| Martwa natura z Biblią |
| Vincent van Gogh, październik 1885 |
| olej na płótnie |
| 65,7 × 78,5 cm |
| Muzeum Vincenta van Gogha |
Martwa natura z Biblią[1] (hol. Stilleven met bijbel, ang. Still Life with Bible) – obraz Vincenta van Gogha namalowany w październiku 1885[2] podczas pobytu artysty w Nuenen.
Spis treści |
Pod koniec października 1885 Vincent van Gogh napisał do brata Theo informując go o namalowaniu obrazu:
Na początku listopada wysłał również bratu egzemplarz Biblii, który posłużył mu jako wzór do namalowania obrazu:
Przedstawiona na obrazie Biblia należała do zmarłego pół roku wcześniej ojca, Theodorusa van Gogha, który był pastorem holenderskiego kościoła reformowanego. Biblia była dla van Gogha symbolem tego wszystkiego, co widział w swoim ojcu, ślepo oddanym religii i wierze, na zawsze uwięzionym w staroświeckich poglądach. Martwa natura z Biblia to jeden z tych nielicznych dziel van Gogha, które jest pełne symboliki[2].
Malując go artysta rozliczył się z przeszłością. Biblia, która była symbolem jego domu rodzinnego i religijnego wychowania ma na obrazie przeciwstawienie w postaci książki Emila Zoli La Joie de Vivre ((pol. Radość życia), kultowego dzieła naturalizmu, uważanego przez van Gogha seniora za jedno z najbardziej niebezpiecznych dzieł[5].
Vincent an Gogh był wielkim admiratorem dzieł Zoli. Uważał, iż jest w nich (a także w dziełach innych naturalistów) zawarte świeże i nowoczesne spojrzenie na świat, w przeciwieństwie do Biblii, którą uważał za dzieło wsteczne[2].
Innym symbolem jest umieszczony na obrazie lichtarz ze zgaszoną świecą. Na ogół uważa się, że symbolizuje ona ojca artysty, który zmarł kilka miesięcy wcześniej a także fakt, iż Biblia dla samego van Gogha straciła wartość inspirującą[2]. Według innej interpretacji znajdująca się obok Biblii świeca, symbol sacrum, nadaje jednakowe znaczeniu obu księgom umieszczonym na obrazie; zarazem fakt, iż jest zgaszona sugeruje, że obie one w Paryżu utracą dla Gogha znaczenie a w przyszłości jego jedyną religią stanie się sztuka[5].
Przyjęło się uważać, iż Biblia na obrazie jest rodzinną Biblią van Goghów, ale ostatnie badania w Van Gogh Muzeum wykazały, że była wydanym w 1882 reprintem tzw. Biblii Stanowej z 1712 i nie była biblią rodzinną ani też nie spełniała jakiejś określonej funkcji w domu van Goghów; była prawdopodobnie prezentem dla ojca artysty[2].