Miecze grunwaldzkie – dwa nagie miecze przekazane królowi polskiemu Władysławowi II Jagielle i wielkiemu księciu litewskiemu Witoldowi[1] przez heroldów wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Ulricha von Jungingena.
Wręczenie mieczy było symbolicznym pretekstem do rozpoczęcia bitwy pod Grunwaldem (1410).
Spis treści |
Według tradycji miecze miał przywieźć na pole bitwy grunwaldzkiej komtur tucholski, Heinrich von Schwelborn.
Miecze grunwaldzkie stanowiące symbol zwycięstwa króla polskiego nad zakonem krzyżackim znalazły się po bitwie w Skarbcu Koronnym na Wawelu w Krakowie. Od końca XV wieku królowie polscy zaczęli traktować je jako insygnia władzy. Podniesiono ich znaczenie do rangi mieczy państwowych Korony i Litwy. Podczas koronacji królewskich były niesione przed królem jako symbol Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Miecze grunwaldzkie nie wyróżniały się niczym szczególnym. Były to proste średniowieczne miecze bojowe z płaskimi głowniami. Dopiero w okresie Rzeczypospolitej ich rękojeści i okucia pozłocono. Na mieczach umieszczono również plakietki z herbami Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego.
W 1795 r. żołnierze pruscy rabujący Skarbiec Koronny, nie mając świadomości ich znaczenia, nie ukradli ich. Wykorzystał to Tadeusz Czacki, któremu udało się wywieźć potajemnie odnalezione miecze i przekazać do kolekcji Czartoryskich w Puławach. Po upadku powstania listopadowego i likwidacji muzeum Izabeli Czartoryskiej właścicielem mieczy grunwaldzkich został proboszcz parafii we Włostowicach. Ukrywał je na miejscowej plebanii do 1853 r., gdy przypadkowo znalazł je patrol żandarmerii carskiej i zarekwirował jako nielegalną broń. Wywiezione do Zamościa tam zaginęły. Nie są znane ich dalsze losy.
W 1733 roku miecze grunwaldzkie wraz ze Skarbcem Koronnym zostały ukryte na Jasnej Górze. W 1734 roku podczas koronacji królewskiej Augusta III Sasa i Marii Józefy Habsburżanki zastąpiono je parą innych mieczy, które na tę okoliczność przygotowano w Dreźnie. Do śmierci króla Augusta III były one przechowywane na Zamku Królewskim w Warszawie i wykorzystywane podczas ceremonii dworskich. W 1736 roku posłużono się nimi podczas egzekwii Augusta II w kościele Przemienienia Pańskiego w Warszawie. Po 1763 roku zostały wywiezione wraz z innymi prywatnymi insygniami królewskimi do Saksonii.
Dwa miecze państwowe Augusta III Wettina są obecnie przechowywane w Rüstkammer w Dreźnie.