Tworzenie książki (wyłącz)
 Dodaj tę stronę do książki Pokaż książkę (0 stron) Proponowane strony

Max Lewandowsky

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
To jest dobry artykuł
Max Heinrich Lewandowsky
Max Heinrich Lewandowsky
Data i miejsce urodzenia 28 czerwca 1876
Berlin
Data i miejsce śmierci 4 kwietnia 1918
Berlin
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Laboratorium neurologiczne w Berlinie, około 1903 roku. Od lewej: Korbinian Brodmann, Cécile Vogt, Luise Bosse, Oskar Vogt, Max Borchert, Max Lewandowsky
List Lewandowsky’ego z 1916 roku

Max Heinrich Lewandowsky (ur. 28 czerwca 1876 w Berlinie, zm. 4 kwietnia 1918 w Berlinie) – niemiecki lekarz neurolog. W jego dorobku naukowym znajdują się istotne prace dotyczące neurofizjologii oddychania, płynu mózgowo-rdzeniowego, neuroanatomii ośrodkowego układu nerwowego, funkcji układu sympatycznego i móżdżku, dyskalkulii i psychoz wojennych. Wprowadził do medycyny termin bariery krew-mózg. Aktywnie działał w berlińskim środowisku neurologów. Wspólnie z Aloisem Alzheimerem założył i wydawał czasopismo Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie oraz serię „Monographien aus dem Gesamtgebiete der Neurologie und Psychiatrie”. Zredagował pięciotomowy podręcznik neurologii, Handbuch der Neurologie, będący wspólną pracą ponad czterdziestu specjalistów neurologii. Był też autorem podręcznika neurologii praktycznej Praktische Neurologie für Ärzte. Zmarł w 1918 roku w sanatorium w Berlinie, prawdopodobnie popełnił samobójstwo.

Spis treści

[edytuj] Życiorys

Urodził się 28 czerwca 1876 roku w Berlinie, jako syn praktykującego lekarza Hermanna Lewandowsky’ego (1844–1900)[1]. Hermann Lewandowsky, również syn lekarza, był przyjacielem z lat młodości filozofa Hermanna Cohena (1842–1918). Przez Hermanna Lewandowsky’ego Cohen poznał rodzinę jego wuja, znanego kompozytora i kantora Louisa Lewandowskiego (1821–1894), i ożenił się z jego córką Marthą (1860–1942). Brat Marthy, Alfred Lewandowsky (1864–1931) również był lekarzem i praktykował w Berlinie[2][3].

Max Lewandowsky uczęszczał do Friedrichsgymnasium w Berlinie, świadectwo dojrzałości uzyskał w 1893 roku. Następnie studiował na Uniwersytecie w Marburgu, Uniwersytecie w Berlinie i w Halle; jego nauczycielem był m.in. Hermann Munk. W 1902 roku habilitował się i został Privatdozentem[4]. Od 1904 roku asystent w Heidelbergu u Bonhoeffera i Nissla, zimę 1904/1905 roku spędził w paryskiej klinice Bicêtre u Pierre'a Mariego. Od 1905 roku pracował w szpitalu miejskim w Berlinie-Friedrichshain jako lekarz konsultant. W 1908 roku został profesorem zwyczajnym. Jego karierę akademicką utrudniało żydowskie pochodzenie[5].

Zmarł 4 kwietnia 1918 roku w sanatorium w Berlinie. We wspomnieniach pośmiertnych pisano, że śmierć była spowodowana durem brzusznym, którym zaraził się na froncie, niosąc pomoc żołnierzom w szpitalach wojskowych[6][7]. Według Sterna Lewandowsky zachorował na tyfus na Bałkanach, cierpiał na „podurową depresję” („posttyphöse Depression”) i popełnił samobójstwo w prywatnym sanatorium w Berlinie[8]. Wspomnienia o Lewandowskym napisali Kalischer[9], Henneberg[10], Bonhoeffer[7], Gaupp[11] i Jelliffe[12]. Wspominany był jako niezwykle aktywny i przenikliwy uczony, zdecydowany i skłonny do polemik w obszarach wiedzy, w których się specjalizował, ale skromny i niepewny w mniej znanych mu zagadnieniach. Rzadko pozwalał sobie na żartobliwe uwagi, ale podobno nie był pozbawiony poczucia humoru[9]. Jego styl opisywany był jako prosty, zwięzły, pozbawiony ozdobników i klarowny; gdy chciał coś dobitnie i obrazowo opisać, używał stosowanych przez rodowitych berlińczyków wyrażeń[9]. Pochowany jest obok żony na cmentarzu żydowskim w Berlinie-Weißensee[13].

[edytuj] Dorobek naukowy

Pierwsze prace uczonego, rozpoczęte jeszcze w piątym semestrze studiów, dotyczyły neurofizjologii oddychania. Prace Lewandowsky’ego, w których dokonał rzetelnego i krytycznego przeglądu literatury oraz zaprezentował wyniki własnych badań, zostały wysoko ocenione. Przed Lewandowskym uważano, że za regulację oddechu odpowiada cykliczne pobudzenie zakończeń nerwowych w płucach przez krew (Volkmann), a później, że odruch oddechowy wywoływany jest przez mechaniczne działanie rozprężanego płuca na nerwy błędne. Herig i Breuer sądzili, że nerwy błędne wiodą dwa rodzaje włókien nerwowych, pobudzane przy wdechu i wydechu, odpowiadające za autoregulację czynności oddechowej. Gad przypisywał niewielkie znaczenie pobudzaniu nerwów błędnych przy wdechu. Lewandowsky udowodnił, że wydech nie jest pobudzany przez nerwy błędne, ale że nerwy błędne hamują czynność oddechową narzucaną przez ośrodek oddechowy znajdujący się w pniu mózgu.

Zajmował się fizjologią także później, badając m.in. wpływ różnych substancji chemicznych, takich jak heroina, na regulację oddychania. W 1899 roku przedstawił pracę na temat niedawno odkrytej przez Szymonowicza i Cybulskiego oraz Olivera i Sharpeya-Shafera substancji uzyskanej z rdzenia nadnerczy (później nazwanej adrenaliną), w której opisywał jej działanie na mięśnie gładkie.

W 1900 roku rozpoczął badania nad przepływem płynu mózgowo-rdzeniowego. Lewandowsky wprowadził do medycyny termin bariery krew-mózg (Bluthirnschranke), po przeprowadzeniu doświadczeń, w których wstrzykiwał błękit pruski do przestrzeni podpajęczynówkowej. Po Lewandowskym koncepcję bariery krew-mózg rozwinęli Ehrlich (1908) i Goldmann (1913)[14]. Prowadził pionierskie prace nad podawaniem różnych substancji do płynu mózgowo-rdzeniowego, ustalając dawki i różnice w działaniu między podaniem leku podskórnie a podaniem pod oponę twardą. Wśród innych substancji, których działanie Lewandowsky badał, były strychnina, morfina, kokaina, bromek potasu, bromek sodu, roztwory soli jodu. Stał na stanowisku, że płyn mózgowo-rdzeniowy nie krąży, a substancje rozprzestrzeniają się w nim wyłącznie drogą osmozy. Badania nad farmakoterapią ośrodkowego układu nerwowego kontynuował z Aleksandrą Bass w latach 1913-1914, ale jak sam twierdził, wyniki były dalece niekompletne.

Podczas pobytu u Vogta, na przełomie 1902 i 1903 roku, Lewandowsky sporządził pracę na temat szlaków pnia mózgu i ich połączeń z rdzeniem kręgowym i korą mózgową. Ustalił m.in., że tractus fasciculorum tegmenti opisany przez Forela jest tożsamy ze szlakiem Wallenberga[15]. W 1903 roku opublikował też pracę na temat funkcji móżdżku[16]. W 1905 roku, przebywając w Paryżu, przedstawił wczesną (jedną z pierwszych, obok prac Hammonda, Déjerine’a i Solliera) i bardzo dokładną pracę na temat pląsawicy[17]. W 1907 roku zaproponował, że spoidło wielkie mózgu jest zaangażowane w mechanizm powstawania drgawek uogólnionych[18].

W 1908 roku Lewandowsky i Stadelmann przedstawili pierwszy szczegółowy opis dyskalkulii u pacjenta z ogniskowym uszkodzeniem mózgu i tożstronnym niedowidzeniem połowiczym[19]. Praca uważana jest za przełomową w historii badań nad akalkulią i dyskalkulią (pojęcie akalkulii wprowadził dopiero Henschen w 1925 roku[20]), ponieważ autorzy pracy wyraźnie odgraniczyli zaburzenia mowy od zaburzeń zdolności arytmetycznych[21].

Lewandowsky ostro przeciwstawiał się koncepcji patologii komórkowej Virchowa. Pytał retorycznie, „czy pojmowanie wątroby jako sumy jednostkowych komórek przyczyniło się w jakikolwiek sposób do poznania jej funkcji?”.

Max Lewandowsky był współredaktorem, razem z Alzheimerem, Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie, wydawanego od 1910 roku: Lewandowsky odpowiadał za kształt neurologicznej części czasopisma, Alzheimer za psychiatryczną[22]. Był też redaktorem podręcznika Handbuch der Neurologie wydawanego w latach 1910–1914.

Opowiadał się za zaprzestaniem elektroterapii „histerii wojennej” (tzw. metoda Kaufmanna), po tym, jak jeden z jego pacjentów zmarł. Ostatecznie, Pruskie Ministerstwo Wojny zabroniło stosowania metody Kaufmanna w 1917 roku, a w Austrii zabroniono jej rok później[23].

Tytułowa strona pierwszego wydania podręcznika neurologii Lewandowsky'ego

W latach 1910-1914 ukazało się pięć tomów redagowanego przez Lewandowsky'ego podręcznika neurologii ogólnej i szczegółowej, Handbuch der Neurologie. Lewandowsky napisał sam część rozdziałów, zaprosił też do współpracy współczesnych mu europejskich neurologów. Autorami rozdziałów byli (w kolejności alfabetycznej):

Podręcznik pozostał nieukończony z powodu przedwczesnej śmierci Lewandowsky'ego, jednak już pierwsze tomy dostały świetne recenzje[24].

[edytuj] Lista prac

Monografie i podręczniki
Artykuły

Przypisy

  1. ↑ Cohen H: Worte der Trauer um Hermann Lewandowsky. 1900. 
  2. ↑ Bulletin Des Leo Baeck Instituts. Bitaon, 1958, s. 122. 
  3. ↑ Gertrud Bleichröder, Karin H. Grimme: Aus Widersprüchen zusammengesetzt: das Tagebuch der Gertrud Bleichröder aus dem Jahr 1888. DuMont, 2002
  4. ↑ Fischer I: Biographisches Lexikon der hervorragenden Ärzte der letzten fünfzig Jahre. Band 1. München-Berlin: Urban & Schwarzenberg, 1962, s. 904-905. 
  5. ↑ Holdorff B. Founding years of clinical neurology in Berlin until 1933. „Journal of the History of the Neurosciences”. 13 (3), s. 223-238, 2004. doi:10.1080/09647040490510524. PMID 15370309. 
  6. ↑ Sozialistische Monatshefte 2, s. 1165, 1918
  7. ↑ 7,0 7,1 B[onhoeffer K]. Max Lewandowsky†. Monatsschrift für Psychiatrie und Neurologie 43, 270, 1918 DOI:10.1159/000190816
  8. ↑ Arthur Stern: In bewegter Zeit: Erinnerungen und Gedanken eines jüdischen Nervenarztes, Berlin-Jerusalem. Jerusalem: Rubin Mass, 1968 s. 51
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Kalischer O. Dem Andenken an Max Lewandowsky. „Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie”. 51 (1), 1919. 
  10. ↑ Henneberg. M. Lewandowsky†. Deutsche Medizinische Wochenschrift 22, 1918
  11. ↑ Gaupp R. Max Lewandowsky †. Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie 41, 1918
  12. ↑ Jelliffe SE. Max Lewandowsky. The Journal of Nervous and Mental Disease 51 (4), s. 404, 1920
  13. ↑ Holdorff B: Max Lewandowsky. W: Hans Schliack, Hanns Hippius, Helmut Johannes Bauer, Bernd Holdorff, A. J. Bartsch: Nervenärzte: Biographien. Georg Thieme Verlag, 1998, s. 145–157. 
  14. ↑ Chapter 18- Blood-Brain Barrier: Physiological and Functional Considerations. W: Aschner M: Handbook of Developmental Neurotoxicology. William Slikker, Jr. Louis W. Chang (red.). s. 339-351. ISBN 978-0-12-648860-9.  DOI:10.1016/B978-012648860-9.50024-8
  15. ↑ Wallenberg's tract, the fasciculus tegmentalis dorso-lateralis. „Acta Anatomica”. 40, s. 41–58, 1960. doi:10.1159/000141571W. 
  16. ↑ Lewandowsky M. Über die Verrichtungen des Kleinhirns. Archiv fuer Anatomie und Physiologie (Physiol. Abteilung) s. 129 (1903)
  17. ↑ Lewandowsky M. Über die Bewegungsstörungen der infantilen cerebralen Hémiplégie und über die Athetose double. „Dtsch Z Nervenheilk”. 29, s. 339-368, 1905. 
  18. ↑ Lewandowsky M: Die Funktionen des Zentralnervensystems. Jena: G. Fischer, 1907.  Cytowane przez Spiegel E. The central mechanism of generalized epileptic fits. „The American Journal of Psychiatry”. 10, s. 595-609, 1931.  Kitterle FL: Hemispheric Communication: Mechanisms and Models. Lawrence Erlbaum Associates, 1995, s. 17. ISBN 0805811443. 
  19. ↑ Lewandowsky M, Stadelmann E. Ueber einen bemerkenswerten Fall von Himblutung und uber Rechenstorungen bei Herderkrankurg des Gehirns. „J Psychol Neurol”. 11, s. 249–265, 1908. 
  20. ↑ Henschen SE. Clinical and anatomical contributions on brain pathology. „Arch Neurol Psychiatry”. 13, s. 226–249, 1925. 
  21. ↑ Ardila A, Rosselli M. Acalculia and dyscalculia. „Neuropsychol Rev”. 12 (4), s. 179-231, 2003. doi:10.1023/A:1021343508573. PMID 12539968. 
  22. ↑ Heinz Sarkowski, Heinz Götze, Gerald Graham: Springer-Verlag: history of a scientific publishing house. Springer Science & Business, 1996 ISBN 3540615601 s. 175-176
  23. ↑ Paul Frederick Lerner, Paul Lerner: Hysterical Men: War, Psychiatry, and the Politics of Trauma in Germany, 1890-1930. Cornell University Press, 2003, s. 106. ISBN 0801440947. 
  24. ↑ M Lewandowsky. Handbuch der Neurologie. The Journal of Nervous and Mental Disease 39(6), s. 427, 1912
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Max_Lewandowsky&oldid=28932421”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj
W innych językach

Polecamy: Pozycjonowanie, wózki dziecięce, Kino domowe, Viagra, Kredyty