Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Melbourne | |||||
|
|||||
 |
|||||
| Dewiza: (łac.) Virks Acquirit Eundo (ang.) We Gather Strength as We Go (pl.) Cnotą Osiągniemy Sławę[1] |
|||||
| Państwo |  Australia |
||||
| stan |  Wiktoria |
||||
| Założono | 1835 | ||||
| Prawa miejskie | 1847 | ||||
| burmistrz | Robert Doyle | ||||
| Powierzchnia | 8806 km² | ||||
| Ludność (2009) • liczba ludności • gęstość |
4 077 036 454,24 os./km² |
||||
| Miasta partnerskie |  Osaka, Japonia Tianjin, ChRL Saloniki, Grecja Boston, USA Los Angeles Sankt Petersburg, Rosja Mediolan, Włochy Galle, Sri Lanka Vancouver, Kanada Montreal Izmir, Turcja |
||||
|
Położenie na mapie Wiktorii
  Melbourne
|
|||||
|
Położenie na mapie Australii
 Melbourne
|
|||||
| Na mapach: | |||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
Melbourne (wym. [ˈmelbən] lub [ˈmɛlbərn]) – stolica i największe miasto stanu Wiktoria oraz drugie pod względem wielkości miasto w Australii (po Sydney), zamieszkane przez 4 mln mieszkańców w obszarze aglomeracji Melbourne (2009). Melbourne było stolicą Australii od 1901 do 1927, kiedy przeniesiono stolicę zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami do Canberry. Melbourne za swoje walory było dwukrotnie uznane przez magazyn The Economist za Najlepsze miasto do życia na świecie, raz w roku 2002 i ponownie w roku 2004. Melbourne posiada największą liczbę zagranicznych studentów po takich miastach jak Londyn, Nowy Jork i Paryż. Jest największym skupiskiem polonijnym Australii (16 439 osób), dlatego Polska ma tu swój konsulat honorowy.
Spis treści |
Nazwa miasta pochodzi od premiera Wielkiej Brytanii, Williama Lamba, wicehrabiego Melbourne, którego miejsce zamieszkania znajdowało się w pobliżu wsi Melbourne w hrabstwie Derbyshire w Wielkiej Brytanii.
Melbourne położone jest w południowo-wschodniej części kontynentu australijskiego i jest najbardziej na południe wysuniętą stolicą kontynentu. Miasto położone jest nad zatoką Port Phillip u ujścia rzeki Yarra, której aborygeńska nazwa oznacza płynącą wodę. We wschodniej części miasta położone są Góry Dandenong.
Klimat Melbourne charakteryzuje się, jako przejściowy morski z dobrze zauważalnymi wahaniami wilgotności – względnie dużymi opadami zimą (czerwiec-sierpień) i suchym latem (grudzień-luty). Powodem tego jest położenie Melbourne znajdującego się na pograniczu dwóch stref: gorącej śródlądowej i zimnej południowo-oceanicznej.
Dzienne różnice temperatur są najbardziej zauważalne wiosną i latem. Spowodowane jest to tworzeniem się wtedy chłodnych frontów atmosferycznych nadchodzących od strony morza. Są one przyczyną szeregu zjawisk takich jak: burze i wichury, duże zmiany temperatur oraz intensywne deszcze. Występują one przelotnie. Są często uciążliwe i znacznie obniżają temperaturę, ale też szybko mijają i bardzo szybko „rozpogadza się”, rośnie nasłonecznienie i z tym temperatura, które szybko ustępują na rzecz wcześniejszych opadów. Takie wahania pogodowe zdarzają się wielokrotnie w ciągu dnia.
Melbourne zimą jest najchłodniejszą spośród wszystkich stolic stanów kontynentalnej Australii. Najniższą zanotowaną temperaturą była: –2,8 °C, z 4 lipca 1901 r. Jakkolwiek zima w Melbourne jest bogata w opady, to śnieg występuje tu niezwykle rzadko. Ostatni opad śniegu z deszczem wystąpił w centrum miasta 25 sierpnia 1986 r., zaś sam śnieg spadł po raz ostatni we wschodnich dzielnicach i Mount Dandenong 10 sierpnia 2005 r. Zjawisko to się powtarzało 15 października 2006 r., 25 grudnia 2006 r. i 10 sierpnia 2008 r.
Wiosną Melbourne zwykle należy do długiej pory wpółsuchej, ze skąpymi opadami deszczu i bezchmurnym niebem. Lato przypada na styczeń i luty, gdzie dzienny wzrost temperatury w porównaniu z Sydney jest podobny. Letnie dni w Melbourne są znacznie wydłużone i wyjątkowo gorące. Najwyższa zanotowana temperatura wyniosła 46,4 °C (7 lutego 2009).
| Średnia temperatura i opady dla Melbourne | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
| Rekordowo wysokie temperatury [°C] | 45,6 | 46,4 | 41,7 | 34,9 | 28,7 | 22,4 | 23,1 | 26,5 | 31,4 | 36,9 | 40,9 | 43,7 | 46 4 |
| Średnie najwyższe temperatury [°C] | 25,9 | 25,8 | 23,9 | 20,3 | 16,7 | 14,0 | 13,4 | 14,9 | 17,2 | 19,6 | 21,9 | 24,2 | 19 8 |
| Średnie najniższe temperatury [°C] | 14,3 | 14,6 | 13,2 | 10,7 | 8,6 | 6,9 | 6,0 | 6,7 | 7,9 | 9,5 | 11,1 | 12,9 | 10 2 |
| Rekordowo niskie temperatury [°C] | 5,5 | 4,5 | 2,8 | 1,5 | −1,1 | −2,2 | −2,8 | −2,1 | −0,5 | 0,1 | 2,5 | 4,4 | −2 8 |
| Opady [mm] | 47,6 | 47,3 | 50,2 | 57,3 | 56,2 | 49,2 | 47,7 | 50,2 | 57,9 | 66,2 | 59,5 | 59,2 | 648 5 |
| Średnia liczba dni z opadami | 8,3 | 7,4 | 9,3 | 11,4 | 13,9 | 14,1 | 15,1 | 15,6 | 14,7 | 14,1 | 11,7 | 10,4 | 146 0 |
| Źródło: Bureau of Meteorology[2]. 31 grudnia 2009 | |||||||||||||
Melbourne zostało założone 8 czerwca 1835 przez grupę wolnych osadników pod przywództwem Jana Batmana, w przeciwieństwie do innych stolic Australii, które były z początku koloniami karnymi (wyjątkiem są również Adelajda i Perth). Odkrycie złota w środkowej Wiktorii w latach 50. XIX wieku zapoczątkowało gorączkę złota i Melbourne szybko rosło jako największe miasto portowe w regionie. W latach 80. XIX wieku Melbourne było drugim największym miastem Imperium Brytyjskiego i było znane jako Marvellous Melbourne (Wspaniałe Melbourne). Dzisiaj Melbourne posiada największą liczbę budowli ery wiktoriańskiej na świecie po Londynie.
Melbourne zostało pierwszą stolicą Federacji Australii 1 stycznia 1901 roku. Pierwszy federalny parlament został otwarty 9 maja 1901. Melbourne pozostało siedzibą rządu i stolicą do 9 maja 1927, kiedy otwarto parlament w nowo wybudowanej stolicy Canberra.
Melbourne było gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich w 1956 roku. Były to pierwsze w historii igrzyska przeprowadzone na południowej półkuli (jedyne kolejne odbyły się w Sydney w 2000 roku).
| Rok | Ilość |
|---|---|
| 1836 | 177 |
| 1851 | 20 000 |
| 1854 | 300 800 |
| 1860 | 500 000 |
| 1895 | 900 000 |
| 1956 | ~1 500 000 |
| 1981 | 2 806 000 |
| 1991 | 3 156 700 |
| 2001 | 3 366 542 |
| 2004 | 3 559 700 |
| 2007 | 3 720 000 |
| 2030 | ~4 500 000[3] |
| Lp. | Kraj pochodzenia | Ludność |
|---|---|---|
| 1. | Wielka Brytania | 156 457 |
| 2. | Włochy | 73 801 |
| 3. | Wietnam | 57 926 |
| 4. | Chiny (ChRL) | 54 726 |
| 5. | Nowa Zelandia | 52 453 |
| 6. | Grecja | 52 279 |
| 7. | Indie | 50 686 |
| 8. | Sri Lanka | 30 594 |
| 9. | Malezja | 29 174 |
| 10. | Filipiny | 24 568 |
| 11. | Niemcy | 21 182 |
| 12. | Malta | 18 951 |
| 13. | RPA | 17 317 |
| 14. | Macedonia | 17 287 |
| 15. | Hongkong | 16 917 |
| 16. | Polska | 16 439 |
| 17. | Chorwacja | 15 367 |
| 18. | Liban | 14 645 |
| 19. | Holandia | 14 581 |
| 20. | Turcja | 14 124 |
Liczba ludności Melbourne rosła gwałtownie w czasie gorączki złota. W ciągu kilku lat z różnych krajów świata przybyło prawie 125 tys. ludzi. W kolejnych dekadach (1870, 1880) Melbourne było największym miastem Australii. W latach 90. XIX wieku Melbourne zostało dotknięte głębokim kryzysem gospodarczym i utraciło znaczną część populacji. Potrzeba zwiększenia zaludnienia i przyciągnięcia nowych rąk do pracy ściągnęła do Melbourne wielu imigrantów po roku 1945 z takich krajów jak Wielka Brytania, Jugosławia, Holandia, Niemcy, Polska, Grecja, Włochy. Dzisiaj Melbourne jest jednym z największych skupisk ludności greckiej poza Grecją. Lata 70. i 80. XX wieku to duży napływ ludności z Azji, szczególnie uchodźców z Kambodży i Wietnamu, jak również imigrantów z Indii, Filipin i Malezji.
Nie istnieje jednostka samorządowa zarządzająca całym obszarem aglomeracji Melbourne, która podzielona jest na 31 miast oraz hrabstw, a miasto Melbourne obejmuje tylko centralną część aglomeracji i przylegające dzielnice. Każde z miast posiada wybieraną radę miasta odpowiedzialną za szereg funkcji powierzonych jej przez rząd stanowy Wiktorii, m.in. planowanie, zbiórkę śmieci, plaże, parki i ogrody, przedszkola, lokalne wydarzenia kulturalne i festiwale, usługi dla osób w podeszłym wieku itp. Większość inicjatyw rządowych dla całego miasta jest kontrolowanych przez rząd stanowy. Obejmuje to transport publiczny, główne drogi, kontrolę ruchu, policję, szkoły oraz główne projekty związane z infrastrukturą.
Melbourne jest wielkim centrum handlowym i przemysłowym. Wiele z największych australijskich firm i międzynarodowych korporacji ma tutaj główne siedziby.
Melbourne posiada największy w Australii port morski i dużą część przemysłu samochodowego (w tym fabrykę silników Holden oraz fabryki samochodów marek Ford i Toyota) oraz wiele innych gałęzi przemysłu.
W Melbourne zlokalizowanych jest również kilka uniwersytetów (w tym University of Melbourne, Deakin University, La Trobe University, Monash University, RMIT University, Swinburne University of Technology oraz Victoria University of Technology.
W Melbourne ma siedzibę 9 z 16 drużyn ogólnokrajowej ligi futbolu australijskiego – Australian Football League (AFL), których mecze przyciągają co tydzień około 40 tys. widzów na pojedynczy mecz. To właśnie Melbourne jest miejscem narodzin futbolu australijskiego, obecnie najpopularniejszego sportu w całej Australii. Wielki finał (jedno z największych sportowych wydarzeń w Australii) rozgrywany jest w ostatnią sobotę września na stadionie MCG, który może pomieścić do 100 tys. widzów. Corocznie 25 kwietnia z okazji święta narodowego ANZAC Day na stadionie MCG odbywa się mecz ligowy między Collingwood FC a Essendon FC. Mecz ten noszący nazwę ANZAC Day Clash jest drugim najpopularniejszym (poza Wielkim Finałem) wydarzeniem w sezonowym kalendarzu AFL.
Kluby AFL z Melbourne:
Inne ważne wydarzenia sportowe w Melbourne:
Najważniejsze zespoły piłkarskie z Melbourne:
Lista kilku najpopularniejszych miejsc obejmuje:
|
|||||||
|
|||||
