Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
| Święty | |
| Maria Michał | |
| Jan Kowalski | |
| męczennik, Doktor Kościoła | |
.jpg&filetimestamp=20110226185308) |
|
| Kościół / wyznanie | Kościół Katolicki Mariawitów |
| Data kanonizacji | 1942[1] przez Kościół Katolicki Mariawitów w RP |
| Wspomnienie | 26 maja, 29 września |
| Szczególne miejsca kultu | Felicjanów, Płock |
| Maria Michał | |
| Jan Maria Michał Kowalski Jan Kowalski |
|
| arcybiskup | |
| Kraj działania |  Polska |
| Data i miejsce urodzenia | 25 grudnia 1871 Latowicz |
| Data i miejsce śmierci | 26 maja 1942 Hartheim |
| zwierzchnik Starokatolickiego Kościoła Mariawitów | |
| Okres sprawowania | 1906–1935 |
| zwierzchnik Kościoła Katolickiego Mariawitów (denominacja felicjanowska) | |
| Okres sprawowania | 1935–1940 |
| Wyznanie | mariawickie |
| Kościół | Kościół Katolicki Mariawitów |
| Inkardynacja | Zgromadzenie Kapłanów Mariawitów |
| Śluby zakonne | 1900 |
| Prezbiterat | 24 kwietnia 1897 |
| Nominacja biskupia | 6 sierpnia 1903[2] |
| Sakra biskupia | 5 października 1909 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Sukcesja apostolska | |||||||||||||||||||||||
| Data konsekracji | 5 października 1909 | ||||||||||||||||||||||
| Miejscowość | Utrecht | ||||||||||||||||||||||
| Miejsce | katedra św. Gertrudy | ||||||||||||||||||||||
| Konsekrator | Gerard Gul | ||||||||||||||||||||||
| Współkonsekratorzy | Jakub van Thiel Mikołaj Spit Josef Demmel Arnold Mathew |
||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
Jan Maria Michał Kowalski, właściwie Jan Kowalski (ur. 25 grudnia 1871 w Latowiczu, zm. 26 maja 1942 w Hartheim) – polski duchowny, arcybiskup mariawicki, minister generalny Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, zwierzchnik Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania w latach 1903-1910, zwierzchnik Kościoła Katolickiego Mariawitów w latach 1910-1919, zwierzchnik Starokatolickiego Kościoła Mariawitów w latach 1919-1935, założyciel i zwierzchnik Kościoła Katolickiego Mariawitów (denominacja felicjanowska) w latach 1935-1940, święty Kościoła Katolickiego Mariawitów, teolog i reformator mariawityzmu, pisarz, publicysta, autor projektu katedry mariawickiej w Płocku.
Spis treści |
Jan Kowalski pochodził z rolniczej rodziny z Latowicza pod Mińskiem Mazowieckim. Był synem Jana Kowalskiego i Katarzyny z domu Sitek. W latach 1889-1897 był alumnem Seminarium Duchownego w Warszawie, a następnie studentem Akademii Duchownej w Sankt Petersburgu.
Święcenia kapłańskie otrzymał 24 kwietnia 1897 w Warszawie z rąk biskupa pomocniczego mohylewskiego, Franciszka Symona. Następnie pełnił posługę duchowną w parafiach katolickich w Łodzi, Warszawie, Niesułkowie i Starej Sobótce.
W 1900 będąc wikariuszem przy kościele kapucynów w Warszawie, za sprawą swojego kolegi z seminarium duchownego, księdza Jana Kaczyńskiego zetknął się z mariawityzmem i we wrześniu tego roku po poznaniu przełożonego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, księdza Kazimierza Przyjemskiego przystąpił, składając ślub życia zgodnie z I regułą św. Franciszka do nowicjatu tajnego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, w którym przyjął imię zakonne Maria Michał. Na początku 1903 roku został wybrany prowincjałem płockim Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów, a 6 sierpnia 1903 (gdy ruch mariawicki prowadził starania w Rzymie o legalizację swojego statutu jako organizacji katolickiej) został wybrany przez przebywających w Watykanie kapłanów mariawickich na ministra generalnego Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów i stanął na czele kongregacji Związku Mariawitów Nieustającej Adoracji Ubłagania jako jej zwierzchnik. W latach 1904-1906 prowadził starania w Stolicy Apostolskiej oraz w kuriach biskupich na terenie Królestwa Polskiego o uznanie nauki mariawickiej zawartej w prywatnych objawieniach Feliksy Kozłowskiej i legalizację Związku Mariawitów. W 1904 Kongregacja Świętego Oficjum zabroniła mu dalszej działalności i nakazała rozwiązanie stowarzyszenia, któremu przewodniczył.
W 1906 roku ksiądz Jan Kowalski nie godząc się z postanowieniami władz kościelnych wspólnie z innymi kapłanami mariawickimi wypowiedział posłuszeństwo swojemu biskupowi i 27 stycznia 1906 został suspendowany przez arcybiskupa warszawskiego, Wincentego Popiela, a następnie dekretem Świętego Oficjum z 5 grudnia 1906 wraz z założycielką mariawityzmu Feliksą Marią Franciszką Kozłowską został ekskomunikowany imiennie przez papieża Piusa X na podstawie encykliki Tribus circiter z 5 kwietnia 1906, za szerzenie poglądów niezgodnych z nauką Kościoła katolickiego oraz z powodu nieposłuszeństwa eklezjalnego wobec decyzji Świętego Oficjum z 4 września 1904 o rozwiązaniu Związku Mariawitów.
W 1905, po zakazaniu przez władze kościelne działalności Związku Mariawitów, ksiądz Jan Maria Michał Kowalski został usunięty ze stanowiska proboszcza parafii katolickiej w Starej Sobótce i rozpoczął organizowanie parafii mariawickiej w Nowej Sobótce. Nie pozostał jednak długo na tej placówce i krótko przed suspendowaniem wyjechał do Płocka, aby zająć się sprawami dalszego losu Związku Mariawitów.
Po ogłoszeniu papieskiej encykliki potępiającej mariawityzm podjął kroki zmierzające do zarejestrowania mariawickich gmin kościelnych jako wyznania tolerowanego w Cesarstwie Rosyjskim oraz zabiegi mające na celu zorganizowanie mariawickiej hierarchii duchownej. 10 października 1907 na I Kapitule Generalnej Kapłanów Mariawitów został wybrany powtórnie ministrem generalnym Związku Mariawitów. W 1909 nawiązał współpracę z Unią Utrechcką Kościołów Starokatolickich i 5 października tegoż roku w Utrechcie został konsekrowany na biskupa starokatolickiego przez starokatolickiego arcybiskupa Utrechtu Gerarda Gula w asyście biskupów starokatolickich: Jakuba van Thiela z Haarlemu, Mikołaja Spita z Deventer, Józefa Demmela z Bonn i Arnolda Mathewa z Londynu. W 1910 przy współasyście dwóch holenderskich biskupów starokatolickich Jan Maria Michał Kowalski udzielił w Łowiczu sakry biskupiej księżom: Romanowi Próchniewskiemu i Leonowi Gołębiowskiemu co pozwoliło na zorganizowanie sieci diecezji mariawickich na ziemiach polskich, a także na legalizację mariawityzmu pod nazwą Kościół Katolicki Mariawitów jako prawnie działającego związku wyznaniowego w Cesarstwie Rosyjskim.
Po śmierci Feliksy Kozłowskiej, założycielki i duchowej opiekunki mariawityzmu, Jan Maria Michał Kowalski w 1921 ogłosił się arcybiskupem i przywódcą Starokatolickiego Kościoła Mariawitów. W latach 1921-1925 posługując się głównie tekstem Wulgaty dokonał przekładu Pisma Świętego na język polski. W 1922 zebrał i opublikował w książce Dzieło Wielkiego Miłosierdzia objawienia Feliksy Kozłowskiej.
W latach 1922-1935 przeprowadził zakrojoną na szeroką skalę radykalną reformę kościelną, która przejawiała się w ogłoszeniu, a z czasem we wprowadzeniu w Kościele Mariawitów: komunii świętej pod postaciami chleba i wina dla wiernych, komunii świętej dla dzieci zaraz po chrzcie, zniesieniem celibatu księży, zniesieniem święcenia wody, olejów, pokarmów i przedmiotów, zniesieniem obowiązku spowiedzi usznej, zniesieniem postów, zniesieniem tytułów duchownych przez zastąpienie ich zakonnymi zwrotami brat i siostra, zmianami w modlitwach, liturgii, uproszczeniem mszy świętej i dopuszczeniem do odprawiania jej poza kościołami i miejscami poświęconymi; wreszcie najbardziej postępowych i budzących największe kontrowersje reform czyli: kult Mateczki Feliksy Kozłowskiej, reinterpretacja dogmatu o Trójcy Świętej, kapłaństwo kobiet, kapłaństwo ludowe, wieczyste śluby mistyczne kapłanów i sióstr zakonnych, uznanie ważności ślubów cywilnych na równi ze ślubami kościelnymi oraz nauka o niepokalanym poczęciu dzieci urodzonych w związkach małżeńskich księży mariawickich z kapłankami mariawickimi.
W 1924 arcybiskup Jan Kowalski ogłosił przeniesienie Stolicy Apostolskiej z Rzymu do Płocka przez co w oczach współwyznawców został uznany za papieża słowiańskiego, w 1922 ożenił się także z przełożoną Zgromadzenia Sióstr Mariawitek, Antoniną Marią Izabelą Wiłucką[3] i konsekrował ją w Płocku 28 marca 1929 na arcykapłankę Starokatolickiego Kościoła Mariawitów zapoczątkowując w tym kościele biskupstwo kobiet. W tym samym dniu udzielił święceń duchownych jedenastu zakonnicom, które były pierwszymi kapłankami mariawickimi[4]: Marii Celestynie Kraszewskiej, Marii Dilekcie Rasztawickiej (późniejszej przełożonej Zgromadzenia Sióstr Mariawitek), Marii Honoracie Klichowskiej, Marii Rafaeli Komorowskiej, Marii Herubinie Marynowskiej, Marii Nadziei Sasin (Sosin), Marii Helenie Kubickiej, Marii Efemii Nykównie, Marii Dezyderii Spodar, Marii Emmie Piotrowskiej i Marii Miłości Wnukowskiej (Wnukowej).
Radykalizm reform, głoszenie donatyzmu oraz modernistyczne postępowanie arcybiskupa spowodowało reakcję Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich, która w 1924 wykluczyła mariawitów ze swojego grona.
W 1926 arcybiskup Jan Maria Michał Kowalski udał się wraz z delegacją mariawicką na Bałkany i Bliski Wschód. Podczas kilkumiesięcznej podróży spotkał się z przedstawicielami Kościołów wschodnich: Serbii, Bułgarii, Grecji, Turcji, Palestyny i Egiptu. W latach 1928-1930 podejmował dialog z biskupami Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, Polskim Narodowym Kościołem Katolickim i Polskim Autokefalicznym Kościołem Prawosławnym. Zabiegi te nie przyniosły jednak żadnych owocnych rezultatów w kwestii unii kościelnej z którymś z wyznań, gdyż mariawicki hierarcha nie zgadzał się na żadne ustępstwa w kwestii ustroju i doktryny Starokatolickiego Kościoła Mariawitów.
W 1928 Jan Maria Michał Kowalski wywołał skandal obyczajowy w Płocku, gdy został oskarżony o demoralizację klasztoru Zgromadzenia Sióstr Mariawitek. Postawiono mu zarzuty, że dopuszczał się czynów lubieżnych z trzema wychowankami i trzema zakonnicami. W 1931 decyzją sądu apelacyjnego arcybiskup Kowalski został skazany na trzy lata więzienia. W 1935 na skutek tych wydarzeń oraz coraz większego sprzeciwu kleru mariawickiego co do zbyt postępowych reform kościelnych oraz jednoosobowego, autorytarnego przewodzenia wspólnocie, 29 stycznia 1935 arcybiskup Kowalski został usunięty przez Kapitułę Generalną Zgromadzenia Kapłanów Mariawitów z zajmowanego stanowiska Zwierzchnika Kościoła i wraz z grupą zwolenników tzw. kowalszczaków, w marcu tego roku zmuszony do zamieszkania w majątku ziemskim Felicjanów koło Płocka.
Tam w 1935 zorganizował siedzibę Kościoła Katolickiego Mariawitów, który wyodrębnił się ze Starokatolickiego Kościoła Mariawitów. W wyniku rozłamu, do nowej denominacji mariawickiej przyłączyło się ok. 20% dotychczasowych wiernych Kościoła, w tym trzech księży i osiemdziesiąt zakonnic z przełożoną Zgromadzenia Sióstr Mariawitek na czele. Rezydując w Felicjanowie arcybiskup Kowalski nie zaprzestał reform kościelnych, zorganizował nową hierarchię duchowną dla swoich sympatyków oraz upowszechnił w parafiach Kościoła Mariawitów denominacji felicjanowskiej kapłaństwo ludowe.
W 1936 arcybiskup Kowalski został na półtora roku osadzony w więzieniu w Rawiczu celem wykonania wyroku z 1931. Na czas odbywania kary w latach 1936-1938 administratorem Kościoła Katolickiego Mariawitów została żona arcybiskupa, arcykapłanka Antonina Maria Izabela Wiłucka.
Po wybuchu II wojny światowej w 1939 arcybiskup Kowalski wystosował list do Adolfa Hitlera, w którym między innymi sprzeciwiał się aneksji Gdańska oraz proponował kanclerzowi Niemiec konwersję na mariawityzm. Spowodowało to zainteresowanie się okupanta niemieckiego tą niewielką wspólnotą religijną i zakwalifikowania jej jako niebezpiecznej dla planów politycznych III Rzeszy na ziemiach polskich. 25 stycznia 1940 arcybiskup Jan Maria Michał Kowalski został aresztowany przez Gestapo i uwięziony w Płocku, a następnie w Dachau. Jako więzień obozu koncentracyjnego o numerze 24542 przebywał wśród księży katolickich. Wśród nich był biskup Michał Kozal, który w trudnych warunkach obozowych starał się nakłonić arcybiskupa Kowalskiego do powrotu do jedności z Kościołem rzymskokatolickim.
18 maja 1942 wiekowy i schorowany arcybiskup Jan Maria Michał Kowalski został wywieziony z obozu koncentracyjnego KL Dachau i osadzony w obozie zagłady na zamku Hartheim pod Linzem. Zginął tam w komorze gazowej w nocy 26 maja 1942. Jego ciało Niemcy skremowali. Następstwo po nim w przewodzeniu Kościołem Katolickim Mariawitów przejęła arcykapłanka Antonina Maria Izabela Wiłucka.
Symboliczny grób arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego w postaci tablicy pamiątkowej znajduje się w mariawickiej Świątyni Miłosierdzia i Miłości w Płocku.
Po śmierci Jan Maria Michał Kowalski został uznany przez wspólnotę mariawitów felicjanowskich za świętego męczennika. Jeszcze za życia był nazywany duchowym synem Mateczki, słowiańskim papieżem i przepowiedzianym w Apokalipsie Świętego Jana, Archaniołem Michałem.
W niektórych kaplicach Kościoła Katolickiego Mariawitów z powodu wielkiego szacunku do osoby arcybiskupa znajdują się jego portrety. W roku liturgicznym, kilkakrotnie Kościół wspomina osobę arcybiskupa Michała: 29 stycznia - wypędzenie arcybiskupa Michała z Płocka, 26 maja - męczeństwo św. Michała, 29 września - św. Michała Archanioła, 25 grudnia - narodzenie św. Michała. Ku jego czci wierni Kościoła Katolickiego Mariawitów odmawiają litanię do św. Michała Archanioła, modlitwę do św. Michała po każdej litanii o Mateczce, śpiewają pieśni oraz odprawiają specjalną Mszę Świętą.
Jego imię nosi założona przez kolonistów mariawickich na początku XX wieku wieś Michałowo. Patronem tamtejszej parafii Kościoła Katolickiego Mariawitów jest św. Michał Archanioł, co również - zgodnie z nauką mariawitów felicjanowskich - upamiętnia arcybiskupa Jana Marię Michała Kowalskiego.
Jan Kowalski był płodnym pisarzem, publicystą i tłumaczem. W okresie sprawowania funkcji biskupa mariawickiego wydał około 40 listów pasterskich. Przetłumaczył na język polski m.in.: Stary i Nowy Testament oraz Boską Komedię.
Po śmierci Feliksy Kozłowskiej zebrał i wydał jej objawienia w Dziele Wielkiego Miłosierdzia. Napisał kilka poematów oraz prac z dziedziny teologii. Pod jego redakcją ukazało się kilkanaście mariawickich broszur informacyjnych, ksiąg liturgicznych, katechizmów, książeczek do nabożeństwa, a także artykułów polemicznych.
| Poprzednik - |
Zwierzchnik Kościoła Starokatolickiego Mariawitów 1906-1935 |
Następca Klemens Maria Filip Feldman |
| Poprzednik - |
Przewodniczący Rady Przełożonych Kościoła Katolickiego Mariawitów 1935-1940 |
Następca Antonina Maria Izabela Wiłucka-Kowalska |
