Miasta województwa białostockiego 1945-1950. Artykuł dotyczy sytuacji wynikającej z dużego zróżnicowania zbioru liczby miejscowości posiadających prawa miejskie i zbioru miast o miejskim statusie formalno-prawnym województwa białostockiego w latach 1945-1950.
1 stycznia 1951 roku zniesiono 6 miast w woj. białostockim: Dąbrowę Grodzieńską, Kleszczele, Krynki, Sokoły, Suchowolę i Tykocin[1]. Wszystkie te miejscowości były miastami za Rzeczypospolitej[2]. Jednakże, z powszechnych spisów wynika że miasta te w rzeczywistości w ogóle miastami po II wojnie światowej nie były.
Wydany w 1947 roku Rocznik Statystyczny (stan aministracyjny z 1.IV.1947, stan ludności z 14.II.1946) podaje wykaz wszystkich miast Polski, w tym 30 miast woj. białostockiego: Augustów, Białystok, Bielsk Podlaski, Brańsk, Choroszcz, Ciechanowiec, Ełk, Gołdap, Goniądz, Grajewo, Jedwabne, Knuszyn, Kolno, Łapy, Łomża, Nowogród, Olecko, Rajgród, Sejny, Siemiatycze, Sokółka, Starosielce, Stawiski, Supraśl, Suraż, Suwałki, Szczuczyn Białostocki, Wasilków, Zabłudów i Zambrów. Tak więc, oprócz brakujących 6 miast, lista nie zawiera także Drohiczyna i Wysokiego Mazowieckiego, które za II Rzeczypospolitej również były miastami[3]. W kolejnych Rocznikach Statystycznych wydanych przez GUS w 1948[4] i 1949[5] lista miast nie jest już podawana, lecz liczba miast pozostaje niezmienna: 30. Dopiero w Roczniku Statystycznym z 1950 roku (stan na 6 lipca 1950) liczba miast (też bez wykazu) wzrasta do 32[6]. Sytuacja ta sugeruje że dopiero w 1949 lub 1950 roku za miasta uznano Drohiczyn i Wysokie Mazowieckie, natomiast "zniesienie" 6 miast w 1951 roku dotyczy zlikwidowania gmin de facto miejskich (skoro zostały przekształcone w nowe gromady musiały już wcześniej stanowić odrębne jednostki administracyjne), lecz nie zaliczonych po II wojnie światowej do miast (z prawami miejskimi).
Ponadto, wydany w 1948 roku Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej podaje liczbę miast woj. białostockiego – 32 oraz wykaz tych miast, różniący się od wykazu z Rocznika Statystycznego z 1947 zaliczeniem Dąbrowy Grodzieńskiej i Wysokiego Mazowieckiego do miast (a więc bez Kleszczel, Krynek, Sokół, Suchowoli i Tykocina oraz Drohiczyna)[7].