Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyMerytokracja - wieloznaczne pojęcie określające najczęściej system, w którym pozycje uzależnione są od kompetencji, definiowanych jako połączenie inteligencji i edukacji, weryfikowanych za pomocą obiektywnych systemów oceny (np. certyfikatów)[1]. Merytokracja stanowi przeciwieństwo władzy budowanej w oparciu o członków rodziny (nepotyzm), klasy (oligarchia) czy narodowość (nacjonalizm).
Spis treści |
Pojęcie merytokracji odnosić się może do metodyki budowania organizacji (państwa, firmy) w oparciu o kompetencje, może też odnosić do systemu władzy zbudowanego na bazie tej metodyki. Może też oznaczać ideologię, determinującą status społeczny lub wartość jednostki w zależności od jej kompetencji.
Choć pojęcie "merytokracji" zostało wprowadzone przez Younga, sama koncepcja pragmatycznego budowania administracji w oparciu o kompetencje wywodzi się z idei legalizmu i myśli Konfucjusza i była praktykowana już przez chińską dynastię Han 200 lat p.n.e.[2].
Pierwszy nurt krytyki merytokracji jest metodyczny - to znaczy, na ile możliwa jest obiektywna i rzetelna ocena kompetencji danej jednostki? Krytyka ta jest skierowana przede wszystkim przeciwko bardzo konkretnym metodom oceny kompetencji jak na przykład testy inteligencji stosowane w armii amerykańskiej[3].
Drugi kierunek krytyki jest ideologiczny i wychodzi z pozycji egalitaryzmu - tzn. czy etyczne jest utrwalanie nierówności społecznych przez preferowanie osób o lepszych predyspozycjach? Krytyka ta dotyczy również konkretnych koncepcji edukacyjnych, opierających się na stosunkowo wczesnej ocenie inteligencji uczniów i zapewnianiu lepszej edukacji tym, którzy w testach wypadają lepiej.
Sama książka Younga, oryginalnie wydana w 1958 roku, była z kolei futurystyczną satyrą na ówczesne wysiłki rządu brytyjskiego mające na celu ograniczenie elitaryzmu tamtejszej administracji. Według Younga, nowa elita "merytokratyczna" zbudowana na bazie własnych kompetencji i umiejętności stała się równie odizolowana od reszty społeczeństwa jak elity arystokratyczne, nie ma jednak właściwego tej ostatniej etosu i podbudowy moralnej[4].
Według innych badaczy w merytokracji rozumianej jako metodyka budowania organizacji w oparciu o osoby mające najlepsze kompetencje do wykonywania określonych zadań nie ma nic niemoralnego i stanowi ona wartościowy środek do rozwoju społecznego oraz poprawy efektywności organizacji[5][6]. We współczesnych koncepcjach zarządzania idea ta jest obecna w postaci rozbudowanych systemów ocen pracowników i wynagrodzeń.
