| Ten artykuł wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2012-05 |
Maria Waleria Matylda Amalia Habsburg-Lotaryńska, Marie Valerie von Österreich (ur. 22 kwietnia 1868 w Budzie, Węgry, zm. 6 września 1924 w Wallsee, Austria) – arcyksiężniczka austriacka, córka cesarza Franciszka Józefa I i cesarzowej Elżbiety. Była ostatnim dzieckiem pary cesarskiej.
Maria Waleria wychowywana była, w przeciwieństwie do rodzeństwa, przez swoja matkę. Elżbieta zabierała ją we wszystkie swoje podróże. Jako jedyna mogła dzięki wstawiennictwu matki wybrać sobie sama małżonka. O to właśnie największe pretensje miał ożeniony na siłę Rudolf - następca tronu. Cesarzowa miała wręcz obsesję na punkcie córki, za co była wyśmiewana przez otoczenie. Mimo to jednak pomagała córce zbliżyć się do jej przyszłego męża. Maria Waleria nazywana była "Jedynaczką".
Maria Waleria był swoistym "prezentem dla narodu węgierskiego" - cesarzowa Elżbieta, która znacznie bardziej ceniła Węgrów niż poddanych z austriackiej części państwa, po koronacji na królową Węgier w 1867 chciała urodzić jeszcze jedno dziecko, które miałoby być związane z Węgrami. Wbrew obawom Austriaków nie urodził się chłopiec (istniały obawy, że mógłby on być potencjalnym monarchą węgierskim, niezależnym od Wiednia).
Maria Waleria urodziła się na Węgrzech i tam się głównie wychowywała (na zamku budzińskim oraz w Gödöllő), a matka porozumiewała się z córką głównie po węgiersku (arcyksiężniczka nie podzielała jednak entuzjazmu matki dla Węgrów). Maria Waleria miała prawie całkowicie odmienne poglądy od matki, zdradzała sympatie dla nacjonalizmu. Uważała się przede wszystkim za Niemkę, potem za Austriaczkę, a dopiero na końcu za Habsburżankę[potrzebne źródło]. Nienawidziła Słowian i Węgrów[potrzebne źródło]. Była także żarliwą katoliczką. Bardzo kochała swojego ojca, do którego była bardzo podobna, przede wszystkich z charakteru. Prosiła Franciszka Józefa, aby rozmawiał z nią po niemiecku w tajemnicy przed matką.
Wybrankiem Marii Walerii został Franciszek Salwator Toskański, którego młoda arcyksiężniczka poznała w czasie balu. 16 czerwca 1890 roku w Bad Ischl odbył się ich ślub. Para miała 10 dzieci:
Po kilku latach udanego małżeństwa Franciszek zaczął zdradzać Marię m.in. z młodszą o 25 lat Stefanią Richter (późniejszą księżną von Hohenlohe-Waldenburg-Schillingsfürst), z którą miał nieślubnego syna. Maria zmarła w wyniku chłoniaka złośliwego w 1924 roku i pochowana została w Sindenburgu.