Mauzoleum ofiar Fortu VII nad Rusałką w Poznaniu

Mauzoleum ofiar Fortu VII nad Rusałką w Poznaniu
Miejsce uważane za mauzoleum i społeczna tablica.
Państwo	Polska
Miejscowość	Poznań
Miejsce	Rusałka

Rozlokowanie pomników wojennych nad Rusałką w Poznaniu

Mauzoleum ofiar Fortu VII nad Rusałką w Poznaniu – pozostałości mauzoleum, upamiętniającego ofiary nazistowskich mordów z 1940, zlokalizowanego w Poznaniu, nad jeziorem Rusałka, na zachodnim brzegu, blisko południowego brzegu Bogdanki, nieopodal jej ujścia do jeziora.

W okresie II wojny światowej naziści, realizując program biologicznego wyniszczenia narodu polskiego, zamordowali w Poznaniu kilka tysięcu osób. Do najistotniejszych miejsc kaźni należały: Fort VII i Dom Żołnierza (miejska siedziba Gestapo). Z Fortu VII wywożono więźniów nad Jezioro Rusałka i masowo ich rozstrzeliwano w trzech miejscach, upamiętnionych pomnikami:

• na wschodnim brzegu, gdzie stracono około 2000 osób,
• na południowym brzegu, gdzie stracono około 40 osób,
• na północnym brzegu, gdzie stracono około 20 osób,

Na zachodnim brzegu akwenu Niemcy wygrzebali obszerne doły, w których chowali ciała ofiar zbrodni wojennych, a pod koniec wojny ponownie je wykopali i spalili w spalarni na Wilczaku. W tym rejonie znajduje się miejsce zbiorowej pamięci, w którym po wojnie wybudowano mauzoleum upamiętniające wszystkie ofiary zbrodniczych wydarzeń znad Rusałki, w tym także Żydów zamordowanych podczas budowy zbiornika wodnego. Mauzoleum, w miarę upływu lat, podlegało stopniowej degradacji, by w latach 90. XX wieku ulec ostatecznej dewastacji i zapomnieniu. Pamięć o nim przetrwała dzięki wytrwałości miejscowych społeczników, którzy ustawili w początkach XXI wieku drewniany krzyż, a także na stałe uzupełniają kwiaty i tablice ze wspomnieniem ofiar.

Według niektórych źródeł obiekt nie pełnił pierwotnie roli mauzoleum, ale funkcję tę uzyskał wtórnie. Według tej wersji jest on pozostałością dawnej wojskowej estrady z czasów powojennych, mylnie traktowaną przez mieszkańców jako jedno z miejsc kaźni.

Doły grzebalne za mauzoleum widoczne są po dziś dzień. Z samego obiektu pozostało natomiast pięć stopni z sześcianów granitowych i niewielki ślad cokołu.

Dojście od ścieżki spacerowej wokół Rusałki, za znakami na drzewach (około 15 metrów od traktu).

Bibliografia

1. Poznań – atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2008, ISBN 978-83-7445-018-8
2. Włodzimierz Łęcki, Piotr Maluśkiewicz, Poznań od A do Z, wyd. KAW, Poznań, 1986, ss.80-81, 128, ISBN 83-03-01260-6
3. Krzysztof M. Kaźmierczak, Zapomniany poznański Katyń, w: Głos Wielkopolski, 4-5.9.2010, s.4, ISSN 1898-3154. Wydanie elektroniczne: Krzysztof M. Kaźmierczak: Poznań - zapomniane miejsce kaźni (pol.). Głos Wielkopolski, 2010-09-04. [dostęp 2012-04-23].