Martwica

Rana z martwicą na kończynie dolnej z powodu ukąszenia pustelnika brunatnego.

Pooparzeniowa martwica podudzia

Znacznego stopnia martwica tkanki spowodowana działaniem jadu Bothrops asper. Ofiarą był 11-letni chłopiec ukąszony 2 tygodnie wcześniej w Ekwadorze. Leczono go tylko antybiotykami.

Martwica, nekroza (stgr. Νεκρός martwy, łac. necrosis) – ciąg zmian zachodzących po śmierci komórki.

Śmierć komórek lub tkanek może nastąpić:

• w przypadku śmierci całego ustroju – ciało zmarłego ulega rozkładowi wskutek działania własnych enzymów litycznych (autoliza)
• w przypadku chirurgicznego wycięcia narządu lub jego fragmentu – tkanka wycięta obumiera, ulega autolizie, jeżeli nie zostanie włożona do utrwalacza
• w razie zadziałania czynników lub warunków zabijających fragment ustroju żywego

Występuje ona w następstwie mechanicznego lub chemicznego uszkodzenia, które jest na tyle duże, że nie może zostać wyleczone. Nekroza następuje w wyniku zakażenia komórki patogenem lub na skutek silnie działających czynników środowiskowych, takich jak: niedotlenienie, duże dawki promieniowania, braku substancji odżywczych, uszkodzenie wywołane przez substancje toksyczne, uszkodzenie termiczne albo innego rodzaju stresu działającego na komórkę.

Charakteryzuje się stopniową degradacją struktur komórkowych (m.in. denaturacją białek), obrzmieniem cytoplazmy, dezintegracją błony komórkowej i chaotyczną inaktywacją wszystkich szlaków biochemicznych, a także następuje pęcznieniem komórki (na skutek dostawania się wody do komórki) lub przeciwnie jej obkurczenie. W odróżnieniu od apoptozy nekrozie towarzyszy wydostanie się zawartości komórki (następuje rozpad komórki) do otaczającej ją przestrzeni międzykomórkowej, na skutek utraty ciągłości błony komórkowej i uwolnienia enzymów lizosomalnych. Powoduje to zazwyczaj silną reakcję zapalną, która może mieć znaczenie patologiczne (nie występuje to na ogół w przypadku apoptozy). DNA komórek rozpada się na fragmenty o przypadkowej długości.

Do typów martwicy komórek zaliczamy:

• martwice skrzepową (najczęściej zawał)
  • martwicę serowatą (serowacenie – typowo w gruźlicy)
  • martwicę woskową
• martwicę rozpływną (typowa dla mózgu)
• martwicę enzymatyczną tkanki tłuszczowej (w tkance tłuszczowej okołotrzustkowej)
• zgorzel (zachodzi gnicie), w tym:
  • zgorzel wilgotna
  • zgorzel sucha
  • zgorzel gazowa

Martwicą (łac. necrosis) nazywamy obumarcie tkanek lub narządów. Występuje w wyniku niedokrwienia/niedotlenienia lub zakażenia.

Rozróżniamy martwicę aseptyczną, martwicę rozpływną, martwicę suchą.

Przykłady martwicy:

• martwica dystalnych części kończyn w wyniku niedokrwienia (zator, zakrzep tętniczy)
• martwica mięśnia sercowego (zawał mięśnia sercowego)

W patomorfologii martwica zaliczana jest do zmian wstecznych.

Zobacz też

• Apoptoza
• Nekroptoza