Meteoryt Pułtusk

Pułtusk
Fragment Meteorytu Pułtusk (wystawa meteorytów w Muzeum Techniki w Warszawie)
Sposób odkrycia	Spadły
Miejsce znalezienia	Polska
Prowincja	Pułtusk
Data	30 stycznia 1868
Masa w gramach	8 863 000
Typ	Chondryt oliwinowo-bronzytowy H5
Miejsce przechowywania	patrz w tekście
Położenie względem mapy Polski meteoryt Pułtusk

Meteoryt Pułtusk – meteoryt, który po rozpadnięciu się w atmosferze spadł w postaci deszczu meteorytowego koło Pułtuska dnia 30 stycznia 1868.

Należy do grupy chondrytów zwyczajnych (H5)

Wiadomości ogólne

• Obszar spadku – 127 km².
• Masa całkowita spadku – 8863 kg
• Liczba okazów – 68 780 (przeważnie po kilka gramów).
• Największy znaleziony okaz – 9095 g

Struktura

Meteorytu Pultusk

Meteoryt Pułtusk jest brekcją, co oznacza że złożony jest z drobnych okruchów skalnych. Okruchy składają się z chondr piroksenowych albo oliwinowych rozmieszczonych w masie plagioklazowo – oliwinowej. Występuje też kamacyt (żelazo).

Skład chemiczny

Skład meteorytu Pułtusk w % wagowych:

• SiO2 36,44
• TiO2 0,18
• Al2O3 1,88 Fe metaliczne 17,62
• Cr2O3 0,37
• FeO 9,48 Ni w żelazie meteorytowym 9,13
• MnO 0,25
• MgO 23,75 Fe jako siarczek żelaza 3,80
• CaO 1,82
• Na2O 0,83 S jako siarczek żelaza 2,17
• K2O 0,09
• P2O5 0,22 Ogólna zawartość żelaza 27,19
• Fe 16,02
• Ni 1,61
• FeS 5,97
• Suma 98,91

Miejsce pochodzenia

Ciałem macierzystym meteorytu jest planetoida 6 Hebe. Pierwsze obliczenia w zakresie trajektorii lotu meteorytu wykonał Johann Gottfried Galle. Doszedł on do wniosku, że meteoryt poruszał się wcześniej po hiperbolicznej orbicie a zatem przybył spoza Układu Słonecznego. Pogląd ten utrzymywał się do lat czterdziestych XX wieku. Dokładniejsze obliczenia zweryfikowały wcześniejsze ustalenia i stwierdzono, że orbitą meteorytu była elipsa. Stąd wniosek, że miejsca pochodzenia meteorytu Pułtusk, należy szukać w Układzie Słonecznym. Była to również wskazówka, że ciała macierzystego należy poszukiwać wśród planetoid obiegających Słońce w wewnętrznej części pasa planetoid.

Kolekcje

Spadek widziano w całej ówczesnej Polsce aż po Lwów, a także we Wrocławiu i Królewcu. Okazy z tego spadku należą do najliczniejszych polskich meteorytów i są dostępne we wszystkich większych polskich muzeach geologicznych. Polska jest w posiadaniu ok. 700 fragmentów. Pozostała, zdecydowana większość znajduje się w muzeach i kolekcjach zagranicznych. Największe okazy spadły w okolicach Rzewnia. Spadek tego meteorytu opisywany jest jako najliczniejszy deszcz meteorytów kamiennych na świecie.

Literatura dodatkowa

• J. W. Kosiński, E. Kamińska: Upadek i rozmieszczenie fragmentów meteorytu Pułtusk, w: ACTA SOCIETATIS METHEORITICAE POLONORUM. Rocznik PTMet, vol. 2, Sosnowiec 2011. (Tekst artykułu w pdf)