Medal za Ofiarność i Odwagę

Medal za Ofiarność i Odwagę
Awers odznaczenia (proj. J. Gosławski)
Rewers odznaczenia (proj. J. Gosławski)
Baretka
Ustanowiono	17 lutego 1960
Wielkość	Ø 35 mm

Medal za Ofiarność i Odwagę – polskie cywilne odznaczenie państwowe ustanowione ustawą z dnia 17 lutego 1960 roku o orderach i odznaczeniach. Nadawane w latach 1960–89 przez Radę Państwa, a od 1990 przez Prezydenta RP osobom, które niosły pomoc innym ludziom, narażając przy tym swoje życie. Medal zaprojektowany został w 1960 przez Józefa Gosławskiego, nadawany jest do dnia dzisiejszego.

Ustanowienie i zasady nadawania

Medal ustanowiony został na mocy ustawy z 17 lutego 1960 roku. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 mógł „być nadany osobie, która z narażeniem życia niosła ratunek tonącym, ofiarom katastrof żywiołowych, pożarów, wybuchów lub innych nieszczęśliwych wypadków albo w takich okolicznościach ratowała zagrożone mienie”. Ust. 2 tego samego artykułu dotyczył możliwości nadania tego odznaczenia wielokrotnie tej samej osobie. Organem, który decydował o przyznaniu medalu była Rada Państwa. W związku z nowelizacją konstytucji od 8 kwietnia 1989 kompetencje Rady Państwa, także w zakresie nadawania odznaczeń przypisane zostały Prezydentowi PRL, zaś od 1 stycznia 1990 Prezydentowi RP (nowela grudniowa).

Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach uwzględniła medal w obecnym polskim systemie odznaczeń państwowych, określając w art. 18 ust. 1, że stanowi on „nagrodę dla osób, które z narażeniem życia lub zdrowia ratowały zagrożone życie ludzkie lub mienie”. Utrzymana została możliwość wielokrotnego odznaczenia dla tej samej osoby (art. 18 ust. 2 ustawy). Podobnie jak inne polskie ordery i odznaczenia, medal może być nadawany obywatelom innych państw (art. 4 ust. 2 ustawy), jak również może być nadany pośmiertnie (art. 7 ustawy).

Od 10 października 2007 roku, po wejściu w życie Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń nazwa medalu zapisywana jest jako „Medal za Ofiarność i Odwagę”, a nie jak wcześniej „Medal Za Ofiarność i Odwagę”. W rozporządzeniu określono także, że Medal za Ofiarność i Odwagę w kolejności polskich odznaczeń nosi się po Wojskowym, Morskim i Lotniczym Krzyżu Zasługi.

Opis odznaki

Legitymacja medalu nadanego Ryszardowi Kurowskiemu w 1979 roku

Odznaka zaprojektowana została w roku 1960 przez polskiego rzeźbiarza i medaliera Józefa Gosławskiego. Jej wygląd opisany jest w Rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. Zgodnie z jego treścią odznaką medalu „jest okrągły, srebrzony, oksydowany medal o średnicy 35 mm”. Na awersie wytłoczono trójkąt o ściętych wierzchołkach, w który wpisana jest płaskorzeźba kobiety i mężczyzny. Na rewersie medalu, także w wytłoczonym trójkącie o ściętych wierzchołkach, znajdują się trzy liście dębu, a pod nimi napis:

ZA OFIARNOŚĆ I ODWAGĘ W OBRONIE ŻYCIA I MIENIA

Rozporządzenie reguluje także wygląd wstążki – ma ona kolor zielony i szerokość 35 mm, a po jej bokach znajdują się czerwone paski o szerokości 4 mm. Przy kolejnym nadaniu odznaczenia do wstążki dokłada się okucie „w kształcie srebrzonej, gładkiej, matowej listewki szerokości 5 mm z polerowanymi krawędziami”.

Informacje dodatkowe

Medal za Ofiarność i Odwagę pojawił się m.in. w serii komiksów o Kapitanie Żbiku. Wydaniu towarzyszył jednostronicowy komiks prezentujący historię z daną osobą odznaczoną tym medalem. W 2008 Komenda Wojewódzka Policji w Bydgoszczy rozpoczęła kampanię mającą zachęcić do rekrutacji, w której nawiązano m.in. do cyklu Za ofiarność i odwagę.

Statystyka nadanych odznaczeń

Medal wraz z miniaturką

Łącznie do 1992, do końca obowiązywania ustawy z okresu PRL, przyznano 3875 Medal za Ofiarność i Odwagę. A w latach 1992-2009 łącznie 2349.

	2012	2011	2010	2009	2008	2007	2006
Styczeń	0	5	0	7	2	0	2
Luty	0	4	12	7	0	1	55
Marzec	11	4	2	0	7	2	14
Kwiecień		0	3	2	2	21	2
Maj		4	0	49	0	4	7
Czerwiec		3	90	1	8	1	1
Lipiec		2	149	0	12	7	17
Sierpień		16	1	0	17	12	21
Wrzesień		6	220	9	7	3	1
Październik		16	22	9	24	19	4
Listopad		3	4	13	0	35	10
Grudzień		4	19	25	0	6	0
Podsumowanie		69	522	122	79	111	134

Dane obejmują wyłącznie okres od stycznia 2006 roku ze względu na brak informacji na oficjalnej stronie Prezydenta RP o wcześniejszych nadaniach. Źródło: prezydent.pl

Odznaczeni

Zobacz też kategorię: Odznaczeni Medalem za Ofiarność i Odwagę.

Zobacz też

• Medal za Ratowanie Ginących – polskie odznaczenie cywilne okresu międzywojennego
• Medal za Ratowanie Tonących – sowieckie i rosyjskie odznaczenie cywilne
• Medal za Uratowanie Życia – amerykańskie odznaczenie wojskowe
• Soldier's Medal – amerykańskie odznaczenie wojskowe
• Medal za Odwagę – austro-węgierskie odznaczenie wojskowe
• Medal za Odwagę – sowieckie odznaczenie wojskowe

Bibliografia

• Wanda Bigoszewska: Polskie ordery i odznaczenia. Warszawa: Wyd. Interpress, 1989. ISBN 83-223-2287-9. 
• Medal Za Ofiarność i Odwagę. prezydent.pl. [dostęp 7 października 2010].
• Ustawa z dnia 17 lutego 1960 r. o orderach i odznaczeniach. sejm.gov.pl, 1960-02-17. [dostęp 7 października 2010].
• Ustawa z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach. sejm.gov.pl, 1992-10-16. [dostęp 7 października 2010].
• Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. sejm.gov.pl, 1992-11-10. [dostęp 7 października 2007].
• Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 31 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opisu, materiału, wymiarów, wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń. sejm.gov.pl, 2007-07-31. [dostęp 7 października 2007].