożenia środowiska
- ochrony środowiska
[edytuj] Ze względu na skalę
- mapy wielkoskalowe (skala od 1:100 do 1:10 000)
- mapy średnioskalowe (od 1:20 000 do 1:300 000)
- mapy małoskalowe (poniżej 1:500 000)[2]
lub
- mapy zasadnicze w skali od 1:500 do 1:5 000
- mapy topograficzne w skali od 1:5 000 do 1:200 000, przedstawiające szczegółowo np. rzeźbę terenu lub sieć dróg
- mapy przeglądowo-topograficzne w skali od 1:200 000 do 1:1 000 000, zawierające zgeneralizowane elementy bardziej szczegółowych map topograficznych. Przedstawiają np. pokrycie i rzeźbę terenu, sieć komunikacyjną lub wodną
- mapy przeglądowe w skali mniejszej niż 1:1 000 000, mocno zgeneralizowane, przedstawiają ogólny obraz kontynentów lub ich większych części[3]
Drugi podział jest nie do końca precyzyjny, gdyż identyczne nazwy stosuje się przy podziale map ze względu na ich treść – mapa w skali 1:100 000 może być ze względu na szczegółowość treści mapą przeglądową (np. mapa ścienna), pomimo że jest w skali map topograficznych.
[edytuj] Metody prezentacji kartograficznej zjawisk
-
[edytuj] Termin mapa w innych dziedzinach
Termin mapa oznacza jako synonim także:
[edytuj] Zobacz też
Zobacz hasło
mapa w Wikisłowniku
Przypisy
- ↑ Instrukcja techniczna O-2. Warszawa: GUGiK, 1987, s. 10-11.
- ↑ Mapy ze względu na skalę. Encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2011-11-14].
- ↑ Instrukcja techniczna O-2. Warszawa: GUGiK, 1987, s. 12.
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
