Marka polska

Pół marki polskiej z 1916

10 Marek polskich z 1916

100 Marek polskich (emisja z 15 lutego 1919)

1 marka polska (emisja z 17 maja z 1919)

Banknot 1000 mkp Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej z 1919

Marka polska była jednostką monetarną wprowadzoną przez władze niemieckie na okupowanych terenach Królestwa Kongresowego. Jednostka ta obowiązywała w Generalnym Gubernatorstwie Warszawskim oraz w późniejszej niepodległej Polsce. Marka polska została wprowadzona rozporządzeniem generał-gubernatora warszawskiego z dnia 9 grudnia 1916 roku. W wyniku reformy pieniężnej z 29 kwietnia 1924 roku marka polska została zastąpiona przez polskiego złotego.

W Generalnym Gubernatorstwie Warszawskim marka polska była emitowane przez Polską Krajową Kasę Pożyczkową i od 26 kwietnia 1917 r. stanowiła jedyny prawny środek płatniczy na tym obszarze.

1 mkp = 100 fenigów.

Monety i banknoty

Żelazne monety:

• 1 fenig (1918)
• 5 fenigów (1917-1918)
• 10 fenigów (1917-1918)
• 20 fenigów (1917-1918)

Banknoty datowane 9 grudnia 1916:

• 1/2 mkp
• 1 mkp
• 2 mkp
• 5 mkp
• 10 mkp
• 20 mkp
• 50 mkp
• 100 mkp
• 1000 mkp

Na markach polskich znajdował się Orzeł Biały. Było to jego pierwsze oficjalne urzędowe zastosowanie od upadku powstania listopadowego.

Po odzyskaniu niepodległości, PKKP wydała dalsze banknoty w walucie markowej:

• 500 mkp – 15 stycznia 1919
• 100 mkp – 15 lutego 1919
• 1 mkp – 17 maja 1919
• 5 mkp – 17 maja 1919
• 20 mkp – 17 maja 1919
• 1000 mkp – 17 maja 1919
• 1 mkp – 23 sierpnia 1919
• 5 mkp – 23 sierpnia 1919
• 10 mkp – 23 sierpnia 1919
• 20 mkp – 23 sierpnia 1919
• 100 mkp – 23 sierpnia 1919
• 500 mkp – 23 sierpnia 1919
• 1000 mkp – 23 sierpnia 1919
• 1/2 mkp – 7 lutego 1920
• 5000 mkp – 7 lutego 1920
• 10000 mkp – 11 marca 1922
• 50000 mkp – 10 października 1922
• 250000 mkp – 25 kwietnia 1923
• 100000 mkp – 30 sierpnia 1923
• 500000 mkp – 30 sierpnia 1923
• 1000000 mkp – 30 sierpnia 1923
• 5000000 mkp – 20 listopada 1923
• 10000000 mkp – 20 listopada 1923

W niepodległej Polsce

Marka polska stała się prawnym środkiem płatniczym na terenie całej Polski dopiero ustawą z dnia 15 stycznia 1920 r.
PKKP wydała też tzw. przekazy o nominałach 50.000.000 i 100.000.000 mkp, datowane na 20 listopada 1923 r.

50 marek polskich (kobieta ze zbożem)

100 marek polskiech z podobizną Piłsudskiego z 1922

Planowano także emisję monet: w r. 1922 wybito pierwszą monetę próbną wg projektu Wasiewicza o wartości 100 marek, z orłem państwowym na awersie i z głową marsz. Piłsudskiego na rewersie, w r. 1923 próbną monetę 50-markową wg projektu Konstantego Laszczki, z orłem państwowym na awersie i z popiersiem dziewczyny zwróconej w lewo, ze snopkiem zboża na prawym ramieniu. W związku z wymianą pieniędzy projekty nie zostały zrealizowane.

W 1924 r. marki polskie zostały wymienione na złotówki po kursie 1 złoty = 1.800.000 mkp.

Banknoty PKKP w walucie markowej, już po reformie walutowej, zostały użyte do produkcji tzw. biletów zdawkowych. Banknoty markowe o nominałach 500.000 mkp oraz 10.000.000 mkp były przecinane na pół, a następnie na owych połówkach nadrukowywano nową wartość (odpowiednio 1 grosz i 5 groszy). Na markach polskich widnieje następująca klauzula prawna: "Kto podrabia lub fałszuje bilety Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej, albo puszcza w obieg lub usiłuje puścić w obieg podrobione lub fałszowane bilety podlega karze ciężkiego więzienia." Mają także niezbyt widoczne, małe znaki wodne (siatkę przez całą powierzchnię banknotu).

Zobacz też

• Marka poznańska
• banknoty polskie

Bibliografia

• Tadeusz Kałkowski: Tysiąc lat monety polskiej. Kraków: 1981. 
• Henryk Cywiński: Dziesięć wieków pieniądza polskiego. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1987, s. 177-205. ISBN 83-205-3413-5.