Marszałkowie ZSRR

Lista marszałków Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich

Stopnie marszałków w Związku Radzieckim

W ZSRR istniała dość złożona hierarchia wyższych stopni wojskowych, które nazywano stopniami marszałkowskimi.

W 1935 r. wprowadzano stopień marszałka Związku Radzieckiego (w marynarce wojennej odpowiadał mu wpierw stopień admirała floty a potem admirała floty Związku Radzieckiego), który odpowiadał stopniom marszałka w innych armiach.

W 1943 r. utworzono w niektórych rodzajach wojsk stopnie marszałka rodzaju wojsk i głównego marszałka rodzaju wojsk:

• w lotnictwie wpierw (4 lutego) utworzono stopień marszałka lotnictwa, a potem (27 października) utworzono wyższy stopień głównego marszałka lotnictwa;
• w wojskach pancernych wpierw (4 lutego) utworzono stopień marszałka wojsk pancernych, a potem (27 października) utworzono wyższy stopień głównego marszałka wojsk pancernych;
• w artylerii wpierw (4 lutego) utworzono stopień marszałka artylerii, a potem (27 października) utworzono wyższy stopień głównego marszałka artylerii;
• w wojskach inżynieryjnych równocześnie (27 października) utworzono stopień marszałka wojsk inżynieryjnych i wyższy stopień głównego marszałka wojsk inżynieryjnych;
• w wojskach łączności równocześnie (27 października) utworzono stopień marszałka wojsk łączności i wyższy stopień głównego marszałka wojsk łączności.

Stopnie marszałka rodzaju wojsk i głównego marszałka rodzaju wojsk traktowano jako formalnie równorzędne ze stopniem generała armii (choć mające nieco większy prestiż, którego ceną było jednak to, że zamykały one drogę do awansu na stopień marszałka Związku Radzieckiego, ponieważ marszałek rodzaju wojsk mógł być awansowany tylko do stopnia głównego marszałka rodzaju wojsk, a ten marszałek nie mógł być już awansowany do stopnia marszałka Związku Radzieckiego).

Poza lotnictwem nie było jednoznacznie określone, kiedy oficer noszący stopień generała pułkownika otrzyma stopień generała armii, a kiedy marszałka rodzaju wojsk — każdy awans rozpatrywano indywidualnie.

W przypadku lotnictwa nie nadawano nigdy stopnia generała armii, tylko stopień marszałka rodzaju wojsk.

Nigdy nie zostały nadane stopnie głównego marszałka wojsk inżynieryjnych i głównego marszałka wojsk łączności.

W 1984 r. stopnie marszałków (i głównych marszałków) rodzaju wojsk poza lotnictwem i artylerią zostały zastąpione przez stopień generała armii; od tej daty także nie nadano już nikomu stopnia głównego marszałka rodzaju wojsk. Już po upadku ZSRR w 1993 r. stopnie te zostały także zastąpione stopniem generała armii.

Marszałkowie Związku Radzieckiego

Marszałek Związku Radzieckiego
(wzór z 1943 r.)

• Kliment Jefriemowicz Woroszyłow (4 lutego 1881–2 grudnia 1969), mianowany 20 listopada 1935
• Michaił Nikołajewicz Tuchaczewski (16 lutego 1893–12 czerwca 1937), mianowany 20 listopada 1935, pozbawiony stopnia 11 czerwca 1937, pośmiertnie przywrócony 31 stycznia 1957
• Siemion Michajłowicz Budionny (25 października 1883–23 lutego 1973), mianowany 20 listopada 1935
• Aleksandr Iljicz Jegorow (25 kwietnia 1883–26 października 1939), mianowany 20 listopada 1935
• Wasilij Konstantinowicz Blücher (1 grudnia 1890–9 listopada 1938), mianowany 20 listopada 1935
• Siemion Konstantinowicz Timoszenko (18 lutego 1895–31 marca 1970), mianowany 7 maja 1940
• Grigorij Iwanowicz Kulik (9 listopada 1890–29 sierpnia 1950), mianowany 7 maja 1940, pozbawiony stopnia 19 lutego 1942, pośmiertnie przywrócony 28 września 1957
• Boris Michajłowicz Szaposznikow (2 października 1882–26 marca 1945), mianowany 7 maja 1940
• Gieorgij Konstantinowicz Żukow (1 grudnia 1896–18 czerwca 1974), mianowany 18 stycznia 1943
• Aleksander Michajłowicz Wasilewski (30 września 1895–5 grudnia 1977), mianowany 16 lutego 1943
• Josif Wissarionowicz Stalin (21 grudnia 1879–5 marca 1953), mianowany 6 marca 1943 (mianowany generalissimusem ZSRR 27 czerwca 1945)
• Iwan Stiepanowicz Koniew (28 grudnia 1897–21 maja 1973), mianowany 20 lutego 1944
• Leonid Aleksandrowicz Goworow (22 lutego 1897–19 marca 1955), mianowany 18 czerwca 1944
• Konstantin Konstantinowicz Rokossowski (21 grudnia 1896–3 sierpnia 1968), mianowany 29 czerwca 1944 (również marszałek Polski od 5 listopada 1949)
• Rodion Jakowlewicz Malinowski (23 listopada 1898–31 marca 1967), mianowany 10 września 1944
• Fiodor Iwanowicz Tołbuchin (16 czerwca 1894–17 października 1949), mianowany 12 września 1944
• Kirył Afanasjewicz Mierieckow (7 czerwca 1897–30 grudnia 1968), mianowany 26 października 1944
• Ławrientij Pawłowicz Beria (29 marca 1899–23 grudnia 1953), mianowany 9 lipca 1945, pozbawiony stopnia 26 czerwca 1953
• Wasilij Daniłowicz Sokołowski (21 lipca 1897–10 maja 1968), mianowany 3 lipca 1946
• Nikołaj Aleksandrowicz Bułganin (11 czerwca 1895–24 lutego 1975), mianowany 3 listopada 1947, pozbawiony stopnia 26 listopada 1958
• Iwan Christoforowicz Bagramian (2 grudnia 1897–21 września 1982), mianowany 11 marca 1955
• Siergiej Siemionowicz Biriuzow (21 sierpnia 1904–19 października 1964), mianowany 11 marca 1955
• Andriej Antonowicz Greczko (17 października 1903-24 kwietnia 1976), mianowany 11 marca 1955
• Andriej Iwanowicz Jeriomienko (14 października 1892–19 listopada 1970), mianowany 11 marca 1955
• Kirył Siemionowicz Moskalenko (11 maja 1902–17 czerwca 1985), mianowany 11 marca 1955
• Wasilij Iwanowicz Czujkow (12 lutego 1900–18 marca 1982), mianowany 11 marca 1955
• Matwiej Wasiljewicz Zacharow (17 sierpnia 1898–31 stycznia 1972), mianowany 8 maja 1959
• Filip Iwanowicz Golikow (30 lipca 1900–29 lipca 1980), mianowany 6 maja 1961
• Nikołaj Iwanowicz Kryłow (29 kwietnia 1903–9 lutego 1972), mianowany 28 maja 1962
• Iwan Ignatiewicz Jakubowski (7 stycznia 1912–30 listopada 1976), mianowany 12 kwietnia 1967
• Paweł Fiodorowicz Baticki (27 czerwca 1910–17 lutego 1984), mianowany 15 kwietnia 1968
• Piotr Kiriłłowicz Koszewoj (21 grudnia 1904–30 sierpnia 1976), mianowany 15 kwietnia 1968
• Leonid Iljicz Breżniew (19 grudnia 1906–10 listopada 1982), mianowany 7 maja 1976
• Dmitrij Fiodorowicz Ustinow (30 października 1908–20 grudnia 1984), mianowany 30 lipca 1976
• Wiktor Gieorgijewicz Kulikow (ur. 5 lipca 1921), mianowany 14 stycznia 1977
• Nikołaj Wasiljewicz Ogarkow (30 października 1917–23 stycznia 1994), mianowany 14 stycznia 1977
• Siergiej Leonidowicz Sokołow (ur. 1 lipca 1911), mianowany 17 lutego 1978
• Siergiej Fiodorowicz Achromiejew (5 maja 1923–24 sierpnia 1991), mianowany 25 marca 1983
• Siemion Konstantinowicz Kurkotkin (13 lutego 1917–16 września 1990), mianowany 25 marca 1983
• Wasilij Iwanowicz Pietrow (ur. 15 stycznia 1917), mianowany 25 marca 1983
• Dmitrij Timofiejewicz Jazow (ur. 8 listopada 1924), mianowany 28 kwietnia 1990

Główni marszałkowie rodzajów wojsk

Główni marszałkowie artylerii

• Nikołaj Nikołajewicz Woronow (5 maja 1899–28 lutego 1968), mianowany 21 lutego 1944
• Mitrofan Iwanowicz Niedielin (9 listopada 1902–24 października 1960), mianowany 8 maja 1959
• Siergiej Siergiejewicz Wariencow (10 sierpnia 1901–1 marca 1971), mianowany 6 maja 1961, pozbawiony stopnia 13 marca 1963
• Władimir Fiodorowicz Tołubko (25 listopada 1914–17 czerwca 1989), mianowany 25 marca 1983

Główni marszałkowie lotnictwa

• Aleksandr Aleksandrowicz Nowikow (19 listopada 1900–3 grudnia 1976), mianowany 21 lutego 1944, pozbawiony stopnia 11 maja 1946, przywrócono stopień w czerwcu 1953
• Aleksandr Jewgieniewicz Gołowanow (7 sierpnia 1904–22 września 1975), mianowany 19 sierpnia 1944
• Paweł Fiodorowicz Żigariew (19 stycznia 1900–2 października 1963), mianowany 11 marca 1955
• Konstantin Andriejewicz Wierszynin (3 czerwca 1900–30 grudnia 1973), mianowany 8 maja 1959
• Pawieł Stiepanowicz Kutachow (16 sierpnia 1914–3 grudnia 1984), mianowany w 1972
• Boris Pawłowicz Bugajew (29 lipca 1923-13 stycznia 2007), mianowany w 1977
• Aleksandr Iwanowicz Kołdunow (20 września 1923–7 czerwca 1992), mianowany 31 października 1984

Główni marszałkowie wojsk pancernych

• Paweł Aleksiejewicz Rotmistrow (6 lipca 1901–16 kwietnia 1982), mianowany 28 kwietnia 1962
• Amazasp Chaczaturowicz Babadżanian (18 lutego 1906–1 listopada 1977), mianowany 29 kwietnia 1975

Marszałkowie rodzajów wojsk

Marszałkowie artylerii

• Nikołaj Dmitriewicz Jakowlew (31 grudnia 1898–9 maja 1972), mianowany 21 lutego 1944, pozbawiony stopnia w 1952, przywrócono stopień w 1953
• Michaił Nikołajewicz Czistiakow (18 listopada 1896–1980), mianowany 25 września 1944
• Wasilij Iwanowicz Kazakow (17 lipca 1898–25 maja 1968), mianowany 11 marca 1955
• Konstantin Piotrowicz Kazakow (18 listopada 1902–25 sierpnia 1989), mianowany 28 kwietnia 1962
• Jurij Pawłowicz Bażanow (23 kwietnia 1905–1975), mianowany 18 czerwca 1965
• Paweł Nikołajewicz Kuleszow (15 grudnia 1908–2000), mianowany 28 października 1967
• Gieorgij Fiedotowicz Odincow (6 marca 1900–1 marca 1972), mianowany 22 lutego 1968
• Gieorgij Jefimowicz Pieredielski (7 kwietnia 1913–1987), mianowany 7 listopada 1973
• Jefim Wasiljewicz Bojczuk (24 grudnia 1918–4 czerwca 1991), mianowany 4 listopada 1983
• Władimir Michajłowicz Michałkin (ur. 30 czerwca 1927), mianowany 15 lutego 1989

Marszałkowie lotnictwa

• Aleksandr Aleksandrowicz Nowikow (19 listopada 1900–3 grudnia 1976), mianowany 17 marca 1943
• Aleksandr Jewgieniewicz Gołowanow (7 sierpnia 1904–22 września 1975), mianowany 3 sierpnia 1943
• Fiodor Aleksiejewicz Astachow (8 lutego 1892–9 października 1966), mianowany 19 sierpnia 1944
• Grigorij Aleksiejewicz Worożejkin (16 marca 1895–1974), mianowany 19 sierpnia 1944
• Nikołaj Siemionowicz Skripko (5 grudnia 1902–1987), mianowany 19 sierpnia 1944
• Fiodor Jakowlewicz Fałalejew (31 maja 1899–12 sierpnia 1955), mianowany 19 sierpnia 1944
• Siergiej Aleksandrowicz Chudiakow (Armienak Artiemowicz Chanferianc) (7 stycznia 1902–18 kwietnia 1950), mianowany 19 sierpnia 1944
• Siemion Fiodorowicz Żaworonkow (23 kwietnia 1899–8 czerwca 1967), mianowany 25 września 1944
• Konstantin Andriejewicz Wierszynin (3 czerwca 1900–30 grudnia 1973), mianowany 3 czerwca 1946
• Paweł Fiodorowicz Żigariew (19 stycznia 1900–2 października 1963), mianowany 3 sierpnia 1953
• Siergiej Ignatiewicz Rudienko (20 października 1904–1990), mianowany 11 marca 1955
• Władimir Aleksandrowicz Sudiec (23 października 1904–6 maja 1981), mianowany 11 marca 1955
• Stiepan Akimowicz Krasowski (20 sierpnia 1897–21 kwietnia 1983), mianowany 8 maja 1959
• Jewgienij Jakowlewicz Sawicki (24 grudnia 1910–6 kwietnia 1990), mianowany 6 maja 1961
• Filip Aleksandrowicz Agalcow (20 stycznia 1900–29 czerwca 1980), mianowany 28 kwietnia 1962
• Jewgienij Fiodorowicz Łoginow (23 października 1907–7 października 1970), mianowany 28 października 1967
• Pawieł Stiepanowicz Kutachow (16 sierpnia 1914–3 grudnia 1984), mianowany w 1969
• Iwan Iwanowicz Borzow (21 października 1915–4 czerwca 1974), mianowany 16 grudnia 1972
• Aleksandr Iwanowicz Pokryszkin (6 marca 1913–13 listopada 1985), mianowany 16 grudnia 1972
• Boris Pawłowicz Bugajew (ur. 29 lipca 1923), mianowany 7 listopada 1973
• Gieorgij Wasiljewicz Zimin (1912–1997), mianowany 7 listopada 1973
• Aleksandr Nikołajewicz Jefimow (ur. 6 lutego 1923), mianowany 29 kwietnia 1975
• Iwan Iwanowicz Pstygo (ur. 10 kwietnia 1918), mianowany 29 kwietnia 1975
• Aleksandr Piotrowicz Siłantiew (23 sierpnia 1918–1996), mianowany 19 lutego 1976
• Aleksandr Iwanowicz Kołdunow (20 września 1923–7 czerwca 1992), mianowany w 1978
• Grigorij Piotrowicz Skorikow (1920–2002), mianowany w 1980
• Nikołaj Michajłowicz Skomorochow (19 maja 1920–14 października 1994), mianowany w 1981
• Piotr Siemionowicz Kursanow (1919–1991), mianowany 16 grudnia 1982
• Iwan Nikitowicz Kożedub (8 czerwca 1920–8 sierpnia 1991), mianowany w 1985
• Anatolij Ustinowicz Konstantinow (ur. 12 czerwca 1923), mianowany w 1985
• Aleksandr Nikitowicz Wołkow (ur. 1929), mianowany w 1989
• Jewgienij Iwanowicz Szaposznikow (ur. 3 lutego 1942), mianowany w 1991

Marszałkowie wojsk pancernych

• Paweł Aleksiejewicz Rotmistrow (6 lipca 1901–16 kwietnia 1982), mianowany 21 lutego 1944
• Jakow Nikołajewicz Fiedorenko (22 października 1896–26 marca 1947), mianowany 21 lutego 1944
• Siemion Iljicz Bogdanow (29 sierpnia 1894–12 marca 1960), mianowany 1 czerwca 1945
• Paweł Siemionowicz Rybałko (4 listopada 1894–28 sierpnia 1948), mianowany 1 czerwca 1945
• Michaił Jefimowicz Katukow (17 września 1900–8 czerwca 1976), mianowany w 1959
• Paweł Pawłowicz Połubojarow (16 czerwca 1901–1984), mianowany 28 kwietnia 1962
• Amazasp Chaczaturowicz Babadżanian (18 lutego 1906–1 listopada 1977), mianowany 28 października 1967
• Oleg Aleksandrowicz Łosik (ur. 4 grudnia 1915), mianowany 29 kwietnia 1975

Marszałkowie wojsk inżynieryjnych

• Michaił Pietrowicz Worobjow (29 grudnia 1896–12 czerwca 1957, mianowany 21 lutego 1944
• Aleksiej Iwanowicz Proszliakow (18 lutego 1901–12 grudnia 1973), mianowany 6 maja 1961
• Wiktor Kondratiewicz Charczenko (31 lipca 1911–10 stycznia 1975), mianowany w 1972
• Arcził Wiktorowicz Giełowani (1915–1978), mianowany w 1977
• Siergiej Christoforowicz Aganow (1917–1996), mianowany 7 maja 1980
• Nikołaj Fiodorowicz Szestopałow (ur. 1919), mianowany 6 maja 1981

Marszałkowie wojsk łączności

• Iwan Tierentiewicz Pieresypkin (18 czerwca 1904–12 października 1978), mianowany 21 lutego 1944
• Aleksiej Iwanowicz Leonow (2 czerwca 1902–14 listopada 1972), mianowany 6 maja 1961
• Andriej Iwanowicz Biełow (1917–2001), mianowany 7 listopada 1973
• Nikołaj Nikołajewicz Aleksiejew (13 czerwca 1914–12 listopada 1980), mianowany w 1979