Metody nauczania

Metody nauczania – celowo i systematycznie stosowany sposób pracy nauczyciela z uczniami, który umożliwia uczniom opanowanie wiedzy wraz z umiejętnością posługiwania się nią w praktyce, jak również rozwijanie zdolności i zainteresowań poznawczych uczniów.

Dobór metod nauczania zależy od:

• wieku uczniów;
• treści nauczania;
• celów i zadań pracy dydaktyczno-wychowawczej;
• organizacji i środków, których zamierza użyć nauczyciel.

 

Elementy metod nauczania

Każda z metod nauczania zawiera dwa elementy:

• przygotowanie materiału nauczania,
• praca z uczniami.

Klasyfikacja metod nauczania

Ze względu na pojawianie się ciągle nowych metod, klasyfikacja nie jest ujednolicona.

Klasyfikacje według wybranych autorów opracowań pedagogicznych

Podział wg Cz. Kupisiewicza z dodanymi metodami aktywizującymi:

• metody oparte na słowie: wykład, opowiadanie, pogadanka, opis, dyskusja, praca z książką;
• metody oparte na obserwacji i pomiarze: pokaz, pomiar;
• metody oparte na praktycznej działalności uczniów: laboratoryjna, zajęć praktycznych;
• metody aktywizujące: burza mózgów, sytuacyjna, inscenizacji, problemowa itp.

Klasyfikacja metod oparta na koncepcji wielostronnego nauczania-uczenia się Wincentego Okonia:

• metody asymilacji wiedzy - uczenie się przez przyswajanie: pogadanka, dyskusja, wykład, praca z książką;
• metody samodzielnego dochodzenia do wiedzy - uczenie się przez odkrywanie; klasyczna metoda problemowa, metoda przypadków, metoda sytuacyjna, giełda pomysłów mikronauczanie, gry dydaktyczne;
• metody waloryzacyjne – uczenie się przez przeżywanie; metody impresyjne, metody ekspresyjne;
• metody praktyczne – uczenie się przez działanie; metody ćwiczebne, metody realizacji zadań wytwórczych.

Klasyfikacja wg T. Nowackiego

• metody nauczania teoretycznego: wykład, pogadanka, dyskusja, opis, opowiadanie, wyjaśnienie;
• metody nauczania praktycznego: rozwijanie umiejętności, pokaz, ćwiczenie, instruktaż, inscenizacja.

Klasyfikacja wg K. Kruszewskiego:

• metody słowne;
• metody oglądowe;
• metody praktyczne;
• metody gier dydaktycznych.

Zmodyfikowany podział metod nauczania

Podział stosowany obecnie w opracowaniach pedagogicznych.

• Metody podające:
  • wykład informacyjny: służy do do przekazywania informacji w sposób usystematyzowany;
  • pogadanka: rozmowa nauczyciela z uczniem w toku której nauczyciel przedstawia określone treści, stawia pytania a uczniowie odpowiadają;
  • opowiadanie: polega na przedstawieniu tematu o określonej akcji i w czasie; powinno być realizowane żywo i barwnie;
  • opis;
  • prelekcja;
  • anegdota;
  • odczyt;
  • objaśnienie lub wyjaśnienie.
• Metody problemowe:
  • wykład problemowy;
  • wykład konwersatoryjny;
  • klasyczna metoda problemowa;
  • Metody aktywizujące:
    • metoda przypadków;
    • metoda sytuacyjna;
    • inscenizacja;
    • gry dydaktyczne:
      • symulacyjne;
      • decyzyjne;
      • psychologiczne;
    • seminarium;
    • dyskusja dydaktyczna:
      • związana z wykładem;
      • okrągłego stołu;
      • wielokrotna;
      • burza mózgów;
      • panelowa;
      • metaplan.
• Metody eksponujące:
  • film;
  • sztuka teatralna;
  • ekspozycja;
  • pokaz połączony z przeżyciem.
• Metody programowane:
  • z użyciem komputera;
  • z użyciem maszyny dydaktycznej;
  • z użyciem podręcznika programowanego.
• Metody praktyczne:
  • pokaz;
  • ćwiczenia przedmiotowe;
  • ćwiczenia laboratoryjne;
  • ćwiczenia produkcyjne;
  • metoda projektów;
  • metoda tekstu przewodniego;
  • seminarium;
  • symulacja.

Funkcje metod nauczania

Metody spełniają następujące funkcje:

• służą zapoznaniu uczniów z nowym materiałem;
• zapewniają utrwalenie zdobytej wiedzy;
• umożliwiają kontrolę i ocenę stopnia opanowania wiedzy.

Zobacz też

• pedagogika
• dydaktyka

Linki zewnętrzne

• Edukacja i Dialog - O metodyce nauczania
• Bibliografia metodyki nauczania
• Opis metod nauczania języka polskiego