Metr

metr (m)
Układ	SI
Wymiar	[m]
Jednostka	długości, szerokości, odległości, drogi, grubości
Typowe symbole wielkości	l, L, x, s, w, h
w jednostkach SI	podstawowa
w jednostkach CGS	$\mathrm{1\,m = 10^2\,cm}$
w jednostkach anglosaskich	$\mathrm{1\,m \approx 1{,}094\,yd}$
Pochodzenie nazwy	gr. μέτρον (métron) - miara

Wzorzec metra z lat 1889–1960

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został zdefiniowany 26 marca 1791 roku we Francji w celu ujednolicenia jednostek odległości. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Poprzednio metr zdefiniowany był jako:

• (1795 - 1889) długość równa 10^-7 długości mierzonej wzdłuż południka paryskiego od równika do bieguna. Na podstawie tej definicji wykonano platynoirydowy wzorzec metra. W trakcie powtórnych pomiarów stwierdzono różnice między wzorcem a definicją. Wzorzec przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sèvres koło Paryża.
• (1889 - 1960) I Generalna Konferencja Miar (1889) określiła metr jako odległość między odpowiednimi kreskami na wzorcu, równą 0,999914 · 10^-7 połowy południka ziemskiego.
• (1960 - 1983) XI Generalna Konferencja Miar (1960) zdefiniowała metr jako długość równą 1 650 763,73 długości fali promieniowania w próżni odpowiadającego przejściu między poziomami 2p¹⁰ a 5d⁵ atomu ⁸⁶Kr (kryptonu 86).

Inne jednostki długości: angstrem, cal, stopa, łokieć, jard, sążeń, staje, wiorsta, mila, parsek, rok świetlny.

Przeliczenie metra na niektóre jednostki niemetryczne:

1 metr = 0,231481 pręta nowego polskiego = 0,468700 sążnia rosyjskiego = 1,093614 jarda = 3,280840 stóp angielskich

Przedrostki SI

Wielokrotności i podwielokrotności jednostki (wyróżniono najczęściej używane):

Wielokrotności				Podwielokrotności
Mnożnik	Nazwa	Symbol		Mnożnik	Nazwa	Symbol
100	metr	m
101	dekametr	dam		10–1	decymetr	dm
102	hektometr	hm		10–2	centymetr	cm
103	kilometr	km		10–3	milimetr	mm
106	megametr	Mm		10–6	mikrometr	µm
109	gigametr	Gm		10–9	nanometr	nm
1012	terametr	Tm		10–12	pikometr	pm
1015	petametr	Pm		10–15	femtometr	fm
1018	eksametr	Em		10–18	attometr	am
1021	zettametr	Zm		10–21	zeptometr	zm
1024	jottametr	Ym		10–24	joktometr	ym

Wielokrotności wyższe niż kilometr są praktycznie nieużywane. Do opisywania odległości w skali astronomicznej stosuje się raczej tysiące i miliony kilometrów lub jednostki pozaukładowe: rok świetlny, parsek, jednostka astronomiczna.

Najmniejszą praktycznie używaną podwielokrotnością jest nanometr. Mniejszych jednostek używa się głównie w fizyce kwantowej.

Zobacz też

• jednostki pola powierzchni i objętości
• metr katolicki
• metr przestrzenny

Linki zewnętrzne

• Zmiany definicji metra na przestrzeni lat na stronach Międzynarodowego Biura Miar i Wag (ang.)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar - Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1638