Marginalizacja

Marginalizacja

Marginalizacja – wykluczenie z udziału w życiu społecznym jednostek, grup społecznych lub w ujęciu globalnym społeczeństw w stosunku do ich otoczenia społecznego. Wykluczenie społeczne może odnosić się do procesu wykluczania jednostek i grup albo do stanu wykluczenia.

Wykluczenie jest rozumiane jako niemożliwość bycia uczestnikiem ważnych społecznie aspektów życia społecznego, jak gospodarcze, polityczne czy kulturowe.

W przypadku wykluczania społecznego jednostek czynnikami mającymi na to największy wpływ jest bezrobocie i bieda. Jeżeli dochodzi do koncentracji tego typu ludności w przestrzeni geograficznej, wówczas pojawiać się może specyficzna subkultura ubóstwa oraz wytwarzać się podklasa (underclass), w której wzory zachowań i systemy wartości często podlegają dziedziczeniu w następnych pokoleniach. Pod wpływem marginalizacji na obszarach miejskich możliwe jest wytwarzanie się gett.

Jednostka jest społecznie wykluczona (wg Center for Analysis of Social Exclusion), jeżeli:

• jest ona pod względem geograficznym członkiem społeczeństwa,
• nie może uczestniczyć w normalnych aktywnościach obywateli w tym społeczeństwie (z powodów będących poza jej kontrolą)
• chce uczestniczyć w aktywności społeczności.

Rodzaje wykluczenia społecznego

• niezdolność do uczestnictwa w gospodarczych aspektach życia społecznego
• niezdolność do uczestnictwa w politycznych aspektach życia społecznego;
• niezdolność do uczestnictwa w kulturalnych aspektach życia społecznego.

Marginalizacja może być następstwem publikalizacji większej grupy osób (np. grupy etnicznej).

Próba rozróżnienia pojęć: ubóstwo i wykluczenie społeczne

wg Petera Abrahamsona

Regulacje prawne Unii Europejskiej dotyczące pomocy społecznej łączą pojęcie ubóstwa z wykluczeniem społecznym. Przypisywane są one jednak do dwu różnych dyscyplin naukowych.

-	ubóstwo	wykluczenie społeczne
podejście dyscyplinowe	ekonomia	socjologia
sytuacja	brak wystarczających zasobów	odmowa realizacji praw
przyczyna	niezaspokojenie potrzeb	dyskryminacja w dostępie do instytucji integrujących
perspektywa	statyczna (stan)	dynamiczna (proces)
typ społecznej stratyfikacji	pionowa (wyższe i niższe klasy)	pozioma (grupy wewnątrz i grupy na zewnątrz)
sugerowane remedium społeczne	transfery (gwarantowany dochód minimalny)	społeczne usługi (środki aktywizacyjne)

Przypisy

Zobacz też

• inkluzja społeczna
• anomia

Linki zewnętrzne

• Center for Analysis of Social Exclusion
• Instytut Pracy i Spraw Socjalnych - zajmuje się m.in. minimum socjalnym, ubóstwem i minimum egzystencji]
• Wykład monograficzny dr Ryszarda Szarfenberga pt. "Marginalizacja i wykluczenie społeczne" oraz obszerna literatura do tematu