Mariusz Szczygieł

Mariusz Szczygieł
Mariusz Szczygieł, 2008
Data i miejsce urodzenia	5 września 1966 Złotoryja
Multimedia w Wikimedia Commons
Mariusz Szczygieł w Wikicytatach
Strona internetowa

Mariusz Szczygieł (ur. 5 września 1966 w Złotoryi) – polski dziennikarz, reportażysta, pisarz, laureat Europejskiej Nagrody Literackiej.

Życiorys

W 1985 ukończył liceum ekonomiczne im. Stefana Żeromskiego w Legnicy, w 2000 Wydział Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Mariusz Szczygieł, 2006

Mając lat 16 został współpracownikiem harcerskiego czasopisma "Na Przełaj". W 1985 napisał tam reportaż pt. Nie róbcie sensacji, o homoseksualnej prostytutce, uznany przez znawców ruchów emancypacyjnych w Polsce za pierwszy w PRL-owskiej oficjalnej prasie reportaż o życiu homoseksualistów. Zainicjował w 1986 cykl redakcyjny na temat życia młodych gejów i lesbijek w Polsce. Miały one tytuł "Rozgrzeszanie".

Dużą falę krytyki wywołał reportaż Onanizm polski, który w 1993 wydrukowała "Gazeta Wyborcza", w świątecznym numerze, między esejem Czesława Miłosza a wywiadem z Vaclavem Havlem. Spowodował on długą dyskusję na stronach "Gazety", a wielu czytelników zwracało numer do redakcji (reporter opisał to w swojej książce Niedziela, która zdarzyła się w środę, w rozdziale Listy do onanisty).

Szczygieł stał się jednym z najbardziej znanych i cenionych polskich dziennikarzy. Wspólnie z Wojciechem Tochmanem i Jackiem Hugo-Baderem jest wymieniany w antologiach zagranicznych poświęconych współczesnej polskiej sztuce reportażu. Jest uważany za ucznia Hanny Krall (wspomina o tym Krall w książce Jacka Antczaka Reporterka).

Od 2001, kiedy skończył współpracę z TV Polsat, jego głównym tematem jest historia i kultura Republiki Czeskiej. Jego książka Gottland, określana we Francji zbiorem esejów, w Niemczech – zbiorem opowiadań, w Polsce – zbiorem reportaży literackich, została w Czechach bestsellerem (2007). Jej bohaterowie to m.in. rodzina Batów, siostrzenica Franza Kafki, piosenkarki: Helena Vondrackova i Marta Kubisova, megagwiazdor Karel Gott, pisarze: Jan Prochazka i Eduard Kirchberger vel. Karel Fabian, rzeźbiarz Otakar Szvec, chirurg plastyczny Jaroslava Moserova, 18-letni samobójca Zdenek Adamec. "Wiener Zeitung" określił Gottland jako "wielką literaturę pod płaszczem reportażu", recenzent "Le Figaro" napisał: "To nie jest książka, to klejnot". Uniwersytet w Lille uhonorował ją w kwietniu 2009 nagrodą Prix Amphi. Przyznają ją wykładowcy i studenci za najlepszą, ich zdaniem, książkę przetłumaczoną na francuski. (Pierwszą edycję wygrała Hańba Johna Maxwella Coetzee).

Przebieg kariery

• 1986-1990 – reporter tygodnika "Na Przełaj";
• 1990-1996 – reporter "Gazety Wyborczej";
• 1995-2001 – współautor (z Witoldem Orzechowskim) i prowadzący talk-show Na każdy temat w TV Polsat;
• 1997-1998 – wykładowca (reportaż) w Europejskim Studium Dziennikarstwa (Ecole Superieure de Journalisme de Lille/Uniwersytet Warszawski);
• 2000-2003 i 2006-2008 – wykładowca reportażu w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego;
• od 2002 – dziennikarz i reporter "Gazety Wyborczej".
• od sierpnia 2004 – zastępca szefa dodatku "Duży Format" i zastępca kierownika działu reportażu "Gazety Wyborczej".
• od 2010 - założyciel i członek zarządu Fundacji Instytut Reportażu oraz w jej ramach Polskiej Szkoły Reportażu i księgarni z literaturą faktu Wrzenie świata.

Książki

• Niedziela, która zdarzyła się w środę, Warszawa 1996 (wznowienie Wołowiec 2011);
• Na każdy temat – talk show do czytania (z Witoldem Orzechowskim), Warszawa 1997;
• Gottland, Wołowiec 2006; wydanie II – Wołowiec 2010;
• Gottland, Praga 2007;
• Gottland, Berlin 2008;
• Gottland, Arles 2008;
• Gottland, Budapeszt 2009;
• Gottland, Rzym 2009;
• Gottlend, Moskwa 2009;
• Gottlend, Kijów 2010;
• 20. 20 lat nowej Polski w reportażach według Mariusza Szczygła, Wołowiec 2009;
• Kaprysik. Damskie historie, Warszawa 2010;
• Zrób sobie raj, Wołowiec 2010;
• Udělej si ráj, Praga 2011;
• Reality (Kaprysik), Rzym 2011;
• Зроби собі рай (Zrobi sobi raj), Kijów 2011;
• Libůstka. Dámské příběhy (Kaprysik), Praga 2011;
• Gottland, Madryt 2011
• Láska nebeská, Warszawa 2012

Poza tym reportaże drukowane w antologiach:

• Kraj Raj, Warszawa 1993;
• Wysokie Obcasy. Twarze, Warszawa 2003;
• Ouvertyr till livet, Sztokholm 2003;
• La vie est un reportage. Anthologie du reportage litteraire polonais, Montricher 2005;
• Von Minsk nach Manhattan. Polnische reportagen, Wiedeń 2006;
• Zaraz wracam, Wrocław 2008;
• Projekt mężczyzna, Wrocław 2009.

Publikacje

W pismach: CKM, Fluid, Gazeta Wyborcza, Konfrontacje, Na przełaj, Polityka, Radar, Viva!, Press, Kultura (Paryż), Culture Europe (Paryż); Uncaptive Minds (Waszyngton), Die Presse (Wiedeń), Mlada Fronta DNES (Praga),

Nagrody

• Nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1993) za wybitne osiągnięcia dziennikarskie;
• Nagroda Kryształowego Zwierciadła miesięcznika Zwierciadło (1996) za „odwagę zadawania pytań”;
• Nagroda TV Polsat (1997) za najlepszy talk show;
• Nagroda Prymasa Polski i Fundacji Promocja Zdrowia (2000) za propagowanie zdrowego stylu życia;
• Nagroda "Melchior 2004 – Inspiracja Roku" w Ogólnopolskim Konkursie Reportażystów im. Melchiora Wańkowicza (za dorobek reporterski na tematy czeskie i czechosłowackie);
• Finalista nagrody literackiej Nike 2007 za książkę Gottland; Nike Czytelników 2007;
• Finalista nagrody literackiej Angelus 2007 za książkę Gottland;
• Nagroda im. Beaty Pawlak (2007) za książkę Gottland (za najlepsze dzieło dziennikarskie o obcych kulturach);
• Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Stycznia 2007 za książkę Gottland;
• Wyróżnienie Specjalne Krajowego Klubu Reportażu (2007) za książkę Gottland ("jeden z najlepszych reporterskich tomów wydanych w Polsce w okresie ostatnich kilkunastu lat");
• Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Roku 2007 za "Gottland";
• Prix Amphi 2008 – nagroda literacka za książkę "Gottland", Lille, (Francja);
• Gratias Agit 2009 – nagroda Ministra Spraw Zagranicznych Republiki Czeskiej;
• Europejska Nagroda Literacka 2009 (European Book Prize) za książkę "Gottland"
• Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Grudnia 2010 za książkę Zrób sobie raj.
• Nagroda Fundacji Polcul za działalność na rzecz lepszego wzajemnego poznania i zbliżenia polsko-czeskiego (maj 2011);
• Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej – Książka Roku 2010 za Zrób sobie raj;
• Nominacja nagrody literackiej Nike 2011 za książkę Zrób sobie raj;
• Złota Zakładka - Nagroda Blogerów Książkowych 2011 za najlepszą książkę non-fiction roku dla książki Zrób sobie raj.

Bibliografia

Mariusz Szczygieł: Gottland, Wydawnictwo Czarne, Warszawa 2006, ISBN 83-89755-62-9

Linki zewnętrzne

• Strona domowa autora