Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Michał VIII Paleolog | |
.jpg&filetimestamp=20090217185352) Wizerunek Michała VIII Paleologa, okres bizantyjski |
|
| Czas panowania | od 1259 cesarz Nicei; 1261 – 11 grudnia 1282 cesarz Bizancjum |
| Dynastia | Paleologów |
| Data urodzin | 1224/1225 |
| Data śmierci | 11 grudnia 1282 |
| Moneta | |
 Hyperpyron Michała VIII, cesarz klęczy przed Chrystusem |
|
| Lista cesarzy bizantyńskich | |
 Galeria ilustracji w Wikimedia Commons |
|
Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259 roku; cesarz Bizancjum od 1261. Udało mu się odnowić Cesarstwo Bizantyńskie, od 1204 zajęte przez łacinników. Podczas swego panowania dążył do zbliżenia kościołów chrześcijańskich i skutecznie odpierał ataki na cesarstwo. Założył dynastię Paleologów, najdłużej panującą w historii Cesarstwa
Spis treści |
Przyszły cesarz pochodził z bizantyńskiego rodu Paleologów. Jego dynastia była spokrewniona z niegdyś panującymi na tronie wschodniorzymskim Dukasami, Komnenami i Angelosami. Jego żona Teodora była cioteczną wnuczką cesarza nicejskiego Jana III Watatzesa z panującego w Nicei rodu Laskarysów.
Michał spędził młodość w Nicei i Nikomedii. Słynął tam ze swoich zdolności dyplomatycznych, nieprzeciętnej inteligencji i intryganctwa. Przez Jana III Watatzesa i jego następcę, Teodora II Laskarysa wielokrotnie był oskarżany o spiskowanie i mimo swojego talentu dowódczego i militarnych sukcesów jako dowódcy armii został zmuszony do ucieczki z kraju.
Palelolog schronił się wtedy w Sułtanacie Ikonium, gdzie na dworze w Ikonium zdobył zaufanie władcy. Za jego pośrednictwem miał zamiar wrócić do Nicei i walczyć o tron cesarski, jednak najazd Mongołów popsuł mu szyki. Okazja nadarzyła się dopiero po śmierci cesarza Teodora, którego syn, Jan IV, miał dopiero 7 lat i nie był w stanie objąć rządów w państwie. Michał z pomocą popleczników zgładził Jerzego Muzalona - regenta wyznaczonego przez Teodora i sam zajął jego miejsce. 1 stycznia 1259 roku koronował się na współwładcę Cesarza Nicejskiego. Miał poparcie duchowieństwa i arystokracji. Trzy lata później pozbawił młodego cesarza wzroku i zrzucił go z tronu, kończąc w ten sposób rządy dynastii Laskarysów.[1]
Cesarz musiał teraz skupić się na umocnieniu pozycji Nicei w rejonie. Nie było to łatwe. Cesarstwo było ostatnim spadkobiercą Bizancjum, więc siłom zaangażowanym po stronie łacinników zależało na jego likwidacji. Przeciwko Cesarstwu skupiła się koalicja, której organizatorem był król Sycylii Manfred, mający po swej stronie Cesarstwo Łacińskie, Despotat Epiru, Księstwo Achai i Królestwo Serbii. Do starcia doszło jesienią 1259 roku na Równinie Pelagońskiej. Michał wyszedł z niego obronną ręką. Umocnił tym samym swoją pozycję w rejonie Morza Egejskiego. Ciągle jednak zagrażała mu Wenecja, przeciw której jednak zawarł sojusz z Genueńczykami. Otworzyło mu to drogę do zdobycia Konstantynopola.[2]
Opanowanie historycznej stolicy Cesarstwa było łatwiejsze niż mogło się wydawać. Jeden z dowódców cesarza wykorzystując brak garnizonu 25 lipca 1261 roku wkroczył do Konstantynopola. Michał wkroczył do stolicy 15 sierpnia i koronował się na cesarza bizantyńskiego, odnawiając tym samym państwo na kolejne 200 lat.[3]
Mimo że łacinnicy utracili Konstantynopol, nie zamierzali odpuścić w walce o katolickie cesarstwo wschodnie. Po ich stronie stanęli wrodzy Bizantyńczykom władcy Sycylii. Michał natomiast planował odbicie dawnych ziem Cesarstwa Wschodniorzymskiego, m.in. Epiru, Bułgarii, Serbii. Musiał także układać sobie stosunki z potęgami morskimi zainteresowanymi basenem Morza Egejskiego - Wenecją i Genuą. Najwięcej problemów sprawiał Karol I Andegaweński, władca Sycylii od 1266 roku. Władca ten był gorliwym stronnikiem odbudowania Cesarstwa Łacińskiego. Przez kilkanaście lat swojego panowania skupiał się na organizowaniu kolejnych koalicji antybizantyńskich. W 1267 roku zawarł przymierze z Baldwinem II, do którego dołączyli Książę Achai, car Bułgarii i król Serbii. Michał musiał w tej sytuacji zwrócić się do papieża Klemensa IV o gotowość do rozpoczęcia rokowań w sprawie unii kościołów. To na jakiś czas oddaliło groźbę sprzymierzenia się sił zachodu przeciwko Bizancjum. Cesarz zwracał się także do brata Karola - Ludwika IX Świętego, który przekonywał brata do udziału we francuskiej krucjacie przeciw Arabom, co na jakiś czas zajęło siły Andegaweńczyka.
W 1273 roku znów Karol zjednoczył wrogów cesarstwa. Wtedy Paleolog na żądanie Grzegorza X zgodził się na podpisanie unii między Kościołami. Zawarto ją 6 lipca 1274 roku na drugim soborze lyońskim. Unia jednak nie zdobyła poparcia ani na Zachodzie, ani na Wschodzie, więc nowy papież Marcin IV zerwał ją i potępił Michała VIII. Porozumienie między Kościołami przetrwało tylko 7 lat i to tylko formalnie, jednak było swego rodzaju przykładem ekumenizmu.
W lipcu 1281 roku w Orvieto Karol pod patronatem papiestwa zawarł koalicję z łacinnikami, Serbami, Bułgarami, Wenecją. Bizancjum było skazane na porażkę, a jednak Michał znalazł wyjście i z tej sytuacji - skorzystał z floty aragońskiej, którą współfinansował już od dłuższego czasu. Razem z Piotrem III Aragońskim przygotował tzw. Nieszpory sycylijskie w wyczerpanej ciągłymi wojnami Sycylii, które pozbawiło władzy Karola. Sycylia i jej posiadłości trafiły w ręce Aragonii, a największy wróg Cesarstwa Bizantyńskiego został pokonany. Karol uciekł do Francji i ostatecznie zrezygnował z planów odbudowy państwa łacinników.
Michał, mimo że wielokrotnie uratował dziedzictwo Bizancjum, utracił szacunek jego mieszkańców i nigdy go już nie odzyskał. Najbardziej niepopularna wśród ludu była jego chęć jednoczenia Kościołów - szczera czy wymuszona. Odsunęła się od niego rodzina, a jego ciało pochowano bez żadnych uroczystości religijnych.
| Poprzednik Jan IV Laskarys |
 |
Cesarz bizantyjski 1261 – 1282 |
|
Następca Andronik II Paleolog |
