Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Marian Steifer | |
 |
|
 pułkownik |
|
| Data i miejsce urodzenia | 1889 Wieś Wołoska |
| Data i miejsce śmierci | 1945 Budapeszt |
| Przebieg służby | |
| Lata służby | od 1914 |
| Stanowiska | przedstawiciel Wojska Polskiego na Węgrzech |
| Główne wojny i bitwy | I wojna światowa, wojna polsko-ukraińska, II wojna światowa, kampania wrześniowa |
| Odznaczenia | |
|
|
Marian Jan Steifer (ur. 15 lipca 1889 we Wsi Wołoskiej k. Bolechowa, zm. prawdopodobnie w 1945 w Budapeszcie) - dr praw, polski działacz społeczny i sportowy, pułkownik dyplomowany saperów Wojska Polskiego, przedstawiciel WP Internowanego w Królestwie Węgier podczas II wojny światowej.
Spis treści |
Steifer przyszedł na świat 9 sierpnia 1889 roku we Wsi Wołoskiej k. Bolechowa (pow. Dolina) w Galicji wschodniej, jako syn Tomasza Steifera, administratora majątku rodziny Stirbeyów, oraz Bronisławy z Makanów. Pierwsze 8 lat spędził w Krynicy, aby następnie w 1897 przeprowadzić się do Lwowa. Tam Steifer uczęszczał do III Gimnazjum im. Franciszka Józefa, a także działał w organizacjach sportowych, m.in. w klubach piłkarskich Lechia i Pogoń. Przez wiele lat grał na pozycji bramkarza. W latach 1904-07 działał w tajnej młodzieżówce niepodległościowej. Po zdaniu matury w 1908 roku rozpoczął studia na Wydziale Geodezji Szkoły Politechnicznej we Lwowie, aby dwa lata później przenieść się na Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Działał w galicyjskich organizacjach paramilitarnych: Drużynach Sokolich i Związku Strzeleckim.
Wybuch pierwszej wojny światowej wiązał się dla Steifera z mobilizacją do armii austro-węgierskiej 31 lipca 1914 r. Początkowo został przyłączony do 1 Pułku Artylerii Fortecznej w Wiedniu, zaś od 5 września służył w 11 Batalionie Saperów w Kiralyhaza na Węgrzech. 17 września rozpoczął naukę w Szkole Oficerów Rezerwowych w Krems nad Dunajem. Trzy miesiące po jej ukończeniu, w lipcu 1915 Steifer przeniesiony został na front włoski, gdzie dowodził plutonem saperów. 1 stycznia 1916 został doceniony awansowaniem na podporucznika. W lutym 1916 roku wyniósł z pola walki rannego Károly Barthę, późniejszego ministra wojny Honvedów. Znajomość to bardzo pomogła płk. Steiferowi w działalności konspiracyjnej prowadzonej na Węgrzech w czasie drugiej wojny światowej. 1 lutego 1918 awansowany na porucznika. Za swoje zasługi w walkach podczas I wojny światowej, Steifer otrzymał wiele bojowych odznaczeń austro-węgierskich, a także Krzyż Żelazny II kl.
1 listopada 1918 we Lwowie, gdzie Steifer przebywał na urlopie, wybuchły walki z Ukraińcami o miasto. 22 listopada wstąpił do Wojska Polskiego, jako dowódca kompanii saperów w 1 Pułku Strzelców Wielopolskich. Równolegle do służby dalej studiował na Uniwersytecie Lwowskim. 24 marca 1919 roku obronił przygotowany pod kierunkiem Piotra Stebelskiego doktorat, którego lwia część powstała w okopach. W kwietniu dokonał wraz z rtm. Pawłem Żółtowskim brawurowej akcji, która pozwoliła odeprzeć Ukraińców atakujących miasto od strony Pasiek Zubrzyckich. Za swoją odwagę odznaczony został Odznaką Honorową "Orlęta".
2 stycznia 1920 został słuchaczem II wojennego kursu Szkoły Sztabu Generalnego, który został jednak przerwany, gdy Steifera przydzielono do Oddziału IV Sztabu Generalnego Naczelnego Wodza na Ukrainie. Wkrótce został awansowany i przeniesiony do Oddziału IV Sztabu Generalnego w Warszawie. Od początku 1921 roku kontynuował studia w W.S.Woj. Po jej ukończeniu (8 września t.r.) i uzyskaniu tytułu naukowego oficera Sztabu Generalnego otrzymał przydział na stanowisko szefa sztabu 17 Dywizji Piechoty w Gnieźnie. Rok później doceniony ponownie awansem na majora.
Na początku 1924 został przydzielony do II Oddziału Sztabu Generalnego w funkcji Szefa Ekspozytury nr 3. Działalność tego wydziału dotyczyła Prus Wschodnich, Gdańska, Pomorza Zachodniego i rejonów przygranicznych.
W 1925 rozpoczął swoją działalność w Poznańskim Klubie Szachistów. Brał udział w wielu rozgrywkach, m.in. o puchar Polskiego Związku Szachowego (1927) w Łodzi i w drużynowych mistrzostwach Polski w Królewskiej Hucie. Dwukrotnie zdobył tytuł mistrza Poznania. W tym czasie współredagował również kilka kącików szachowych w prasie miejscowej.
W 1927 roku Steifer przestał pełnić funkcję szefa Ekspozytury. 23 stycznia 1928 został awansowany na podpułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1928 i 3. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów. Wiosną 1929 został mianowany dowódcą 7 pułku saperów wielkopolskich, a jesienią tego roku, po przeformowaniu jednostki, dowódcą 7 batalionu saperów w Poznaniu. W październiku 1930 został I oficerem sztabu w Inspektoracie Armii w Warszawie. Rozpoczął wówczas również wykłady na Wyższej Szkole Wojennej.
W Warszawie nie przestał prowadzić działalności sportowej, wręcz przeciwnie. W 1932 był trzecim wiceprezesem Wojskowego Klubu Sportowego Legia oraz członkiem zarządu PZPN[1]. To on, wraz z Dawidem Przepiórką i Bronisławem Nakoniecznikow-Klukowskim wręczyć miał marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu dyplom honorowego członka Polskiego Związku Szachowego. Również w okresie międzywojennym rozegrał pojedynki m.in. z dwoma mistrzami świata: przegraną z Aleksandrem Alechinem i wygraną w symultanie w 1935 z J. R. Capablanką[2]. Redagował kącik szachowy w "Polsce Zbrojnej". Steifer działał w Radzie Naczelnej Polskiego Związku Szachowego, ale także i we władzach Polskiego Komitetu Olimpijskiego. W 1937 został awansowany na pułkownika. Od 1938 do wybuchu II wojny światowej pełnił służbę na stanowisku I zastępcy szefa Biura Przemysłu Wojennego w Ministerstwie Spraw Wojskowych.
4 września 1939 roku gen. Tadeusz Kasprzycki wydał Steiferowi rozkaz udania się do Zamościa w celu zorganizowania tymczasowego Biura Przemysłu Wojennego. Po przyjeździe na miejsce pułkownik zorientował się, że jego zadanie było niewykonalne i podjął decyzję o wyjechaniu do Lwowa. Tam oddał się pod komendę dowódcy obrony miasta gen. Władysława Langnera. W Sztabie Obrony Lwowa pełnił funkcję oficera do specjalnych poruczeń. Na ostatnim posiedzeniu sztabu obrony sprzeciwiał się kapitulacji na rzecz Armii Czerwonej, jednak nie złamał rozkazów i 22 września wraz z resztą oficerów złożył broń na pl. Bernardyńskim.
Wykorzystując nieuwagę strażników zbiegł z transportu kolejowego do obozu w Kozielsku i następnie powrócił do Lwowa. Już w październiku przekroczył granicę w Karpatach udając się na Węgry. Tam z uwagi na jego znajomość z ministrem Honwedów gen. Karolyi Barthą (Steifer uratował mu życie, gdy razem służyli w c.k. armii) został mianowany (28 maja 1940) Przedstawicielem Wojska Polskiego Internowanego w Królestwie Węgier. Ta decyzja władz węgierskich spotkała się z pozytywnym przyjęciem ze strony rządu emigracyjnego w Angers. Zadaniem Steifera była głównie obrona interesów żołnierzy internowanych, co przejawiało się w takich czynnościach, jak inspekcja obozów i pomoc materialna. Pozostał on jedynym oficjalnym przedstawicielem Polski na Węgrzech, gdy zlikwidowano ambasadę oraz konsulaty RP.
W maju 1941 roku Steifera oskarżono o nielegalne rozmowy z władzami węgierskimi, które miały mieć na celu nawiązanie kontaktów z Niemcami, rzekomo na temat powołania rządu polskiego przy Rzeszy. Podstawą tego oskarżenia był raport por. K. Morvaya, Polaka węgierskiego pochodzenia. Pułkownik oddał się do decyzji Sądu Obywatelskiego, zwołanego przez wikariusza apostolskiego mjr. kapelana ks.Piotra Wilka-Witosławskiego, we współpracy z przewodniczącym Komitetu Obywatelskiego ds. Opieki nad Uchodźcami, Bohdanem Stypińskim. Sąd ten uznał, że brak przesłanek do oskarżenia Steifera o chęć podjęcia współpracy z Niemcami, jednak podejmując prywatną rozmowę z ministrem Karolyi Barthą przekroczył swoje kompetencje i obowiązki. Premier Władysław Sikorski wezwał pułkownika do złożenia dymisji, ze zrobieniem czego ten drugi długo zwlekał do czasu, gdy strona węgierska zastąpiła go 24 marca 1942 powołanym na to stanowisko ppłk. Aleksandrem Królem.
Steifera osadzono początkowo w ciężkim obozie dla internowanych w Siklós, by następnie z powodu problemów zdrowotnych przenieść do obozu w letniskowej miejscowości Pesthidegkut. Tam znajdował się aż do 1945 roku. W chwili wejścia Armii Czerwonej na teren Węgier pułkownik ukrywał się w Budapeszcie, dopóki nie doniósł na niego jego były kierowca. W maju tego samego roku Steifer aresztowany został przez NKWD. Tu ślad po pułkowniku urwał się. Prawdopodobnie rozstrzelano go niedługo potem w okolicach Budapesztu. Istnieją hipotezy mówiące o tym, że mógł być wywieziony albo do więzienia w Warszawie, gdzie prawdopodobnie został skatowany, lub wręcz do jednego z łagrów na Syberii.
17 lipca 1918 w kościele św. Antoniego we Lwowie wziął ślub z Heleną Marią Jaworską (1893-1974), córką Jerzego i Heleny z Klimowiczów, absolwentką filologii klasycznej i germańskiej Uniwersytetu Lwowskiego. Mieli troje dzieci:
Na temat płk. Mariana Steifera powstało kilka artykułów, szczególnie w prasie szachowej. Poświęcono mu również jeden z odcinków programu biograficznego emitowanego na TVP3. W 2005 roku za sprawą historyka Tadeusza Wolszy, Steifer trafił do Polskiego Słownika Biograficznego.
|
|||||
