Mediacje (łac. mediare – być w środku) – metoda rozwiązywania sporów, w której neutralna i bezstronna osoba trzecia pomaga stronom we wzajemnej komunikacji, określeniu interesów i kwestii do dyskusji oraz dojściu do wspólnie akceptowalnego porozumienia. Proces ten ma charakter dobrowolny, poufny i nieformalny.
Mediacje są dobrowolnym i poufnym procesem dochodzenia przez strony do rozwiązania sporu, prowadzonym w obecności osoby neutralnej i bezstronnej – mediatora. Jest to pośredniczenie w sporze, mające na celu pomóc stronom w osiągnięciu porozumienia. W przypadku postępowania karnego dodatkowym celem mediacji jest zadośćuczynienie, naprawa wyrządzonej szkody, czyli sprawiedliwość naprawcza.
Mediacje różnią się od rozstrzygnięć instytucjonalnych (w tym sądowych) przede wszystkim tym, że ich celem nie jest ustalenie, kto ma rację, ale wypracowanie rozwiązania satysfakcjonującego strony sporu.
Mediacja skupia się na poszukiwaniu rozwiązań, możliwych do zastosowania na przyszłość. Nie ma na celu dogłębne analizowanie przeszłości, przepracowywanie emocji. Nie jest zatem formą terapii rodzinnej[1].
Spis treści |
Mediacje mogą być stosowane w szerokiej gamie konfliktów:
Mediacje sądowe wspomagają sądownictwo w załatwianiu wielu spraw (karnych, cywilnych, gospodarczych, rodzinnych, w sprawach nieletnich). Ugody zawarte w sprawach karnych i nieletnich mogą być brane pod uwagę przez sądy przy orzekaniu, ale sędziowie nie są związani ich postanowieniami. W przypadku spraw cywilnych, gospodarczych i rodzinnych, wymagane jest zatwierdzenie ugody przez sąd, który może odmówić zatwierdzenia ugody tylko w wypadku gdy jest niezgodna z prawem lub zasadami współżycia społecznego - art 183 kpc.
Każda mediacja, nieważne, czy rówieśnicza, rodzinna, szkolna, między firmami itp. zawsze kieruje się takimi samymi zasadami. 5 podstawowych zasad mediacji to:
Dodatkowo mediacja cechuje się:
W środowisku funkcjonują standardy opracowane przez Społeczną Radę ds. Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Sporów przy Ministrze Sprawiedliwości.
W literaturze poświęconej mediacjom można spotkać różnorodne, mniej lub bardziej rozbudowane, podziały etapów mediacji.
W Polsce powszechnie stosowana jest mediacja klasyczna (facylitatywnych - negocjacje stron, gdzie mediator jest pomocnikiem w dialogu stron)[2]. W środowisku gospodarczym przyjmują one formę mediacji wahadłowych. W literaturze można spotkać także informacje o mediacjach ewaluatywnych (mediator sugeruje rozwiązania) - model ten jednak jest według teoretyków i praktyków (W.Ch. Moore, E.Gmurzyńska) zaprzeczeniem idei mediacji[3].
Mediator nie ma władzy podejmowania decyzji merytorycznych. Jego celem jest pomoc zwaśnionym stronom w dobrowolnym osiągnięciu ich własnego, wzajemnie akceptowanego porozumienia w spornych kwestiach. Jest osobą moderującą wspólną dyskusję stron, dążących do wypracowania wspólnego porozumienia.
W 1996 roku Helsińska Fundacja Praw Człowieka wykształciła pierwszą grupę mediatorów na bazie metody Williama Lincolna, tj. Conflict Resolution & Research Institute, Washinton DC, która obecnie jest stosowana przez ponad 800 mediatorów pracujących w sprawach ze zlecenia sądu.
|
|||||