Metonimia

Metonimia (zamiennia) – figura retoryczna mająca na celu zastąpienie nazwy jakiegoś przedmiotu lub zjawiska nazwą innego, pozostającego z nim w uchwytnej zależności.

Rodzaje metonimii

1. metonimia przyczyny, np. czytam Słowackiego zamiast czytam utwory Słowackiego
2. metonimia skutku, np. pot zamiast wysiłek
3. metonimia miejsca, np. Biały Dom ogłosił... zamiast Prezydent USA ogłosił...
4. metonimia narzędzia, np. najlepsza trąbka w historii zamiast najlepszy trębacz w historii
5. metonimia zawartości, np. kufel zamiast piwo
6. metonimia oznaki, np. berło zamiast król
7. metonimia konkretu, np. głowa zamiast rozum

W ogólniejszym sensie, w rozumieniu nurtu myślenia zwanego strukturalizmem, metonimia to zgrupowanie pojęć i przedmiotów według związków między nimi, np.:

• zdanie jest utworzone z części mowy zgodnie z pewnymi regułami tworzenia (związek zgody, związek rządu, itd.),
• konkretny strój składa się z pewnych części garderoby,
• konkretna linia melodyczna składa się z dźwięków, motywów, fraz itd.

Pojęciem dopełniającym jest metafora. Dualizm metafora-metonimia po raz pierwszy został zaproponowany przez Romana Jakobsona w 1956 r., a w tak ogólnym znaczeniu spopularyzowany przez antropologa Claude Lévi-Straussa.